Met composteren verwerk je resten uit je tuin en keuken tot plantenvoeding. Je gooit de resten op een hoop, in een bak of in een vat, waar het door organismen wordt omgevormd tot voedingsrijke tuinaarde. ‘Als je oogst uit je moestuin, haal je voedingsstoffen uit je bodem. Die moet je ook weer aanvullen’, zegt bodemkundige Anne Marie van Dam, auteur van het boek Leve de bodem!.‘Ook sierplanten, struiken en fruitbomen profiteren van compost.’
Je kunt compost kant-en-klaar kopen. ‘Maar waarom zou je je eigen waardevolle groente-, fruit-, en tuinafval weggooien, om er weer voor te betalen bij het tuincentrum?’, vraagt docent en botanisch analist Caroline de Vlaam, mede-auteur van Leve de bodem!. ‘Bovendien is eigen compost vaak veel beter. Ik tuinier ecologisch en koop biologisch, dus er komen geen bestrijdingsmiddelen in mijn compost. Commerciële compost wordt bij het maken ervan heel heet waardoor de meeste schadelijke stoffen zijn afgebroken, maar toch weet je nooit wat er allemaal bij het afval is beland.’ Zo bleek uit onderzoek van de Wageningen Universiteit uit 2019 dat er per kilo gemeentelijk compost zo’n vierduizend microplastic-deeltjes te vinden waren.
Beter/Leven
In de rubriek Beter/Leven beantwoorden we, samen met experts, praktische vragen op het terrein van o.a. gezondheid, geld en duurzaamheid.
Composteren kan met een composthoop, een compostvat of een wormenhotel. Laatstgenoemde is een uitkomst voor stadsbewoners zonder tuin. ‘Het scheelt afval en ook kamer- of balkonplanten hebben voeding nodig’, zegt Ireen Laarakker, oprichter van het Compostgilde, een samenwerkingsverband om lokaal composteren te stimuleren. ‘Een wormenhotel past op ieder balkon en kan zelfs binnen worden gezet. Je kunt verrassend veel blijven toevoegen, het materiaal slinkt vrij snel. En een goed werkende wormenbak stinkt niet.’ Die wormen moet je bij een wormenhotel overigens eerst kopen of bij elkaar zoeken. ‘Op een balkon kruipen ze niet vanzelf naar binnen’, zegt Laarakker, die geregeld wormenexpedities voor kinderen organiseert.
Heb je een kleine of middelgrote tuin, dan kun je voor een compostton kiezen, zegt Van Dam. ‘Deze heeft gaatjes in de bodem en zet je direct op de aarde zodat wormen en andere micro-organismen in de bak kunnen kruipen.’ Een compostton heeft onderin een deurtje waardoor je kunt kijken hoe het met het compost staat. Je kunt zo ook wat compost oogsten, maar Van Dam adviseert om eens per jaar de hele ton op te tillen. ‘Je krijgt dan een mooie taart te zien met verschillende fasen van vertering. De onderste laag oogst je en de rest kan weer terug in de ton.’
Grotere tuinen hebben genoeg ruimte en materiaal voor een composthoop. De Vlaam: ‘Zoek een schaduwrijk plekje en houd de boel bij elkaar met een omheining van ongeveer een vierkante meter. Maak meerdere vakken, zodat je de compost in wording kunt omscheppen. Hiermee meng je de ingrediënten, voeg je lucht toe en kun je hogere temperaturen bereiken.’
Over de auteur
Heleen van Lier schrijft voor de Volkskrant over praktische kwesties uit het dagelijks leven en (duurzaam) reizen.
En dan is het tijd om de ingrediënten toe te voegen. Compost heeft stikstof nodig van groen materiaal zoals keukenafval en gras, en koolstof van bruin materiaal, zoals bladeren en houtachtige stengels. Laarakker: ‘Voor een beetje luchtigheid kun je papierproppen, eierdozen of lege toiletrollen toevoegen.’ De organismen in het compost hebben vocht nodig, maar een al te natte brij is ook niet goed. ‘Een 10 centimeter dikke laag gras maakt het zuurstofarm. Hierdoor gaat het rotten in plaats van composteren.’
‘Een grote composthoop kan wel 70 graden worden, waardoor ook onkruid wordt gedood. In een ton of bak gebeurt dit niet. Sierbloemen zou ik weglaten, daar zit vaak gif op’, zegt De Vlaam. Laarakker: ‘Gooi er niet te veel citrusschillen, ui en knoflook bij, daar worden je wormen niet heel erg blij van. Verder composteert het meeste, ongekookte, groenafval wel.’
‘De wormen kunnen de helft van hun eigen lichaamsgewicht per dag opnemen en gebruiken als voedsel. In een wormenbak moet je ze vooral met rust laten’, zegt Laarakker. Volgens De Vlaam vergt een composthoop meer aandacht: die moet geregeld worden gehusseld. ‘Ik zeg vaak: composteren is een werkwoord. Maar hoe gedisciplineerder je dit doet, hoe beter je compost.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden