Timmermans weet dat hij, als GL-PvdA mee wil doen aan een coalitie, ook zal moeten samenwerken met het midden of rechts van het midden.
De deur naar de VVD staat nog op een kier, maar niet van harte. Veel liever zoekt Timmermans naar de raakvlakken met NSC, zo bleek tijdens de verschillende debatten.
U liet in het eerste RTL-debat 2030 los als jaartal om de stikstofuitstoot met de helft te verminderen. Neigt u niet al te veel naar het midden?
"Ik laat 2030 als jaartal niet los als het gaat om de doelstellingen van natuurherstel, maar als jonge boeren zeggen: 'We kunnen die doelstelling halen maar dat kan ook via een andere weg', dan wil ik ruimte bieden."
"Kijk, ik leg mijn kaarten op tafel. Ook vóór de verkiezingen. Ik wou dat alle partijen dat deden. Ik vind de onduidelijkheid van een aantal partijen in toenemende mate ook wel storend. Wij zeggen precies waar het voordeel zit en waar we meer van mensen vragen."
Als u uw kaarten toch op tafel legt: waar wilt u echt niet op bewegen?
"Wat mij op dit moment het meeste bezighoudt zijn de mensen in Nederland die niet rond kunnen komen. Dat er 800.000 mensen in armoede leven en 165.000 kinderen in grote problemen verkeren. Als je mij vraagt waar ik als eerste aan denk als ik 's nachts wakker word, dan is dat hieraan."
Met welke partijen denkt u er op dit onderwerp uit te kunnen komen?
"Uiteraard met partijen die dat ook in hun programma hebben staan. De ChristenUnie komt op dit onderwerp het dichtst bij ons in de buurt. Maar dat geldt ook voor de SP, voor een deel van D66, Volt en voor de PvdD."
Met alleen linkse partijen kom je er natuurlijk niet.
"Nee, daarom heb ik ook mijn kaarten op tafel gelegd aan het begin van de campagne. Als de bestuurlijke agenda voor Omtzigt zo ontzettend belangrijk is, wil ik hem daar wel tegemoetkomen. Ook op punten waarvan wij denken: moet dat nou echt?"
Zoals?
"Het constitutioneel hof. Dat is voor hem ongelooflijk belangrijk. Maar dan zou ik ook graag zien dat hij ook in onze richting een handreiking doet. Op het minimumloon, op de gratis kinderopvang en op het belasten van de aankoop van eigen aandelen."
Die handreiking is nog niet enthousiast aangenomen...
"Ja, je ziet dat hij nadrukkelijk toch wel overhelt naar rechts. Dat is mijn grote zorg. Als wij niet de grootste partij worden, denk ik dat 't knus op rechts wel een dreiging is. Zeker ook met de uitspraken van mevrouw Yesilgöz, die een opening biedt aan Wilders. Dan dreigen er toch wel gure tijden."
Stel u krijgt het wel voor het zeggen. Waar moet het nieuwe kabinet direct mee aan de slag?
"Met de verhoging van het minimumloon, want als je dat doet gaan ook de uitkeringen omhoog. Ook de AOW'ers krijgen dan meer te besteden."
U wilt het minimumloon verhogen naar 16 euro per uur. Begrijpt u de vrees van onder andere het mkb? Loonsverhoging gaat hun meer geld kosten.
"Ja, maar het interessante is dat uit onze doorrekening blijkt dat bij ons de economische groei het hoogst is en het de meeste banen oplevert. Wij willen, ik zal er eerlijk over zijn, het weghalen bij de rijkste Nederlanders."
Wie ziet u als de rijkste Nederlanders?
"De miljonairs uiteraard. En als je kijkt naar de belastingdruk... Als je leeft van de opbrengst van je vermogen, dan betaal je 28 procent belasting. Als je moet leven van geld dat je krijgt doordat je werkt, dan betaal je 40 procent belasting. Dat is oneerlijk!"
Sommigen hebben misschien wel jarenlang hard gewerkt voor hun geld.
"Ja, maar die profiteren ook van goed onderwijs, van goede kinderopvang, van nette infrastructuur. Bovendien is ons uitgangspunt echt, en daar durf ik voor te staan, dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen in een land.
"En als je ziet dat er over de laatste twintig jaar zo veel meer is verdiend met vermogen dan met werken, dan is daar een scheefgroei tot stand gekomen. Wij willen dat corrigeren. Als je wil dat alles bij het oude blijft moet je niet bij ons zijn."
U wilt ook dat bedrijven meer belasting gaan betalen. Jaagt u ze niet weg?
"Nee, daar ben ik absoluut niet bang voor. Het vestigingsklimaat wordt door veel meer dingen bepaald. Ook door goed onderwijs, een veilige omgeving, een overheid die kwaliteit levert en voldoende woningen."
Zou u het eigenlijk erg vinden als bepaalde bedrijven uit Nederland vertrekken?
"Kijk, je moet ook eerlijk zijn tegen bedrijven. Als je heel erg vervuilt, dan moet je óf fundamenteel veranderen óf dan hebben we je niet meer nodig. Hebben wij echt zes raffinaderijen nodig zoals we die nu hebben?"
"Wat ons betreft krijgt de intensieve industrie een klimaatplicht, dus harde wettelijke eisen over de afbouw van de CO2-uitstoot."
U wilt in 2040 al klimaatneutraal zijn. Dat is al over zestien jaar. Bent u niet bang dat mensen die vooral bezig zijn met de eindjes aan elkaar knopen, hiervan schrikken?
"Waar ik respect voor heb, is als mensen zeggen: 'Nu even niet. Ik heb andere zorgen aan mijn hoofd.' Maar ik heb er geen respect voor als politieke leiders dat zeggen. Die hebben de verantwoordelijkheid vooruit te kijken."
Maar burgers moeten van u toch ook aan de elektrische auto, een warmtepomp en van het gas af?
"Ja, dus je moet dat toegankelijk maken voor mensen met een smalle beurs. Dat betekent dat je bijvoorbeeld flink moet investeren in het isoleren en energie duurzaam maken van met name de sociale woningbouw. Dan gaat de energierekening ook fors omlaag."
En de middeninkomens met een eigen huis of huurhuis in de vrije sector. Een deel van hen komt misschien maar net rond. Hoe overtuigt u die groep ervan om dat beetje dat ze per jaar kunnen sparen te investeren in groene keuzes?
"Ik hoop en ik weet zeker dat we kunnen aantonen dat dat voor hen financieel gunstig uitpakt. En ik help deze mensen over die drempel heen door bijvoorbeeld te zeggen: we geven je daar subsidie voor, of we maken die lening goedkoper."
U staat ook niet te springen om met de VVD te regeren. Vreest u voor een herhaling van 2017? De PvdA leed toen historisch verlies na een kabinet te hebben gevormd met de liberalen.
"Ik ben niet bang aangelegd, maar ik ben wel strateeg genoeg om te zeggen dat dat ons niet nog een keer mag overkomen. Dan wachten we gewoon tot we de volgende keer nog een kans krijgen."
Dan gaat u in de Kamer zitten?
"Dan ga ik in de Kamer zitten. En gaan we daar verder werken aan de linkse samenwerking. Ik weet bijna zeker dat ik ook verdere toenadering tot de SP tot stand kan brengen. Ik weet bijna zeker dat dat ook gaat lukken met de PvdD. En dan wordt verenigd links een steeds groter blok."
SP-leider Lilian Marijnissen heeft deze week bij RTL herhaald dat ze best wil samenwerken, maar zich niet wil aansluiten bij jullie blok.
"Eerst wilde ze ook nog niet samenwerken. Dus we zetten stappen."
Terugkomend op de samenwerking met NSC: zal dat lukken op het gebied van migratie?
"Ik vind het buitengewoon onverstandig en onproductief om richtgetallen te noemen. Dat werkt bij een vraagstuk als migratie niet. Omtzigt legt de kiezers 50.000 voor en vervolgens zegt hij: 'Ja, het kan soms ook anders zijn'. Noem dan geen getal."
Het kan toch goed zijn om na te denken over wat je als land aan kan?
"Dat is wat anders. Omtzigt belooft een getal waarvan hij vervolgens moet zeggen: 'Ik kan het niet beloven.' Dan zet je mensen op het verkeerde been."
"Als je wat aan migratie wil doen, moet je aan aantal dingen doen. Je zult niet ontkomen aan een Europees asiel- en migratiebeleid. Je moet ook erkennen dat we de problemen bij de opvang veel groter maken dan nodig, doordat er geen goede spreiding van asielzoekers is over heel Nederland. Daarnaast ontkom je niet aan een vrij fundamentele discussie over arbeidsmigratie. We moeten praten over welke sectoren belangrijk zijn voor de economie. Die discussie wil Omtzigt ook voeren."
De grootste uitdaging bij het vormen van een coalitie zal niet zo zeer arbeidsmigratie zijn maar asiel. Wat vindt u bijvoorbeeld van het tweestatusstelsel waarmee onderscheid gemaakt wordt tussen vluchtelingen?
"Voor mij staat buiten kijf - en dat is niet onderhandelbaar - dat we moeten voldoen aan internationale verplichtingen en afspraken."
Een land kan een tweestatusstelsel juridisch gezien invoeren.
"Ja. maar dat mag niet tot consequentie hebben dat de toegang tot een asielprocedure voor de een moelijker wordt dan voor de ander."
Binnen dit stelsel mag de gezinshereniging voor vluchtelingen met een B-status beperkt worden.
"Daar ben ik echt tegen. Als gezinsman vind ik dat je gezinnen echt niet uit elkaar mag houden. Dat is ook niet nodig. Dat hebben we toch ook niet nodig? We hoeven toch niet door die ondergrens? Dat is voor mij wel echt een rode lijn."
De komende dagen verschijnen er meer interviews. Abonneer je via de optie hieronder om niets te missen.
Source: Nu.nl algemeen