De PVV komt als optie op tafel in de formatie. Dat kan bijna niet anders, gezien de verhoudingen. Maar zo makkelijk kan de lat niet omlaag.
Het kan niemand zijn ontgaan, Geert Wilders laat geen gelegenheid passeren om het te benadrukken: de PVV heeft nieuwe prioriteiten.
Die van de afgelopen negentien jaar waren helder: anti-islam, anti-immigratie, anti-elite. ‘De enige oppositiepartij’, mocht hij zelf graag zeggen, de rest van de Kamer was ‘één pot nat’. Op dit moment echter vindt hij het voor zijn achterban belangrijker om de bestaanszekerheid te verbeteren, en dan komt de PVV opeens ergens in het midden van het politieke spectrum terecht: het minimumloon omhoog, huizen bouwen, lagere huren, ‘broodnodige investeringen in de zorg, de politie en het onderwijs’, toegankelijker zorg voor huisdieren; wie kan daar bezwaar tegen hebben?
Het is niet los te zien van de drang naar macht die pardoes in Wilders is gevaren. Na Rutte I, dat voor hem in 2012 dramatisch uitpakte, deed hij er alles aan om vooral niet in beeld te komen bij kabinetsformaties. Elke keer als iemand toch weer even zijn kant op keek, volgde een provocatie waarvan hij wist dat die voor potentiële partners onverteerbaar zou zijn. Deze campagne gaat hij juist elke aanstoot angstvallig uit de weg. ‘Iedere oppositiepartij moet de wil hebben om te regeren’, klinkt het nu. Wil hij in de herfst van zijn politieke bestaan dan toch nog voorkomen dat hij als eeuwige man aan de zijlijn de geschiedenis in gaat?
Zeker is dat zijn ragfijne politieke gevoel hem niet in de steek laat. Hij weet dat veel VVD-, NSC- en BBB-kiezers, getuige de verkiezingsonderzoeken, geen bezwaar hebben tegen samenwerking met de PVV. Hij weet ook dat het er niet naar uitziet dat die drie partijen samen een meerderheid halen én hij weet dat de VVD niets voelt voor een minderheidskabinet. Het kan dus bijna niet anders of de PVV-route komt in de formatie als optie op tafel.
Aangezien vooral VVD-lijsttrekker Yesilgöz de deur openhoudt, zal de vraag de komende dagen nog vaak op haar afkomen. Misschien is dit dan ook het juiste moment om haar er nog even aan te herinneren dat de vorige VVD-leider zich in 2014 genoodzaakt zag om vanuit het Torentje te interveniëren in het Jeugdjournaal om de kijkers na Wilders’ minder-Marokkanen- oproep te verzekeren dat er echt niemand het land uitgezet zou worden. Dat Wilders nog geen letter van die uitspraak heeft teruggenomen. En dat het slechts één voorbeeld is van de vele, vele keren dat Wilders de grenzen van de rechtsstaat en de maatschappelijke omgangsvormen overschreed. Wie herinnert zich nog de internationale opschudding over het Polenmeldpunt? En de vele debatten waarin hij een beperkt deel van de Nederlandse bevolking verantwoordelijk hield voor zo’n beetje alle maatschappelijke problemen?
Yesilgöz wil geen kiezers uitsluiten door het buitenspel zetten van Wilders, zegt ze vaak. Maar hoeveel kiezers sluit ze eigenlijk uit als ze wél met hem in zee gaat? Om die brug over te gaan, is van Wilders in elk geval een heel wat groter gebaar nodig dan alleen enkele weken aardig uit de hoek komen in de campagne.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant