Kiezen met je portemonnee stelt je voor lastige keuzes. De meeste partijen zijn voor het verhogen van het minimumloon, maar er zijn verschillen. Zo wil een flink aantal partijen de grens voor het minimumloon verlagen van 21 naar 18 jaar. Dat zijn GroenLinks-PvdA, SP, Volt, D66, Partij voor de Dieren en ChristenUnie. Daar profiteer je alleen van als je jongere bent of een ouder met kinderen in die leeftijdsgroep. Ondernemers en klanten betalen de rekening. Toch klinkt zo’n verhoging wel rechtvaardig.
De woningnood speelt een grote rol in de verkiezingsprogramma’s. Zo zijn dezelfde zes partijen voor het afschaffen of beperken van de hypotheekrenteaftrek. Moet je dat als huiseigenaar laten meewegen? Bij andere partijen was de huiseigenaar de afgelopen jaren ook niet veilig. Zo moet je nieuwe hypotheken vanaf 2013 verplicht aflossen en is de maximale aftrek van 49,5 naar 37 procent verlaagd. Er zijn daarnaast kleine aanpassingen met impact. Zo is het eigenwoningforfait in 2024 toch niet verlaagd van 0,35 naar 0,3 procent. Niet verlagen beperkt de hypotheekrenteaftrek.
De groep van zes wil dat miljonairs meer belasting gaan betalen. Bij huiseigenaren met dure woningen gebeurt dat nu al. Er vallen inmiddels 90.000 woningen onder het hoge eigenwoningforfait van 2,35 procent (de ‘villataks’), omdat de waarde meer dan 1,2 miljoen euro is. In 2024 is 20 procent van het positieve eigenwoningforfait belast en dat gaat naar 100 procent in 2048. De zes partijen kunnen het tempo van de villataks opvoeren, maar dat staat juist niet in de verkiezingsprogramma’s.
De coalitiepartijen VVD, D66, ChristenUnie en CDA zijn bezig met het oprichten van een Nationaal Koopfonds voor woonstarters. Een goed idee. Andere partijen hebben daar geen belangstelling voor, omdat ze het niet zelf hebben uitgevonden. Ze komen met nieuwe plannen die makkelijk klinken maar vaak lastig te realiseren zijn.
Hoe los je de woningnood op? De verkiezingsprogramma’s beloven meer dan ze kunnen waarmaken. Veel partijen leggen een verband tussen de woningnood en de hoge instroom aan migranten. Het tekort van 390 duizend woningen los je met een streng migratiebeleid niet op. De kans dat je binnenkort een woning krijgt, is en blijft klein.
De meeste partijen willen huurders helpen. Het verst gaan GroenLinks-PvdA, SP en Partij voor de Dieren die voor alle huurwoningen een prijsplafond willen. VVD, NSC, CDA, BBB en ChristenUnie laten de oplossing aan de gemeenten. Die moeten beroepsgroepen als onderwijzers, politieagenten of huisartsen voorrang geven op de woningmarkt.
En typisch VVD: ‘Elke huurder krijgt een kooprecht, zodat hij zijn woning kan kopen.’ Ook opmerkelijk: de BBB wil de fiscale maatregelen tegen verhuurders beperken. De partij spreekt niet van huisjesmelkers, maar van ‘investeerders in betaalbare huurwoningen’. Dat klinkt een stuk vriendelijker.
Als het om geld gaat, wordt het al snel ingewikkeld. Wie met zijn portemonnee wil stemmen, heeft het komende weekend nog veel te lezen.
Reinout van der Heijden is hoofdredacteur van de Geldgids
Zelf een vraag? Geldvraag@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden