De man die door de hoogste machthebbers een functie elders werd toegewenst, kan nu de verkiezingen winnen. Toch hoopt Pieter Omtzigt een bestaan in het Torentje te vermijden. ‘We gaan de rol van de premier wat mij betreft terugdringen.’
‘Dan denk ik: potverdorie, ik heb maar 44 kandidaten. En daarna: we maken van goed bestuur absolute topprioriteit. Onze partij is opgericht omdat we gezien hebben waar het aan ontbrak: macht en tegenmacht. Een grondwettelijk hof moet de grondrechten van burgers beter borgen, er komt een betere klokkenluiderswet, toezichthouders worden onafhankelijker en het kiesstelsel verandert zodat er de volgende keer regionaal gekozen wordt.’
‘Een regering waarin wij zitten zal ook fouten maken, maar de essentie is dat als er iets verschrikkelijks misgaat dat eerder wordt rechtgezet. Als een verkeerde afslag is genomen, wordt dat sneller opgemerkt en teruggedraaid als het bestuur goed georganiseerd is.’
Over de auteurs
Frank Hendrickx is politiek verslaggever voor de Volkskrant. In 2022 kreeg hij de journalistieke prijs de Tegel voor zijn onthullingen over de mondkapjesdeal van Sywert van Lienden en co. Hendrickx was eerder correspondent in de VS en Rusland.
Natalie Righton is politiek verslaggever van de Volkskrant. Ze schrijft sinds 2013 over de Nederlandse politiek. Daarvoor was ze correspondent in Afghanistan. Voor haar werk won Righton meerdere journalistieke prijzen.
Volg alles over de Tweede Kamerverkiezingen hier.
‘We dringen de rol van de premier wat mij betreft terug. We hebben de afgelopen jaren ten onrechte te maken gehad met een minister-president die op cruciale tijdstippen alleen besluiten heeft genomen of in heel kleine kring, terwijl dat grondwettelijk niet kon. De macht moet terug naar de Kamer.’
‘Het is goed als er invloedrijke politici met enig gezag in de Kamer zitten om dat nieuwe evenwicht vorm te geven.’
‘Wat ik best lastig vind, is dat ik ook gewoon een gezin met kinderen heb en in Enschede woon. Wat voor positie ik ook ga innemen, ik ga ervoor zorgen dat die combinatie haalbaar is.
‘Ik zie wat Den Haag met politici doet, je kunt 24/7 opgevreten worden. En ik heb dus ook een verantwoordelijkheid thuis die belangrijk is. Ik denk dat het overigens ook heel waardevol is voor mijn politieke antenne dat ik af en toe op een voetbalveld of in een kerk of bij een school sta.’
‘Daarom zeg ik ook heel duidelijk dat ik de rol die ik ga hebben anders ga inrichten. Om te laten zien dat dit wel degelijk kan.’
‘Kan dat? Deze week had ik nog een privésituatie waardoor ik gewoon echt om goede redenen twee uur niet bereikbaar was. Daar hebben media dan geen enkele boodschap aan. Dan denk ik echt: jongens, wij maken elkaar hier behoorlijk gek bij tijd en wijle.’
(Harde lach) ‘Mijn aard is om elk besluit goed te wegen, ja. Dat is misschien mijn academische achtergrond. Maar uiteindelijk komt er een besluit. Dat voer ik dan goed en helemaal uit.’
‘Er wordt een groot aantal rechtszaken verwacht door de overzetting van het oude pensioencontract, omdat het gaat om een aantasting van je eigendomsrecht. De Raad voor de rechtspraak waarschuwt zelfs dat onze rechtspraak hierdoor overbelast kan gaan raken. In alle pensioenhervormingen die we in het buitenland gezien hebben, werden nooit alle oude rechten overgezet naar een nieuw stelsel. We zijn het enige land dat dat doet. Het gaat heel ver om dat zonder instemming van de deelnemers van de pensioenfondsen te doen.’
‘De pensioenbestuurders moeten gewoon uitleggen waar ze mee bezig zijn. Nu heb je nog een vaste uitkering en straks gaat die veel harder meebewegen met de beurs. Dan heb je instemming nodig. In Nederland heb je overal instemmingsrecht, behalve als een van je grootste eigendomsaanspraken – samen met de eigen woning is dat het pensioen – in één keer wordt omgezet. Het is juridisch zeer kwetsbaar.’
Of luister via Spotify of Apple podcasts.
‘Wat wij beogen is dat burgers meer vertrouwen krijgen in de politiek. Een van de manieren om dat te doen, is door het kiesstelsel te wijzigen. De bedoeling daarvan is dat volksvertegenwoordigers meer binding krijgen met hun eigen regio. Dat is nu niet altijd het geval.
‘In het nieuwe kiesstelsel dat wij voorstellen wordt het overgrote deel van de 150 Kamerzetels toebedeeld aan de verschillende kiesdistricten die Nederland heeft. Elk kiesdistrict stuurt vervolgens zijn eigen volksvertegenwoordigers naar Den Haag. In de praktijk krijgt een dichtbevolkte provincie als Zuid-Holland in ons voorstel bijvoorbeeld zo’n 30 zetels toegewezen, een dunner bevolkte provincie als Overijssel 8 of 9. Die worden dan verdeeld onder de grootste partijen bij de verkiezingen. Er zijn ook nog extra zetels voor partijen die nét overal geen zetel halen.’
‘Dit nieuwe kiesstelsel is goed uitvoerbaar en kan voor de volgende verkiezingen nog ingevoerd worden.’
‘Ik denk dat de partijen daar wel zorg voor gaan dragen door bijvoorbeeld zelf de juiste kandidaten te promoten. In Zweden hebben ze dit systeem al. Daar waren ze toen bang dat de man-vrouwverhouding eraan zou gaan in het parlement, maar dat is ook niet gebeurd.’
‘Ik heb altijd gezegd dat een aantal hervormingen tien jaar zal duren. Er zit echt heel veel denkwerk in onze voorstellen. Ik heb de afgelopen jaren heel veel tijd besteed aan wetgeving en relatief weinig tijd aan dingen als spoeddebatten. Dat wij nu hoog staan in de peilingen, betekent dat we kans hebben om veel van die plannen te realiseren.’
‘Wij doen gek genoeg iets minder beloften dan andere partijen.’
‘Nou, heel simpel. De druk op de huren zal wat afnemen, omdat we flink in extra woningen willen investeren en door migratie te beperken…’
(Ongeduldig) ‘Ja, dat is iets van jaren. Maar het hele idee is nu: als het iets van jaren is, dan mogen we het er niet over hebben! En dat vind ik dus heel vervelend, want dit is waar het totaal misloopt in dit land. We hebben 390 duizend huishoudens zonder huis!’
‘Een voorstel van ons is om de gasrekening te verlagen, want die is het hardst geëxplodeerd. Dat is niet zomaar een dingetje.’
‘Ja. D66, VVD en CDA beloofden te bezuinigen, maar hebben uiteindelijk 20 miljard extra uitgegeven. Dat is de reden dat we nu tegen de vangrail van een maximaal begrotingstekort van 3 procent aanhangen. Daarom zijn we voorzichtig met extra uitgaven, want we moeten de boel netjes aan de volgende generatie overdragen.
‘Als er extra geld is, zal dat naar de gasrekening en de woningmarkt gaan. Als je dat niet oplost, blijf je met een groep huishoudens zitten die totaal klem zit. Afgesproken is ook al dat het minimumloon stapsgewijs automatisch omhooggaat. Dat zal bij ons dus ook gebeuren.’
‘Ik ben geen verlosser, maar ik denk dat ik een realistisch beleid aanbied. Meer bestaanszekerheid is een langjarig plan. En bestaanszekerheid bestaat uit meer dan alleen het minimumloon verhogen. Daar ben ik open over. Dus ik werk ook aan de wooncrisis, aan vaste arbeidscontracten, aan betaalbare energie.’
‘Jazeker. Je hoeft maar uit het raam te kijken om te zien wat er gebeurt sinds de aanval op 7 oktober in Israël. Het antisemitisme, Nederlandse Joden die verantwoordelijk worden gehouden voor wat er in de staat Israël gebeurt, dat vind ik zeer beangstigend en doet mij pijn. We importeren die vijandigheden in ons land.’
‘Ik zou duidelijk maken dat je van alles mag vinden van buitenlandse conflicten, dat je daarover zelfs mag protesteren, je hebt vrijheid van meningsuiting in Nederland. Maar ik zou de grenzen daarvan ook hard aangeven. Je gaat dus geen medelandgenoten verantwoordelijk houden voor iets waarvoor ze niet verantwoordelijk zijn. Je gaat niet met symbolen van terroristische organisaties zoals Hamas zwaaien, daar mag het OM hard op ingrijpen. En ik zou zorgen dat de dialoog tussen bevolkingsgroepen op gang blijft, zodat er niet een soort parallelle samenleving blijft bestaan.’
‘Zolang ik denk dat de grondwettelijke rechten niet volledig gerespecteerd worden door een partij, dan zie ik samenwerking in een regering niet voor me.’
‘Vrijheid van godsdienst is een grondrecht en daar horen dit soort verboden inderdaad niet bij. Dat laat onverlet dat ik in het parlement gewoon met goede voorstellen van anderen meestem. Daar ben ik vrij duidelijk in. Maar bij het vormen van een regering blijft dat een beletsel.’
‘Nee, maar daarvoor moet u bij iemand anders zijn.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden