Toch maar geen publiek erbij, maakte International Documentary Film Festival Amsterdam (Idfa) bekend op de ochtend van de awardshow: ‘Onder de huidige omstandigheden heeft Idfa besloten om de prijsuitreiking te laten plaatsvinden in een meer sobere vorm’.
Een opvallende en late aanpassing van het festival, dat vorige week in opspraak raakte nadat Palestijnse activisten tijdens de openingsavond het podium van theater Carré opliepen met een spandoek waarop ‘from the river to the sea, Palestine will be free’ stond geschreven.
Idfa distantieerde zich nadrukkelijk van die tekst, na klachten van de Israëlische filmdelegatie en diverse Joodse filmmakers. Wat vervolgens tot verontwaardiging leidde bij de Palestijnse delegatie; ruim tien filmmakers gaven gehoor aan een oproep van het Palestijnse Film Instituut om hun documentaires terug te trekken.
Wellicht is de soberte gepast, nu de bommen nog vallen op Gaza; eerder deze week riep Idfa al op tot een staakt-het-vuren. Vermoedelijk wilde het festival ook voorkomen dat de gala-avond de inzet zou worden van nog meer protestacties. En zo geschiedde het dat enkel de genomineerde filmmakers zelf welkom waren in de zaal van Internationaal Theater Amsterdam, waar de jury’s van de competities donderdagavond hun winnaars bekendmaakten.
Niet Gaza, en ook niet Oekraïne, maar een veel minder in het nieuws aanwezige actuele brandhaard vormde de voedingsbodem van de winnende film: de afgelopen september door Azerbeidzjan ingenomen Armeense enclave Nagorno-Karabach.
Daar, in het met de prijs voor beste documentaire bekroonde en uiterst droeve 1489, filmt de Armeense filmmaker Shoghakat Vardanyan haar radeloze ouders, die speuren naar een teken van leven (of de overblijfselen) van hun tijdens een veldslag spoorloos verdwenen zoon, haar broer. Vadanyan legt haar camera nooit weg, ook niet op de meest intieme en pijnlijke momenten.
De prijs voor beste regie ging naar de Palestijn en Gazaan Mohamed Jabaly, die in zijn innemende egodocument Life Is Beautiful vastlegde hoe hij als beginnend (en succesvol) filmmaker jarenlang vast kwam te zitten in het Noorse Tromso, toen de grens met Gaza plots sloot. Hij nam eerder deze week deel aan een protestactie van het Palestijnse Film Instituut, maar noemde Idfa ook ‘onze familie’ en wenste zijn film niet terug te trekken: ‘waar zou ik ‘m dan vertonen?’
Alsof er twee festivals gaande zijn, zo lijkt het soms tijdens de 36ste editie van ‘s werelds belangrijkste documentairefestival, dat nog voortduurt tot en met zondag. Eentje waarin de oorlog in Gaza als splijtzwam fungeert en Idfa voortdurend geacht wordt stelling te nemen. En daarnaast het meer gewone festivalleven, dat zich ín de zalen afspeelt.
In die zalen kozen de bezoekers het Oekraïense oorlogsdocument 20 Days in Mariupol als hun (voorlopige) nummer één in de lijst van publieksfavorieten. En de Nederlandse documentaires doen het er goed, met twee vermeldingen in de top-10tien: het invoelende Gerlach, over Nederlands ‘laatste kleine akkerbouwer’, van regisseurs Aliona van der Horst en Luuk Bouwman. Plus het komische midlifecrisis-zelfportret Glass, My Unfulfilled Life, van regisseur en glasorganist Rogier Kappers.
De internationale jury prees de ‘ironie, humor, satire en – bovenal – zorg’ in de Nederlandse titels in de programmering. En bekroonde Gerlach met de Idfa-award voor beste Nederlandse film. Een film die de kijker, aldus de juryconsiderans, ‘herinnert aan de schoonheid van een nederige aardappel'.
Beste film (internationale competitie)
1489 (Shoghakat Vardanyan)
Beste regie (internationale competitie)
Life is Beautiful (Mohamed Jabaly)
Beste cinematografie (internationale competitie)
Flickering Lights (Anirban Dutta, Anupama Srinivasan)
Beste montage (internationale competitie)
The World is Family (Anand Patwardhan)
Beste film (Envision competitie)
Canuto’s Transformation (Ariel Kuaray Ortega, Ernesto de Carvalho)
Beste regie (Envision competitie)
Silence of Reason (Kumjana Novakova)
Beste Nederlandse film
Gerlach (Aliona van der Horst, Luuk Bouwman)
Speciale vermelding Nederlandse films
Moeder Suriname - Mama Sranan (Tessa Leuwsha)
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden