In die kooksfabrieken worden kolen verwerkt tot kooks, een belangrijke brandstof voor het staalproces. De kolen worden op zeer hoge temperaturen gebakken in ovens, maar als daar iets fout gaat kunnen 'ongare kooks' ontstaan. Er komen dan schadelijke stoffen vrij wanneer de kooksoven wordt geleegd.
Op het ontstaan van ongare kooks staat al een dwangsom van 100.000 euro per keer. In het afgelopen jaar moest Tata Steel drie keer dat bedrag betalen, en nog eens twee incidenten worden door de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied onderzocht. Eerder betaalde het bedrijf al vijftien dwangsommen van 10.000 euro en twintig dwangsommen van 25.000 euro voor hetzelfde vergrijp.
Volgens de toezichthouder komen ongare kooks nu veel minder vaak voor. Maar de omwonenden zeggen dat zij op eigen camerabeelden nog wel regelmatig zien dat er zwarte rookwolken ontsnappen als kooksovens worden geleegd.
Bestuurslid Jaap Venniker van stichting Frisse Wind zegt bij zestien incidenten te vermoeden dat er sprake is van ongare kooks. Die incidenten hebben de omwonenden ook gemeld bij de omgevingsdienst. "We zien die incidenten op de camera's, die hebben we bestudeerd. We melden ze niet zomaar", zegt Venniker. Maar de omgevingsdienst doet daar volgens hem onvoldoende mee. "Dan hoor je: 'We zijn het aan het onderzoeken', of er komt überhaupt geen reactie."
Daarom doen de omwonenden nu een invorderingsverzoek bij de provincie. Als die niet overgaat tot het innen van extra dwangsommen, stappen ze naar de rechter. "Daar zal het ook wel terechtkomen", verwacht Venniker, die samen met Greenpeace al een advocaat heeft ingeschakeld.
De omgevingsdienst zegt alle uitstootmeldingen te onderzoeken. Toezichthouders kijken dan naar beelden van de eigen camera die op één van de kooksfabrieken staat gericht, en vragen meetgegevens op bij Tata Steel zelf. Daaruit blijkt volgens de omgevingsdienst vaak dat er toch geen sprake is van ongare kooks.
Het kan bijvoorbeeld gaan om stof dat ontbrandt en zwarte rook veroorzaakt, schreef de toezichthouder onlangs op haar website. Het is nog onduidelijk of dat volgens de vergunning wél is toegestaan. Maar er kan in ieder geval geen dwangsom worden opgelegd, aldus de omgevingsdienst.
Dat noemt Venniker "ammehoelasmoezen". Hij wijst op de omschrijving die de omgevingsdienst eerder zelf gaf van de verboden uitstoot, toen de dwangsom werd opgelegd aan Tata Steel. Het gaat om kooks die "in meer of mindere mate zwarte rook veroorzaken", schreef de omgevingsdienst toen.
De omgevingsdienst kan het grote aantal incidenten bij Tata Steel niet aan, vrezen de omwonenden. "We merken aan alle kanten dat ze de capaciteit niet hebben", zegt Sanne Walvisch van Frisse Wind in een interview voor de podcast Tata's ijzeren greep. "Dat zit 'm in mankracht, maar ook in hun systeem."
"Ze hebben letterlijk de data niet om hun eigen camera goed terug te kunnen kijken, want hij draait op 4G", zegt Walvisch. Door de relatief trage mobiele verbinding duurt het lang om beelden versneld af te spelen. Daarom vertrouwt de omgevingsdienst volgens haar nog voor een deel op de YouTube-beelden van omwonenden.
Dat spreekt de omgevingsdienst tegen. Die ondervindt "geen enkele technische hinder" bij het bekijken van beelden, aldus een woordvoerder. Ook de capaciteit is volgens haar geen probleem. "Er is voor toezicht en handhaving op dit soort meldingen met beelden extra capaciteit vrijgemaakt."
Volgens Walvisch heeft Frisse Wind eerder afspraken gemaakt met medewerkers van de omgevingsdienst over het terugkijken van beelden en het melden van incidenten. Maar de betreffende medewerkers vertrokken plotseling bij de dienst, waarna er een radiostilte volgde.
"We krijgen geen reacties op zienswijzes, we krijgen geen reacties op handhavingsverzoeken, we krijgen zelfs geen reacties op ingebrekestellingen", zegt Walvisch. "De omgevingsdienst is in Nederland - dat geldt hier in de IJmond, maar dat geldt voor alle omgevingsdiensten - gewoon een schoothondje."
Een woordvoerder van Tata Steel zegt dat er nu "significant minder" gevallen van ongare kooks zijn dan in eerdere jaren. "Iedereen kan op basis van een camerabeeld zijn of haar eigen conclusie trekken en een melding doen, maar dat wil nog niet zeggen dat men het bij het juiste eind heeft."
Source: Nu.nl economisch