Planeet Wasp-107b, zoals de naam luidt, was sowieso al één van de meer bizarre werelden in de astronomische atlas. Vanwege z’n opmerkelijk lage dichtheid – slechts tweemaal dat van piepschuim – stond de planeet onder intimi bekend als ‘suikerspinplaneet’.
Over de auteur
George van Hal schrijft voor de Volkskrant over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart. Hij publiceerde boeken over alles van het heelal tot de kleinste bouwstenen van de werkelijkheid.
Net als dat snoepgoed is de Wasp-107b een beetje wollig, en dat maakt het mogelijk dat astronomen zo’n vijftigmaal dieper in zijn atmosfeer kunnen kijken dan bijvoorbeeld geldt voor gasreus Jupiter.
Daardoor lukte het hen de samenstelling van de atmosfeer van Wasp-107b nauwkeurig in kaart te brengen. Wat ze vonden, naast onder meer waterdamp en zwaveldioxide, waren wolken van silicaat. Zand, in alledaags taalgebruik.
De onderzoekers brachten hun bevindingen woensdag uit in het vakblad Nature.
De astronomen vingen met het deels in Nederland ontwikkelde Miri-instrument op ruimtetelescoop James Webb licht op dat eerst door de atmosfeer van Wasp-107b sijpelde. Doordat die atmosfeer een deel van dat licht afvangt, kunnen astronomen nauwkeurig de samenstelling vaststellen.
‘We kennen de handtekening van silicaat goed’, zegt hoofdauteur Michiel Min van het Nederlands ruimteonderzoeksinstituut Sron. ‘We zien die ook in het gas tussen de sterren, of in de stofschijven waar planeten uit ontstaan.’
De onderzoekers berichten in hun artikel dat zand op Wasp-107b een vergelijkbare rol speelt als water doet op onze planeet Aarde. Bij de hogere temperaturen dieper in de planeet Wasp-107b verdampt het zand, waarna het opstijgt, wolken vormt en hoger in de atmosfeer weer afkoelt en naar beneden regent. Waarschijnlijk als vaste stof, niet als vloeistof, zegt Min. ‘Er is maar een heel smalle temperatuurband waarin zich druppels kunnen vormen. Het gaat dus eerder om een soort zandhagel.’
Volgens Ignas Snellen van de universiteit Leiden – hij is zelf niet betrokken bij het experiment – begint ruimtetelescoop James Webb met deze vondst nu ook de verwachtingen in te lossen van onderzoekers naar exoplaneten. ‘We wisten dat we dit soort waarnemingen aan wolken konden verwachten’, zegt hij. ‘Het is mooi om te zien dat het nu daadwerkelijk voor het eerst is gebeurd.’
In de komende jaren willen astronomen met de ruimtetelescoop wolkenmetingen op steeds minder warme planeten gaan verrichten. Op Wasp-107b is het naar menselijke maatstaven nog heel heet: zo’n 500 graden Celsius in de buitenste laag van de atmosfeer. ‘Maar dat is echt al veel minder warm dan de hete Jupiters die we hiervoor bestudeerden’, zegt Snellen. Op zulke planeten was het soms wel een paar duizend graden Celsius.
Uiteindelijk hoopt men ook wolken te kunnen bestuderen op aardeachtige planeten. ‘Of James Webb dat kan, is nog even afwachten’, zegt Snellen. De ruimtetelescoop kijkt immers naar warmtestraling. Dus hoe minder warm een voorwerp is, hoe meer moeite James Webb heeft om dat voorwerp te zien. ‘Maar we maken nu echt reuzensprongen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden