Het Nationaal Hoger Onderwijs Debat, georganiseerd door de Vereniging Hogescholen, de studentenkoepel ISO en de verenigde universiteiten, stond dinsdagavond in het teken van twee splijtende kwesties: de internationalisering en het lot van de ‘pechgeneratie’ die kampt met hoge studieschulden.
Vooral Pieter Omtzigts NSC voert offensief campagne met het plan om het aantal Engelstalige opleidingen aan universiteiten fors te verminderen, om zo onder meer het woningtekort aan te pakken. Maar aspirant-Kamerlid Jesse Six Dijkstra krijgt het moeilijk in de zaal gevuld met studenten. Als gespreksleider Karim Amghar aan de aanwezigen vraagt of zij het Engelstalige hoger onderwijs positief vinden, blijkt vrijwel de hele zaal dat te doen.
Jan Paternotte (D66), die internationalisering in het hoger onderwijs juist aanmoedigt, kijkt met groot genoegen toe. Daarbij herinnert hij de zaal eraan dat NSC en VVD, de twee grootste partijen volgens de peilingen, allebei tegen verengelsing in het hoger onderwijs zijn. ‘Hier aan de Hogeschool van Den Haag heb je International Business Administration, gaan we dat dan in het Nederlands doen?’
Jouke de Vries, voorzitter van de Vereniging van Universiteiten van Nederland, maakt het NSC nog wat moeilijker: veel regionale universiteiten en hogescholen zijn nogal afhankelijk van de internationale stroom studenten. Als die worden geweerd, is er een groot risico dat deze onderwijsinstellingen omvallen door de financiële druk.
Dijkstra probeert de voorzitter nog gerust te stellen door te beloven dat bepaalde opleidingen, die hij omschrijft als ‘kroonjuwelen’, een uitzonderingspositie krijgen. Volgens Dijkstra gaat het dan voornamelijk om technische opleidingen, die bijvoorbeeld gespecialiseerd zijn in AI en kwantummechanica.
Die opmerking doet meer kwaad dan goed. Bij Harmen Krul (CDA) schiet vooral de omschrijving van technische opleidingen als ‘kroonjuwelen’ in het verkeerde keelgat. ‘Dit is heel erg. NSC zegt dus eigenlijk: als je geen kroonjuweel aanbiedt als onderwijsinstelling, moet je weer naar het Nederlands. Hoe wil je de studentenstroom bij regionale hogescholen en universiteiten dan op peil houden?’
De kritiek van Krul is overigens opvallend, aangezien ook in het verkiezingsprogramma van het CDA staat dat Nederlands de primaire voertaal moet zijn in het hoger onderwijs.
De tweede grote kwestie die de zaal beroert, is het lot van de ‘pechgeneratie’, de generatie studenten die onder het leenstelsel viel. In de huidige Tweede Kamer ontstond onlangs al een meerderheid die iets wil doen aan de snel oplopende rente op de studieschuld. Afgelopen week liet demissionair minister Robbert Dijkgraaf (D66) de Kamer echter weten dat hij op korte termijn niet kan beloven dat de rente op de studieleningen omlaaggaat. Het is in ieder geval niet mogelijk om de rente specifiek voor de ‘pechgeneratie’ voor volgend jaar al te bevriezen: dat kunnen de systemen van uitvoeringsorganisatie Duo niet aan.
Het debat maakt duidelijk dat daarover het laatste woord nog niet is gezegd, al verschillen de meningen over de gewenste oplossing. Zo willen Lisa Westerveld (GroenLinks-PvdA) en Frank Wassenberg (PvdD) dat de renteverlaging voor alle studenten geldt. Paternotte (D66) stelde zich wat gematigder op en wil de rente alleen verlagen voor de leenstelselgeneratie, waarbij hij de praktische bezwaren van zijn partijgenoot Dijkgraaf achterwege laat.
Het zijn vooral de voormalige coalitiepartijen D66 en VVD die door de aanwezige politici op het matje worden geroepen, aangezien zij medeverantwoordelijk waren voor het afschaffen van de basisbeurs. Het CDA, dat bij het afschaffen al een felle tegenstander was, stelt zich kritisch op naar de voormalige coalitiegenoten. ‘We zijn al jaren bezig met de scherven van het verschrikkelijke leenstelsel. Kom dan ook met realistische opties’, aldus Krul.
Dat Westerveld (GroenLinks-PvdA) niet wil dat het CDA als voorvechter van de leenstelselgeneratie naar buiten komt, wordt duidelijk als ze Krul er nog eens fijntjes aan herinnert dat het CDA in het partijprogramma zegt te willen bezuinigen op het hoger onderwijs. ‘Ook wij hebben ingestemd met het afschaffen van de basisbeurs in 2014. Dat hadden we niet moeten doen, maar kijk ook naar wat partijen nú willen betekenen voor de studenten.’
Na afloop krijgt iedere aanwezige politicus nog de kans om kort te reflecteren op het verloop van het debat. Paternotte maakt er een knipoog van naar NSC: ‘It was great to be here.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden