Moed viel luchtvaartminister Mark Harbers (VVD) niet te ontzeggen. In juni 2022 kwam zijn besluit om het aantal vluchten op Schiphol te laten krimpen als een donderslag bij heldere hemel. Het plan was in het grootste geheim gesmeed. KLM en zelfs de luchthavendirectie hoorden het nieuws pas op het laatste moment. De minister besefte welke krachten er los zouden kunnen komen bij een zo controversieel besluit.
Schiphol voldoet sinds 2014 niet meer aan de geluidsnormen. Sterker nog: op bepaalde plekken is de herrie toegenomen, zoals in Castricum, Aalsmeer en Oegstgeest. De rechter gedoogt de situatie al jaren, maar het geluk is een keer op, was de vrees. Het risico bestond dat de luchthaven op last van de rechter ineens abrupt zou moeten afslanken.
Over de auteur
Ashwant Nandram is economieverslaggever voor de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over de luchtvaart en spoorwegen. In 2020 won hij de journalistiekprijs de Tegel.
Krimp bood soelaas, en dat besluit verdedigde Harbers met hand en tand: tijdens de gesprekken met luchtvaartmaatschappijen, die uitvoerige lobbypogingen deden om hem op andere gedachten te brengen; tijdens de twee rechtszaken, waarbij de luchtvaartsector een leger advocaten in stelling bracht; en zelfs toen de Amerikaanse overheid haar tanden liet zien en dreigde met vergeldingsmaatregelen tegen Nederlandse luchtvaartmaatschappijen.
Harbers maakt zich niet zo veel zorgen om al die represailles, bezwoer hij nog in september, want níét krimpen had ook risico’s. ‘Bewoners kunnen rechtszaken aanspannen over geluidshinder. Dat kan nog veel grotere capaciteitsbeperkingen opleveren.’
Maar dinsdagmiddag maakte Harbers bekend dat de geplande krimp per 31 maart 2024 niet doorgaat. De ommezwaai komt volgens de demissionair minister omdat het verzet niet meer alleen uit Washington, maar ook uit Brussel komt. De Europese Commissie zou maandag hebben gedreigd met een strafprocedure als Nederland de krimp toch doorzet.
De bewindsman wil Brussel niet tegen de haren in strijken, zeggen bronnen op het ministerie. Voor de krimp naar 452,5 duizend vluchten, per oktober 2024, moet de Europese Commissie immers nog haar fiat geven. De dreiging van de Commissie zou ook indruk kunnen maken bij de Hoge Raad. De hoogste Nederlandse rechter gaat zich binnenkort buigen over de kwestie of het kabinet Schiphol inderdaad op eigen houtje mag doen krimpen.
Maar het verzet uit Brussel kan onmogelijk als een verrassing zijn gekomen. Al in maart uitte een hoge ambtenaar van de Commissie in het openbaar grote twijfels over de Nederlandse krimpaanpak. Filip Cornelis, directeur luchtvaart van het directoraat-generaal Mobiliteit en Vervoer, wees in NRC op vastomlijnde Europese afspraken over het beperken van vliegverkeer. Een luchthaven mag pas krimpen wanneer alle belanghebbenden zijn gehoord en alle andere opties zijn afgewogen.
Nu het kabinet de krimp naar 460 duizend vluchten, die begin volgend jaar had moeten plaatsvinden, in de ijskast zet, neemt de onzekerheid voor omwonenden weer toe. Wat betreft de tweede krimpstap, per oktober 2024, is Nederland afhankelijk van Brussel. Het bewijst eens te meer dat het intomen van de luchtvaartsector buitengewoon moeilijk is. Voor omwonenden is het ook opnieuw een bewijs dat Haagse luchtvaartbeloften in de praktijk weinig waard zijn.
Toch is er voor bewoners ook een lichtpuntje te ontwaren, want het maatschappelijk sentiment wat betreft luchtvaart is gekanteld. Bijna alle verkiezingsprogramma’s bevatten inmiddels luchtvaartkritische passages. Zo is NSC, de partij van Pieter Omtzigt, tegenstander van de opening van Lelystad Airport en wil ze vliegen zwaarder belasten. GroenLinks-PvdA gaat een stapje verder en wil dat Rotterdam The Hague Airport de deuren sluit. Zelfs de VVD, voorheen fel bewaker van luchtvaartbelangen, is nu voorstander van krimp en een nachtsluiting op Schiphol.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden