‘Er zijn vier politiedoden gevallen’, zegt advocaat Ruth Jager, die de oma van de slachtoffers woensdag bijstaat in de zaak voor het gerechtshof. ‘In elke normale organisatie wordt daarna uitgezocht waarom dit is gebeurd en wie verantwoordelijk was. Natuurlijk is er maar één die heeft geschoten, dat is duidelijk. Maar er is geen enkel onderzoek gedaan naar de rol van de politie. De wil hiervoor ontbreekt gewoon. De overheid schuift elke verantwoordelijkheid van zich af.’
De politie wist dat het slecht ging met de undercoveragent, maar liet hem toch zijn dienstwapen mee naar huis nemen. De Rijksrecherche kreeg daarom expliciet de opdracht dat onderzoek moest worden verricht naar de manier waarop de politie zich als werkgever opstelde tegenover de agent. Zo’n onderzoek zou antwoord kunnen geven op de vraag of de politie mogelijk medeverantwoordelijk is voor het overlijden van de vier slachtoffers: de agent, zijn vrouw en hun kinderen.
De Rijksrecherche schoof de onderzoeksopdracht echter door naar de Inspectie Justitie en Veiligheid. De inspectie weigerde vervolgens, omdat dit niet tot haar ‘primaire werkproces’ zou behoren. Daarna bekommerde niemand zich meer om het onderzoek: het werd nooit uitgevoerd.
Over de auteurs
Maud Effting is onderzoeksjournalist van de Volkskrant en schreef onder meer over grensoverschrijdend gedrag bij De wereld draait door en NOS Sport. Ook volgt ze alle ontwikkelingen rondom het vrijwillig levenseinde, euthanasie, zelfdoding en Middel X. Ze won de journalistieke prijs De Tegel voor haar werk en werd in 2017 genomineerd voor Journalist van het Jaar. Mark Misérus is verslaggever van de Volkskrant en volgt daarbij vooral de ontwikkelingen in het onderwijs. Hiervoor was hij lange tijd sportjournalist.
Undercoveragent Wendell Cardoze (35) liep in 2019 ’s avonds onverzorgd en op badslippers het politiebureau van Dordrecht binnen. Hoewel bij de politie bekend was dat hij ptss had en hij was overgeplaatst, kon hij buiten diensttijd zonder problemen met zijn pasje zijn wapen uit de kluis halen. Een verbaasde collega die hem zag lopen, twijfelde of hij agent was, maar sloeg geen alarm. Eenmaal thuis schoot de undercoveragent zijn vrouw en zijn twee dochters van 8 en 12 dood, en daarna zichzelf. Zijn collega’s troffen hem aan in een bloedbad.
Volgens advocaat Jager voldeed de undercoveragent ‘aan een waslijst van kenmerken die een groot risico op suïcide en moord met zich mee brengen’. Hij was volgens een collega getraumatiseerd geraakt nadat hij een groot aantal ernstige reanimaties had meegemaakt in de noodhulp. Daarna kreeg hij behandelingen tegen ptss, maar hield hij restklachten. Hij ontwikkelde huwelijksproblemen, financiële problemen en raakte in conflict met zijn politiechef. Vlak voor de moorden werd hij opnieuw verwezen voor therapie. Al die tijd mocht hij zijn dienstwapen mee naar huis nemen.
Nabestaande Margarita Gressmann probeert al sinds het drama duidelijkheid te krijgen over de manier waarop de politie haar schoonzoon begeleidde. Ze deed aangifte tegen de staat, maar die werd geseponeerd omdat de overheid zei ‘niet aansprakelijk’ te zijn. De Inspectie Justitie en Veiligheid beloofde Gressmann in 2020 nog wel algemeen onderzoek te doen naar de manier waarop de politie omgaat met ptss, zo blijkt uit een brief die deze krant inzag. Maar onlangs schreef de inspectie haar deze belofte toch niet na te komen: zij ziet ‘geen rol’ meer voor zichzelf in de kwestie.
Op vragen van de Volkskrant wijzen de Rijksrecherche en de inspectie naar elkaar. De Rijksrecherche beweert dat de inspectie onderzoek deed naar de rol van de politie. De inspectie zegt op haar beurt dat dit niet klopt en dat dit onder de politie zelf valt.
Scheidend voorzitter Jan Struijs van de Politiebond reageert verontwaardigd. Op aandringen van de bond deed de commissie-Brouwer recent twee keer onderzoek naar zelfdodingen onder agenten en constateerde ze dat de politie faalde in de begeleiding: agenten werden aan hun lot overgelaten. ‘Hieruit blijkt dat onderzoek naar de rol van de werkgever belangrijk is’, zegt Struijs. ‘Het is belangrijk voor de waarheidsvinding, voor het lerend vermogen én om antwoorden te geven aan nabestaanden. Deze zaak roept vele vragen op. Het is te gek voor woorden dat nog steeds geen onderzoek is gedaan.’
Bijna de helft van de politieagenten die suïcide plegen, doet dit met het eigen wapen. Sinds 2014 dringt traumacentrum Arq er bij de politiek op aan om uniforme regels op te stellen voor het innemen van dienstwapens bij agenten in psychische nood. Uiteindelijk gebeurde dit pas in 2022. Advocaat Jager: ‘Sinds 2015 pleegden nog veertien agenten zelfmoord met hun dienstwapen. Hoeveel minder zouden dat er zijn geweest als de autoriteiten wél direct hadden geluisterd?’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden