In het hart van Cherson staat een formidabele zomereik. ‘De eeuwenoude boom groeit in het Leninpark en is een van de symbolen van de stad,’ lezen bezoekers van de pas geopende expositie ‘Rusland’ in Moskou op een beeldscherm dat informatie verschaft over ‘toeristische bestemmingen’ in de door Rusland geannexeerde Oekraïense provincie Cherson. ‘Op feestdagen verzamelen zich veel mensen rond de boom. Vlakbij staan bankjes en cafés.’
Klein detail: de regionale hoofdstad Cherson is al meer dan een jaar weer stevig in Oekraïense handen, maar dat feit wordt nergens vermeld. Ook niet dat het Leninpark al jaren geleden is omgedoopt tot Sjevtsjenkopark, in lijn met de Oekraïense politiek alle verwijzingen naar de communistenleider uit te bannen.
Over de auteur
Geert Groot Koerkamp is correspondent Rusland voor de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
Russische ecotoeristen worden ook naar Cherson gelokt met ‘het grootste natuurreservaat van Rusland’, in de monding van de Dnjepr. Zeker, wel in handen van de Russen, maar binnen schootsafstand van het Oekraïense leger en dus ontoegankelijk.
‘Maar die problemen zijn tijdelijk,’ repliceert studente Julia, die vragen van bezoekers beantwoordt. Ze zegt zelf uit de provincie Cherson te komen en morgen weer terug te gaan naar huis. ‘Het gaat nu al beter,’ zegt ze stellig. ‘De infrastructuur wordt hersteld, er worden weer wegen aangelegd. Wij zijn heel blij dat we nu bij Rusland horen.’
Kosten noch moeite zijn gespaard voor deze tentoonstelling, die tot april gaat duren en sinds de opening op 4 november al honderdduizenden bezoekers trok. Op 29 maart gaf Vladimir Poetin per presidentieel decreet opdracht tot het evenement ‘met als doel de belangrijkste verworvenheden van de Russische Federatie te demonstreren’, alsook ‘de positieve ontwikkeling’ van de Russische regio’s.
Al maandenlang gaan hardnekkige geruchten dat Poetin juist hier, tegen de achtergrond van al die ‘verworvenheden’, zijn deelname aan de presidentsverkiezingen van volgend jaar maart bekend zal maken. Poetins woordvoerder, Dmitri Peskov, heeft dat bevestigd noch ontkend. Hoe het zij, de veiligheidsmaatregelen zijn nu al ongekend streng. Tot in de wijde omtrek patrouilleren dag en nacht duizenden politiemensen.
Misschien ook niet toevallig hield het hoofd van de Russische nationale veiligheidsraad, Nikolaj Patroesjev, hier vorige week een lijvige toespraak over het moderne Rusland, waarin hij Poetin de rol van reddende engel toebedeelde: ‘Er was een leider nodig, die het welzijn van de bevolking voorop zou stellen en beschikte over de allerhoogste menselijke en organisatorische kwaliteiten, wilskracht en opofferingsgezindheid. Die leider werd Poetin.’
Het decor van dit alles is de VDNCh, het imposante complex dat in de jaren dertig op last van Stalin werd opgezet als vitrine voor de Sovjetlandbouw en later voor de hele Sovjeteconomie. Poetins tentoonstelling dient eenzelfde doel en biedt een gelikt overzicht van heden en verleden van de Russische regio’s en ook de geannexeerde delen van Oekraïne. Op grote projectieschermen zwemmen walvissen en lopen ijsberen. Een klein poortje biedt toegang tot een ruimte die moet verbeelden dat je naast een uitbarstende vulkaan op Kamtsjatka staat. Er zijn modellen van vliegtuigen en een hogesnelheidstrein. Voor historisch besef wordt de stand van de geannexeerde stad Sebastopol op de Krim bewaakt door als Romeinse legionnaires uitgedoste jongeren.
De expositie is bovenal een goednieuwsshow, waar geen plaats is voor enige wanklank, zoals verwijzingen naar economische problemen of de strijd in Oekraïne, of überhaupt militaire thematiek. Illustratief is de leuze ‘het geluk te mogen wonen in Boerjatië’. Het levenspeil in deze kleine Siberische deelrepubliek is lager dan in de meeste andere Russische regio’s, en juist van hier zijn relatief veel mannen naar het front vertrokken, gelokt door hoge beloningen. Ten minste honderden van hen zijn omgekomen.
Op een beeldscherm van de ‘volksrepubliek’ Donetsk valt niettemin te lezen dat de regio ‘onder onophoudelijke beschietingen blijft functioneren en vol vertrouwen naar de toekomst kijkt’. Ernaast een interactieve ‘kaart van trots’, waar je per district informatie kunt inwinnen over standbeelden, kolenmijnen of voetbalstadions. Waarom de linkerhelft van de kaart grijs is? ‘Dat gebied staat nog niet onder controle van Rusland,’ zegt zachtjes een van de studenten die de stand bemannen.
Veel bezoekers stellen geen vragen en lijken daadwerkelijk onder de indruk van de expositie. ‘Heel mooi, ik kom hier zeker terug,’ zegt Tatjana, een vrouw van middelbare leeftijd uit Moskou. ‘Er is veel dat we niet wisten, dit geeft een beeld van de ontwikkeling van Rusland, een positieve impuls, ik ben er zelfs trots op.’ Leeftijdgenote Inna is met haar tienerdochter uit het West-Siberische Chanty-Mansiisk gekomen. ‘We zijn erg onder de indruk, ik kreeg steeds kippenvel. We zijn als het ware overal geweest. Mijn dochter wil nu ook echt eens naar Jakoetië.’
Kazimagomed, een gepensioneerde uit Dagestan, is kritischer gestemd. ‘Ik zal niets negatiefs zeggen, want daarvoor kun je de gevangenis in draaien,’ zegt hij met een glimlach. ‘U weet immers in wat voor land we leven? Ja, het is heel groots opgezet, maar je krijgt de indruk dat dit allemaal voor 99 procent uit China komt, met al die beeldschermen. Het is zielloos. Ze hebben er heel veel geld in gestoken, maar eigenlijk niets laten zien. Anderen zijn misschien wel onder de indruk van de macht van Rusland. Want dat is denk ik het primaire doel: een positief beeld te geven.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden