Dat besluit heeft demissionair minister Mark Harbers (Infrastructuur) dinsdag onverwachts meegedeeld aan de Tweede Kamer. De regering streeft sinds 2022 naar krimp, omdat de luchthaven te veel herrie veroorzaakt voor de omgeving. Schiphol zou per 31 maart 2024 teruggaan naar 460 duizend vluchten per jaar. Vanaf 27 oktober 2024 zou de capaciteit verder worden teruggeschroefd, naar 452,5 duizend.
Het plan van Harbers heeft altijd massief verzet opgeroepen. Een consortium van luchtvaartmaatschappijen probeerde de krimp via de rechter te verhinderen, zonder succes. Sindsdien zijn het vooral de Verenigde Staten die het kabinet klem proberen te rijden. Ze beschouwen de krimp in strijd met luchtvaartverdragen tussen de EU en de VS. Ook Amerikaanse maatschappijen kunnen bij krimp immers minder vaak naar Nederland vliegen.
Over de auteurs
Raoul du Pré is chef van de politieke redactie van de Volkskrant. Hij schrijft sinds 1999 over de nationale politiek. Ashwant Nandram is economieverslaggever voor de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over de luchtvaart en spoorwegen.
Na een reeks schriftelijke dreigementen besloten de Amerikanen op 2 november tot represailles: ze zadelden Nederlandse luchtvaartmaatschappijen die naar de VS vliegen op met extra administratie. Zo moeten de maatschappijen voortaan dertig dagen voor vertrek hun vliegschema in viervoud indienen bij de autoriteiten. Harbers beschouwt zo’n ‘schedule filing requirement’ als een niet mis te verstane waarschuwing, schrijft hij aan de Kamer. In de toekomst kunnen immers ‘verdergaande tegenmaatregelen worden afgekondigd’.
Tot kort geleden hield Harbers vol dat hij zich niet zo’n zorgen maakt over Amerikaanse vergelding. Het risico op represailles bestond, beaamde Harbers in september tegen deze krant, maar níét krimpen had ook risico’s voor de luchtvaartsector. ‘Bewoners kunnen rechtszaken aanspannen over geluidshinder. Dat kan nog veel grotere capaciteitsbeperkingen opleveren.’
Sinds maandag komt het verzet niet meer alleen uit Washington, maar ook uit Brussel. Eurocommissaris Adina Vălean (Transport) heeft volgens Harbers ‘ernstige zorgen’ geuit over de krimp van Schiphol. Vălean meent dat Nederland de krimp naar 460 duizend vluchten niet zelfstandig had mogen besluiten. Het had een veel langere weg moet bewandelen, waarbij alle belanghebbenden uitgebreid gehoord zouden moeten worden.
Hoewel het gerechtshof Amsterdam het daar niet mee eens is, bezwijkt het kabinet nu toch onder de druk. Volgens Harbers komt Nederland nu immers ‘geïsoleerd te staan’. Schiphol zal niet krimpen per maart 2024. De krimp naar 452,5 duizend, per eind oktober 2024, blijft vooralsnog wel staan. Daarvoor heeft Nederland wel de door Vălean geëiste methode doorlopen, de balanced approach-procedure.
Luchthaven Schiphol vindt het opschorten van de krimp een teleurstelling, aldus een verklaring. ‘Met deze ontwikkeling trekken omwonenden aan het kortste eind en dat stelt Schiphol teleur. Vermindering van het aantal vluchten is voor ons geen doel op zich, maar eindelijk was er duidelijkheid en zekerheid voor omwonenden.’
KLM is naar eigen zeggen ‘tevreden’ over het besluit. ‘Het is een belangrijke stap om retaliatie te voorkomen en te kunnen blijven vliegen op de VS. Daarnaast heeft de Europese Commissie een duidelijk signaal afgegeven om volgens de balanced approach een zorgvuldig wettelijk proces te doorlopen.’
Verschillende milieuorganisaties, waaronder Milieudefensie en Greenpeace, noemen het besluit ‘stuitend’. ‘De luchtvaartindustrie wordt koste wat kost de hand boven het hoofd gehouden. De rechten van omwonenden worden zelfs opgeofferd onder druk van grote vervuiler KLM en een Amerikaanse prijsvechter (JetBlue, drijvende kracht achter de Amerikaanse vergeldingsmaatregelen, red.). Dat is de wereld op zijn kop.’
Tegelijkertijd menen ze dat dit een tijdelijke tegenslag is: ‘De krimp van Schiphol gaat er komen. Daar zijn we van overtuigd.’ De milieuorganisaties verwijzen daarmee naar het gekantelde sentiment in Den Haag. Bijna alle verkiezingsprogramma’s bevatten luchtvaartkritische passages.
Zo is NSC, de partij van Pieter Omtzigt, tegenstander van de opening van Lelystad Airport en wil het vliegen zwaarder belasten. GroenLinks-PvdA gaat nog verder en wil dat ook Rotterdam The Hague Airport de deuren sluit. Zelfs de VVD, voorheen fel bewaker van luchtvaartbelangen, is nu voorstander van een nachtsluiting.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden