Temperatuurstijging
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
De ‘grootste klimaatmars ooit in Nederland’ kopte NRC deze week over de oploop van zo’n 85.000 betogers dit weekend in Amsterdam. Daarmee werd gesignaleerd hoe belangrijk de groeiende bewustwording is van de noodzaak om verdere temperatuurstijging te voorkomen. En niet alleen in Nederland. Doorgaan op de huidige voet met consumptie van fossiele energie, van dierlijk voedsel, van ongebreidelde mobiliteit, met algemene uitputting en overbelasting van de aarde tot gevolg, leidt immers tot blijvende klimaatverandering.
En dat op zijn beurt leidt tot weer andere krantenkoppen, die vorige week ook te lezen waren. ‘Nederland kan tot drie meter zeespiegelstijging aan, maar dat gaat zeker niet vanzelf’. Dat ‘niet vanzelf’ slaat dan op dat ‘aan kunnen’, niet op die drie meter. Dat blijkt al een dreigend perspectief.
Dit zijn vreemde tijden. Zo’n klimaatmars is daarom tijdig, urgent en zeer ter zake. Opdat er straks langs de kusten géén dijken van 90 meter breed nodig zijn. Daarom is het ook zo belangrijk dat dergelijk protest in een helder kader plaatsvindt, breed toegankelijk blijft, vatbaar voor tegenspraak is en de focus houdt op de kern van het probleem. In feite is dat de relatie tussen klimaat en het gedrag van de burger. Met de leefbaarheid van de aarde en het voortbestaan van rivierendelta Nederland op het spel.
Eerdere naoorlogse massaprotesten betroffen gelijksoortige fundamentele kwesties: de dreiging van de wedloop met atoomwapens bijvoorbeeld. Ooit onderdeel van de militaire NAVO-strategie van gegarandeerde wederzijdse vernietiging, ‘mutually assured destruction’, verzonnen als ultiem afschrikkingsmiddel. Een concept zo krankzinnig en apocalyptisch dat er in 1983 zo’n 550.000 demonstranten aan de oproep van het IKV gehoor gaven om in Den Haag op het Malieveld collectief op hun voorhoofd te komen wijzen. Tégen de stationering van kruisraketten. Die boodschap was unisono; niet verdund, verdeeld of versplinterd.
Dat was dus dit weekend niet zo. De coalitie die de klimaatmars organiseerde, zou de betogers niet moeten verplichten bij een klimaatdemonstratie ook partij te kiezen in een oorlog. Zo wordt het mogelijk een afschrikwekkend voorbeeld voor toekomstig protest. Was dit wel een klimaatmars? Tot veler verbazing bleken sprekers vanaf het podium ook de oorlog Israël-Gaza en het lot van de Palestijnen als thema te omarmen. Dat is, hoe urgent en ernstig ook, toch een ander onderwerp. Het bleek ook tijdens de mars zelf – er waren vele Palestijnse vlaggen zichtbaar en de omstreden leus „van de rivier tot de zee”, waarmee een vrij Palestina wordt bepleit, was hoorbaar.
Nu kleven aan de klimaatkwestie uiteraard talloze politieke aspecten. Behalve over de individuele burger en diens gedrag zijn er ook klimaattegenstellingen tussen rijk-arm en noord-zuid. Dan gaat het over uitbuiting, schaarse klimaatruimte, vervuiling en verdelende rechtvaardigheid, imperialisme of zelfs kolonialisme. Oorlogen, ook die in Gaza, hebben óók milieuaspecten. Maar is het zinvol als de klimaatbeweging óók de armoede-agenda omarmt, partij kiest voor de Palestijnen, eventueel Kick Out Zwart Piet steunt, et cetera? Dan wordt ‘klimaat’ een identitaire beweging en speler in de ‘culture wars’, die de VS al tot op het bot verdelen.
Het resultaat is dan simplificatie en parochialisme – ongeveer zoals eerder in de coronaperiode het redelijke debat over beperkingen werd overvleugeld door complotdenkers en ondergangsfantasten. Daar is zeespiegelstijging te belangrijk voor.
Source: NRC