De Brexit-revolutie is voorbij. Aan zeven wilde jaren in de Britse politiek lijkt een einde te zijn gekomen. Kort nadat maandag bekend was geworden dat Suella Braverman, de minister van Binnenlandse Zaken en de laatste der Brexikanen, was ontslagen, maakte David Cameron zijn verrassende opwachting bij Downing Street. De EU-gezinde Conservatief die op de ochtend na het Brexitreferendum was afgetreden en de politiek voorgoed vaarwel leek te hebben gezegd, is de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken. De volwassenen zijn terug, zo luidt de teneur in Westminster.
De terugkeer van de oud-premier leidde tot grote verbazing. Zo verzekerde de politiek verslaggever van de BBC dat hij geen visioenen had toen hij vertelde dat hij Cameron zojuist de beroemde deur van de premierswoning had zien binnengaan. Kort daarop kwam het nieuws dat Cameron terug is in het kabinet, als de zevende minister van Buitenlandse Zaken in zeven jaar tijd. In dezelfde periode heeft het land vijf verschillende premiers gehad, alsmede zeven ministers van Binnenlandse Zaken.
Voor het terughalen van Cameron was een staatkundige truc nodig. Anders dan in Nederland zitten Britse bewindslieden in de volksvertegenwoordiging. Omdat Cameron geen Lagerhuiszetel meer heeft, krijgt hij snel een adellijke titel, zodat hij als Lord Cameron zijn functie als ‘foreign secretary’ kan vervullen vanaf de rode bankjes in het eerbiedwaardige Hogerhuis. Deze kunstgreep toonde eens te meer de flexibiliteit van een politiek systeem dat na de weerbarstige Brexit-jaren wel een stootje gewend is.
Na het radicale conservatisme van Boris Johnson en Liz Truss oordeelde Rishi Sunak een jaar geleden bij zijn aantreden dat het tijd was voor een terugkeer naar de normaliteit. Braverman was de laatste fanatieke brexiteer in het kabinet. Vanaf haar aantreden was het de vraag hoe lang zij op Binnenlandse Zaken zou blijven.
Tijdens haar ambtstermijn kwam ze regelmatig in de problemen, met name door omstreden uitspraken over illegale immigratie, een fenomeen dat ze omschreef als ‘een invasie’. Onlangs beweerde Braverman dat dakloosheid vaak een lifestyle-keuze is.
Ze waande zich onkwetsbaar omdat ze de steun heeft van de oer-brexiteers en een flink deel van de achterban. Toch overspeelde ze vorige week haar hand door zonder toestemming van de premier een opiniebijdrage voor The Times te leveren waarin ze beweerde dat de politie linkse betogers voortrekt. Dat maakte haar ontslag een kwestie van tijd.
Het volgde uiteindelijk op een weekeinde waarin de politie haar handen vol had aan een massale pro-Palestina-demonstratie en een tegenprotest. Braverman had die demonstratie willen verbieden. Volgens haar wordt er tijdens deze protesten te veel haat verspreid.
Braverman koestert ambities om leider te worden, maar voorlopig is haar rol uitgespeeld. Sunak grijpt haar ontslag aan om zijn partij weer naar het politieke midden te schuiven. Daar is de terugkeer van Cameron het symbool van.
De regenteske Cameron regeerde zes jaar lang als een liberale Conservatief, waarvan vijf jaar met de liberaal-democraten van Nick Clegg. Na zijn vertrek werden de Cameroons, de bijnaam voor de liberale Tories, een bedreigde diersoort binnen de partij. In het najaar van 2016 verliet Cameron, die altijd een goede band had met Brussel, het Lagerhuis.
Gematigde Tories juichten maandag om zijn terugkeer. ‘Mijn felicitaties gaan uit naar Cameron voor zijn terugkeer naar het kabinet’, twitterde Theresa May, die onder hem had gediend als minister van Binnenlandse Zaken en hem zou opvolgen. ‘Zijn immense ervaring op het internationale podium zal van onschatbare waarde zijn in deze tijd van grote onzekerheid in de wereld. Ik zie ernaar uit weer samen te werken.’
De conservatieve denker Iain Dale noemde het ‘een goede dag voor gematigde, sociaal liberale en fiscaal conservatieve mensen als ik’.
Een minder goede dag was het voor de ‘revolutionairen’. Zo zei de conservatieve commentator en politicoloog Matt Goodwin dat Braverman ‘gedumpt is door de Nieuwe Elite, omdat ze ageerde tegen massaimmigratie en ons mislukte multiculturele model, en omdat ze tegen de consensus inging door de ideologische partijdigheid van onze instituties aan de kaak te stellen’.
Met Camerons comeback worden alle vier de grote kabinetsposten bekleed door kostschool-alumni, afkomstig uit de Britse bovenlaag. Kort na Bravermans ontslag beweerde geestverwant Jacob Rees-Mogg dat het voor de Tories nu nog moeilijker wordt in de verkiezingen van 2024 te winnen.
Voor Sunak is deze ministeriële stoelendans een gok. Veel remainers hebben het Cameron niet vergeven dat hij het Brexitreferendum heeft uitgeschreven, maar tegelijkertijd blijkt hij populairder te zijn dan zijn opvolgers May, Johnson en Truss.
Dat is hij vooral in de traditioneel conservatieve gebieden in Zuid-Engeland, maar ook in Schotland. Daar is de nationalistische SNP, die bloeide in de Brexitjaren, naar de marge van de politiek verdwenen. Camerons terugkeer zal minder goed vallen in het midden en noorden van Engeland, waar Johnson juist populair was.
Van zijn oude plaaggeest Nigel Farage zal Cameron voorlopig geen last hebben. De populistische aanstichter van Brexit zat maandag in het vliegtuig naar Australië voor de opnamen van een populaire realityshow.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden