Megan Rapinoe (38) geldt als een van de beste voetbalsters van haar generatie, maar ze kreeg vooral grote bekendheid als activiste. Zondag speelde de Amerikaanse haar laatste wedstrijd.
Bij Megan Rapinoe bestaat er geen grijs gebied. Vanwege haar strijd voor gelijke betaling voor mannen en vrouwen in de topsport, haar strijd vóór lhbti-rechten en tégen discriminatie geldt de uitgesproken, zelfbewuste en openlijk lesbische voetbalster onder conservatieve Amerikanen als de belichaming van ‘woke’ denkbeelden. Voor de linkerflank daarentegen is ze een held en een toonbeeld van vooruitgang.
Over de auteur
Koen van der Velden schrijft voor de Volkskrant over sport in de Verenigde Staten. Hij woont in New York.
In haar zeventien seizoenen als profvoetballer won Rapinoe onder meer twee wereldtitels (tijdens de WK’s van 2015 en 2019) en een olympische titel (2012), maar soms leek voetbal slechts bijzaak. ‘Eerlijk gezegd had ik er meer energie in kunnen steken’, zei Rapinoe tegen sportblog The Ringer. ‘Maar ik heb altijd verder gekeken dan voetbal.’
Bij haar rechtse landgenoten kan ze weinig goed doen. Tijdens het WK eerder dit jaar kreeg ze onder meer kritiek op haar kleding, het dragen van een zonnebril en een vrolijk dansje na een teleurstellend gelijkspel tegen Portugal. Groot was het leedvermaak na haar gemiste strafschop tegen Zweden – waarmee de Amerikanen waren uitgeschakeld. Het was haar laatste optreden op een wereldkampioenschap.
Met de woorden ‘Goed schot, Megan’, haalde Donald Trump zijn gram op sociale media; hij had nog een appeltje met haar te schillen.
In 2019 stapte Rapinoe ongewild op de gescheurde politieke bühne van de Verenigde Staten: ze kreeg openlijk ruzie met toenmalig president Trump. ‘Ik ga echt niet naar het fucking Witte Huis’, zei ze over de traditie waarbij Amerikaanse sportploegen na een groot succes een speciale ontvangst krijgen in de ambtswoning van de president. ‘Win eerst maar eens voordat je praat’, kaatste Trump de bal terug, waarna Rapinoe haar ploeg naar de WK-titel schoot.
De vrouw met de korte haren, meestal roze gekleurd, maar soms blauw of lichtblond, piekte op het toernooi in Frankrijk. Ze werd er topscorer en uitgeroepen tot beste speelster ter wereld.
Mocht het ooit tot een standbeeld komen van haar, dan zal Rapinoe ongetwijfeld worden vereeuwigd in de pose die ze aannam na een van haar twee doelpunten in de WK-finale van 2019 tegen Nederland (2-0). Daar stond ze bij de cornervlag, armen gespreid, kin omhoog, borst vooruit en het gelaat strak in de plooi, alsof ze wilde zeggen: hier ben ik, kijk maar eens goed. Het was de zelfverzekerde Rapinoe ten voeten uit.
Door The Atlantic werd ze beschreven als ‘de Muhammad Ali van haar generatie’. Het tijdschrift betitelde haar, in lijn met de legendarische bokser, als een ‘held van de opstand’, met ‘geslepen humor en onweerstaanbare branie’.
Vorig jaar werd Rapinoe door president Joe Biden onderscheiden met de Medal of Freedom, de hoogste eer voor Amerikaanse burgers – slechts vijf vrouwelijke sporters gingen haar voor.
Mede dankzij Rapinoe kunnen jonge meisjes dromen van een rijke carrière als profvoetballer. Vorig jaar won ze, samen met een aantal ploeggenoten van het nationale team, een slepend gevecht tegen de Amerikaanse voetbalbond over gelijke betaling voor mannelijke en vrouwelijke internationals. Die krijgen nu evenveel betaald.
In 2016 was ze de eerste witte sporter die de zwarte American-footballspeler Colin Kaepernick en diens protest tegen politiegeweld en racisme publiekelijk steunde. Kort nadat Kaepernick voorafgaand aan een wedstrijd voor het eerst knielde tijdens het klinken van het Amerikaanse volkslied, deed Rapinoe hetzelfde. Nog altijd zingt ze niet mee als The Star-Spangled Banner klinkt.
‘We kunnen allemaal iets doen om de wereld in goede zin te veranderen’, zei Rapinoe eerder in een interview met de Volkskrant. ‘Dat is onze verantwoordelijkheid.’
Haar gevoel voor rechtvaardigheid werd ooit aangewakkerd door haar ouders, verklaarde ze. ‘Vanaf onze jeugd hebben die ons ingeprent om het goede te doen.’
Rapinoe groeide op in het Californische Redding. Als kind speelde ze gitaar en basketbal en voetbalde ze in jongensteams met haar tweelingzus Rachael. Haar familie kende soms turbulente tijden, vooral als gevolg van Rapinoes drugsverslaafde broer Brian, die geregeld in de gevangenis belandde. In 2016 kraakte de band met haar vader nadat die op Trump had gestemd: wekenlang wilde ze niet met hem praten.
Tijdens haar carrière zag Rapinoe het vrouwenvoetbal groeien, in de VS en wereldwijd. In 2006 maakte ze haar debuut voor het Amerikaanse team als speelster van de universiteit van Portland. Als prof zag ze in haar eerste jaren de Women’s Professional Soccer (WPS) kopje onder gaan.
Maar door de groeiende aandacht voor vrouwenvoetbal, onder meer dankzij het succes van gezichtsbepalende spelers als Megan Rapinoe, lijkt het fundament onder de huidige National Women’s Soccer League (NWSL) steviger.
Zaterdag verloor Rapinoe met haar club OL Reign uit Seattle de finale van de NWSL-competitie. Haar laatste wedstrijd was voor haar extra bitter: Rapinoe viel binnen vijf minuten geblesseerd uit. ‘Dit is niet hoe ik me mijn afscheid had voorgesteld’, zei ze na afloop, ‘maar ik ben supertrots op mijn carrière.’
Ook zonder voetbal zal haar agenda vol blijven. Rapinoe heeft een kledinglijn bij Nike. Samen met haar verloofde (oud-topbasketbalster Sue Bird) heeft ze een productiebedrijf dat de verhalen van lhbti’ers en mensen van kleur over het voetlicht wil brengen. En ze wil eigenaar worden van een voetbalclub, verklaarde Rapinoe tegenover The Ringer.
Maar eerst gaat ze een maand reizen in Italië. ‘Dat lijkt me echt heerlijk. Ik kan niet wachten om nergens meer aan gebonden te zijn.’
3 x Megan Rapinoe
Rapinoe kwam in 2012 publiekelijk uit de kast in een interview met tijdschrift Out. ‘Het is perfect verlopen’, zei ze daarover in de Volkskrant. ‘Op een gegeven moment kwam het moment: waarom zou ik het niet doen? Ik wilde mijn leven open en in vrijheid leven.’ Ook haar tweelingzus Rachael is homoseksueel.
In haar 203 interlands maakte Rapinoe 63 doelpunten. Haar doorbraak kwam in 2011 bij het WK in Duitsland. Uit een voorzet van de jonge Rapinoe scoorde Abby Wambach in de slotseconde de gelijkmaker in de kwartfinale tegen Brazilië.
Een carrière in de politiek is niet aan haar besteed, zei Rapinoe na haar laatste interland. Activist blijft ze wel. Eerder dit jaar stuurde ze samen met tientallen andere sporters een brief naar het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, als protest tegen een wetsvoorstel dat trans personen zou uitsluiten van deelname aan sport.
Source: Volkskrant