‘Ooo, wat is dit jammer, roept een vrouw in een blauwe jas. Ze staat in de menigte op het Museumplein, waar zondagmiddag de Mars voor Klimaat en Rechtvaardigheid is geëindigd en waar net de sfeer is omgeslagen.
Het ene moment stond de vrouw er met een vriendin en met volgens schattingen ruim 70 duizend deelnemers eensgezind voor het podium, in een uitgelaten stemming vanwege de hoge opkomst, en nu klinkt er verdeeldheid. Een deel van de aanwezigen roept ‘Boeoeoe’, anderen scanderen de leus ‘Free Palestine’ en het grootste gedeelte van de aanwezigen lijkt even stil te vallen. ‘Dit is helemaal niet het onderwerp’, zucht haar vriendin met een geërgerde blik.
Het is de Afghaans-Nederlandse schrijver Sahar Shirzad die de omslag bewerkstelligt. Met een Palestina-sjaal om schakelt ze, als ze op het podium de massa voor haar toespreekt, over van het klimaat op een verhandeling over de Palestijnse kwestie, die de aanwezigen zichtbaar verdeelt. ‘From the river to the sea’, roepen zij en haar medestanders, voor het podium wapperen grote Palestijnse vlaggen. Ook als het geluid van haar microfoon wordt uitgedraaid, praat ze nog door.
Charlotte Huisman is verslaggever van de Volkskrant en schrijft onder meer over jeugdzorg en de nasleep van de toeslagenaffaire
Met de vertolking van zijn songfestivallied Birth of a new age brengt zanger Jeangu Macrooy de sfeer van eenheid even later weer even terug in de mensenmassa. Maar niet voor lang. Kort na hem komt ’s werelds bekendste milieuactivist Greta Thunberg het podium op, de hoofdgast. De menigte juicht, veel aanwezigen zijn speciaal voor de jonge Zweedse gekomen. Maar tot de verbazing van velen overhandigt Thunberg haar microfoon meteen aan Shirzad, die haar betoog over de Palestijnse kwestie vervolgt. ‘No climate justice on occupied land’, zegt Thunberg.
Een demonstrant in een groene jas wordt het te veel. Woedend stormt hij het podium op. ‘Ik kom hier voor een klimaatdemonstratie, niet voor politiek’, roept hij, voordat hij wordt afgevoerd. En daarna is Thunberg snel uitgepraat. ‘Jullie kennen mijn boodschap al, die is dezelfde als jullie van mij overal kunnen lezen’, zegt ze voor ze het podium verlaat.
In het publiek klinkt gemor. ‘Ik ben zo teleurgesteld’, zegt een vrouw terwijl ze zich uit de massa probeert te wurmen. ‘Zo veel mensen keken er naar uit om haar te horen spreken.’ Ook anderen verlaten het plein met gemengde gevoelens. ‘Dat mensen leuzen bleven scanderen, ook tijdens de optredens, is zo respectloos’, zegt een vrouw met rood haar die zichtbaar is aangedaan. ‘Ik voel me hier niet thuis. Het is of deze demonstratie gekaapt is.’
‘Tijdens de mars, met al die vrolijke mensen, ging mijn hart open’, vult een vrouw met blond haar aan. ‘En nu gaat mijn hart weer een beetje dicht.’ Toch wil ze, zegt de blonde vrouw, vooral de sfeer van eensgezindheid van deze demonstratiedag onthouden. Die begint als rond het middaguur steeds meer mensen zich rond De Dam verzamelen. Al snel wordt duidelijk dat het aanmerkelijk drukker is dan bij de Klimaatmars twee jaar geleden, met zo’n 40 duizend deelnemers. Tien dagen voor de verkiezingen moeten we laten zien met hoeveel we zijn, klinkt het onder de demonstranten. ‘Hier kan de politiek toch niet omheen?’, zegt een vrouw met een knalgroene jas waarop de letters X en R zijn genaaid.
‘Ik kom speciaal voor Greta’, zegt de 12-jarige Mirthe, die de menigte afspeurt naar een glimp van haar heldin. Ook voorzitter Saachi Ramrattansing (19) van Youth for Climate zegt dat ze vijf jaar geleden door Thunberg is geïnspireerd zich te gaan inzetten voor het klimaat. ‘En recentelijk hebben de demonstraties van Extinction Rebellion op de A12 de klimaatbeweging voor veel jongeren zichtbaar en aantrekkelijk gemaakt.’
‘Hoe laat is het?’, roept Ramrattansing, ‘Solidariteit!’, klinkt het uit vele kelen. Zij loopt voorop in de mars, in het zogeheten jongerenblok. De veelheid aan organisaties en deelnemende groepen is ook te zien in de opbouw van de stoet. Er lopen maar liefst 36 ‘blokken’ mee, die behalve klimaatthema’s ook maatschappelijke thema’s omvatten; zo is er ook een feministisch blok en een ‘dekoloniaal anti-racisme-blok’. Voor demonstranten die niet tegen de drukte kunnen is er een ‘prikkelarm blok’ achteraan de stoet, waar minder herrie is.
Prima, die verdeling in divisies, vindt Ramrattansing. ‘Dat is doelgerichter. En dan zien de toeschouwers voor hoeveel groepen dit thema belangrijk is.’
Maar daar is niet iedereen het mee eens. Drie vriendinnen van rond de 70 jaar oud uit Amsterdam en omgeving sluiten zich nietsvermoedend aan, maar schrikken toch even als ze ontdekken dat ze in het jongerenblok verzeild zijn geraakt. ‘Jullie zijn nog jong van geest hoor’, stelt een twintiger hun lachend gerust. ‘Jammer van die aparte blokken, we moeten het met elkaar doen’, zegt Artha van Alkemade (70). ‘Maar als de jongeren het zo willen, is dat zo, ik ga er niet meer over.’
Als de massa zich zingend, juichend en leuzen roepend door de Amsterdamse straten wurmt en er zowaar een zonnetje schijnt, lacht Van Alkemade gelukzalig. ‘Het ontroert me’, zegt ze. ‘Dat we niet alleen thuiszitten en denken dat alles naar de knoppen gaat, maar dat we hier met z’n allen zijn. Ik voel me gedragen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden