Wanneer Big Ben zaterdagochtend elf uur slaat, begint een klaroenblazer The Last Post te spelen, een traditioneel signaal dat de oorlogshandelingen voorbij zijn. Honderden Britten, onder wie de minister van Defensie, staan muisstil en onbewogen bij het oorlogsmonument, de Cenotaph, waar op de elfde dag van de elfde maand de gevallen uit de Eerste Wereldoorlog worden herdacht. Vanuit de blauwe lucht boven Londen klinkt het geronk van een politiehelikopter, een teken dat deze herdenking anders is dan in de voorgaande jaren.
Vanwege de oorlog in het Nabije Oosten staat Remembrance Day, ofwel Armistice Day, dit jaar onder hoogspanning. Sinds het begin van de Israelische aanvallen zijn er elke zaterdag pro-Palestina-demonstraties in de Britse hoofdstad, waarbij het oorlogsmonument is bezet door betogers. De politie had verzocht om deze dag van nationale rouw te respecteren en een weekje over te slaan, maar dat bleek tevergeefs te zijn geweest. Dezelfde politie had oorlogsveteranen aangeraden om hun medailles, vanwege hun eigen veiligheid, deze keer niet op te spelden.
Die boodschap is voorbij gegaan aan Steve Newnham. Trots draagt de 45-jarige veteraan uit het Schotse Hamilton de medailles die hij heeft overgehouden aan zijn ‘tours’ in Bosnië en Noord-Ierland. ‘Ik ben hier speciaal vanuit Schotland heen gekomen om de Cenotaph te beschermen tegen demonstranten,’ zegt het oud-lid van de Royal Logistics Corps, ‘om te voorkomen dat er een Palestijnse vlag komt te liggen over de rouwkransen. De eer van onze natie staat op het spel. Minister Suella Braverman is de enige politicus die dat hardop durft te zeggen.’
Hij is niet de enige ‘bewaker’. Vanwege de dreigende protesten zijn er meer oorlogsveteranen aanwezig dan in de voorgaande jaren. Niet alleen dat: ook honderden voetbalsupporters zijn naar hartje Londen gekomen, alsmede de radicaal-rechtse activist Tommy Robinson. Een half uur voor de herdenking leidt dit tot een schermutseling met de politie wanneer zij dichter bij het monument proberen te komen dan is toegestaan. Ondertussen verzamelen Palestijnse sympathisanten zich bij Hyde Park, met het plan om naar de Amerikaanse ambassade te marcheren.
De meest beladen herdenking ooit is de climax van enkele bewogen weken, waarbij een hoofdrol was weggelegd voor minister Braverman. Zij had de pro-Palestina-demonstraties aangeduid als ‘haatoptochten’, vanwege de verheerlijking van terreur door een deel van de deelnemers. Een dag voor Remembrance Day verschenen drie jonge vrouwen voor de rechter die afbeeldingen van paragliders hadden gedragen. In Edinburgh werd een oorlogsveteraan aangevallen die poppy’s aan het verkopen was, de klaprozen die Britten dragen als eerbetoon aan de strijdkrachten.
Vanwege de onrust zijn er minder poppy-verkopers dan voorgaande jaren. ‘Mijn bejaarde moeder verkoopt ze altijd in Portsmouth’, zegt veteraan Newnham, ‘maar dit jaar voelt ze zich niet veilig.’ Hij zegt Israël door dik en dun te steunen. ‘Ik heb een Israëlische vlag op mijn vrachtwagen. Mijn 19-jarige dochter is daar boos over. Die kijkt heel anders tegen de oorlog aan.’ Het generatieverschil blijkt ook uit peilingen. Onder het oudere, conservatievere deel van de bevolking bestaat er ruime steun voor een demonstratieverbod, onder progressievere jongeren niet.’
Braverman, die premier Rishi Sunak wil opvolgen, zette de cultuurstrijd donderdag op scherp met een artikel in The Times waarin ze beweerde dat de politie, die onder haar verantwoordelijkheid valt, partij kiest voor demonstraties met progressieve signatuur. Zo wees ze erop dat anti-lockdowndemonstranten tijdens de pandemie geen ruimte kregen maar Black Lives Matter (BLM) gewoon mocht demonstreren. De BLM-protesten leidden drie jaar geleden ook tot een interventie van voetbalsupporters, die het belegerde standbeeld van Winston Churchill gingen beschermen.
Gedurende de middag heeft de politie moeite de voetbalsupporters weg te houden van de pro-Palestina-demonstranten, wat leidt tot bijna honderd aanhoudingen. Tijdens de massale protestmars, die volgens de anti-radicaliseringseenheid van het ministerie van Binnenlandse Zaken gestimuleerd is door Hamas en Iran, is een monument ter nagedachtenis van de gevallen van de Eerste Wereldoorlog bij de Wellington Arch behangen met Palestijnse vlaggen. Het omstreden strijdlied ‘From the river to the sea, Palestine will be free’ klinkt uit honderden kelen.
Na de herdenkingsplechtigheid is het rustig bij de Cenotaph. Achter de dranghekken zit de bejaarde Britse Maleisiër John Subbiah vanuit zijn rolstoel foto’s te maken van de voorbij marcherende Scottish Lowlanders met hun doedelzakken. ‘De politie heeft er goed voor gezorgd dat het hier veilig is’, zegt Subbiah, wiens vader tijdens de Tweede Wereldoorlog in het Britse leger heeft gediend. De rust is tijdelijk. Wanneer de schemer invalt, zijn er op het Parlementsplein botsingen tussen voetbalsupporters en demonstranten die van de Palestijnse mars terugkeren.
Het is een curieuze manier om een wapenstilstand te herdenken.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden