Dit zijn de verkiezingen van de verandering, eindelijk dan: nieuwe ideeën, nieuwe gezichten, de oude hebben afgedaan. Of niet soms?
Drie jaar terug, bij verkiezingen die ook verandering beloofden, een nieuwe ‘bestuurscultuur’ zelfs, mocht ik kijken naar de nieuwe CDA-partijleider Wopke Hoekstra. Het was op dezelfde plek en in dezelfde interviewsetting waar nu de nieuwe CDA-partijleider Henri Bontenbal aantreedt, een klein theater op de campus van de Universiteit Twente. Kort geleden, en toch was alles anders.
Hoekstra klom uit zijn BMW, beende binnen, zei weinig en beende naar buiten in een wolk van stuurse desinteresse – de afspraak dat ik hem nog wat kon vragen, mondde uit in bitse afweer van zijn persvoorlichter. Diezelfde persvoorlichter heeft nu na afloop vrijelijk tijd geregeld met Henri Bontenbal, ook al moet hij zo dadelijk nog eten met een wethouder, naar een boer en op werkbezoek bij een duurzame supermarkt. Zo ziet verandering eruit: de innemende opgewektheid van een jonge (40) politicus in een oude partij en degenen om hem heen veranderen eenvoudig mee. Iedereen houdt van verandering en van Henri Bontenbal. Of niet?
In de foyer liggen net als drie jaar geleden verse Tubantia’s op tafel, en net als toen dragen ze groot Pieter Omtzigt op de voorpagina. Die was gisteren te gast, stijf uitverkocht. Timmermans: zaal afgeladen. Bontenbal – laat ik het houden op driekwart.
Bij Omtzigt en Timmermans heeft het ANP een fotograaf ter plaatse, nu niet. Staande het gesprek zegt Henri Bontenbal twee keer dat zijn partij beter niet had meegedaan aan het vorige kabinet. ‘Dat is nieuws’, denkt Ron Fresen na afloop, een van de interviewers. Maar afgezien van Tubantia pikt geen journalist het op en ook daar staat het ergens tussen de regels geschreven.
Drie jaar geleden beloofde Hoekstra hier ‘goede treinverbindingen’ en het openblijven van ‘regionale ziekenhuizen’. Het tegendeel gebeurde. Hoekstra wilde ‘doorpakken!’, Bontenbal wil ‘een fatsoenlijk land’. Het CDA is goed in slogans, maar de uitwerking stelt vaak teleur.
Kan de nieuwe dat veranderen? Mooi om te zien, de passie van de politicus voor klassieke muziek en orgelspel, zijn duidelijke protestantse dictie met die hangende, vrolijke ‘ij’. Optimistisch tot op het bot, in een tanende machtspartij, onvermoeibaar bezig de boel bij elkaar te houden: ‘Het gaat om aandacht, neem de mensen serieus’.
Zijn sobere afkomst, groot gezin van acht kinderen in klein flatje op Rotterdam-Zuid, een vader die nog steeds het beste voorheeft met de wereld. ‘Jij bent niet groter dan die junk’, leerde Henri van zijn ouders. Dus kwam die junk over de vloer, en kwamen er ook illegalen en rechtelozen. Christen zijn is meer dan alleen het woord.
Henri (je mag Henri zeggen) draagt zijn kostuum niet als een maliënkolder, zit wat voorovergebogen in de stoel en beweegt tijdens het interview met zijn voeten: hak-teen-hak-teen, nerveuzig, maar op een menselijke manier. Ja, het gaat goed met zijn partij, ‘topsfeer’, ‘daar is echt iets gebeurd’. Rechtvaardigheid, hij zegt het vaak.
Maar gevraagd naar partijstandpunten verwijst hij steeds naar ‘het verhaal’ zoals dat drie jaar geleden werd verteld, ‘met andere accenten op bepaalde thema’s’. Dat is verwarrend. De nieuwe partijleider huldigt oude standpunten, zoals die over asielzoekers, waarvan je ook kunt zeggen dat ze haaks staan op christelijke waarden. Daaraan is sinds Ruud Lubbers weinig veranderd.
Als ik hem dat zeg, zegt Henri terug dat het asielsysteem zelf onrechtvaardig is, met al die bootjes op de zee. Een oorlogsvluchteling uit Jemen maakt geen kans naar Nederland te reizen, anderen wel. ‘Wij willen het weer barmhartig maken’.
Een prachtig woord, maar lastig ten uitvoer te leggen.
Het CDA is de partij die ‘elke stoeptegel in Nederland heeft beroerd’, zegt hij, en dat is nog steeds waar. Zie bijvoorbeeld de manier waarop Wopke Hoekstra het tot Eurocomissaris schopte. Henri is een new kid on the block, zegt Fresen, maar wel hardcore CDA.
Hij vraagt hem de uitslag van de verkiezingen te voorspellen: vijftien zetels voor zijn partij, evenveel als drie jaar geleden. Dat is denk ik niet toevallig, en geen overdreven schatting. Krijgen ze de kans, dan komen ze in het kabinet. Want verandering is mooi, maar de praktijk weerbarstig.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden