Wangedrag bij studentenverenigingen was de afgelopen jaren terugkerend nieuws. Zo schreef NU.nl in 2005 bijvoorbeeld al over een uit de hand gelopen ontgroening.
En in september van dit jaar haalde een vereniging uit Amsterdam nog het nieuws met een volgens het eigen bestuur "mensonterende ontgroening". De Groene Amsterdammer beschreef hoe mannelijke studenten werden uitgedaagd een vluchteling te "regelen" voor seks, hun ballen op elkaars mond te leggen en een tampon vol wodka in hun anus te stoppen.
Demissionair onderwijsminister Robbert Dijkgraaf noemde het nieuws "ongelooflijk" en "niet van deze tijd" en de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema zei dat wangedrag bij studentenverenigingen een "hardnekkig probleem" is. "De informatie die naar buiten is gekomen vind ik schokkend. Het laat zien dat we nog een lange weg te gaan hebben, te beginnen bij de studenten zelf", zei Halsema.
Maar hoe lang is die weg? En waar staan studentenverenigingen nu? De LSVb, die de algemene belangen van studenten in Nederland behartigt, ziet dat in de studentenverenigingswereld steeds meer aandacht is voor zowel preventie als maatregelen bij wangedrag, zegt voorzitter Elisa Weehuizen in gesprek met NU.nl. De organisatie baseert zich daarbij op eigen waarnemingen en gesprekken met studentenverenigingen en studenten.
"Het is belangrijk om in acht te nemen dat sociale onveiligheid niet alleen een probleem is binnen studentenverenigingen. Nu is het wel zo dat je als vereniging een soort bubbel kunt zijn, een club met een eigen cultuur. Dat hoort er in veel gevallen bij, maar het kan ook betekenen dat sociaal onveilige situaties een deel worden van die cultuur."
Of het aantal sociaal onveilige situaties bij studentenverenigingen en -corpora in de afgelopen jaren is veranderd is onduidelijk. Daardoor is niet te zeggen of het bijvoorbeeld beter gaat. Cijfers erover worden niet bijgehouden.
De LSVb heeft het idee dat misstanden tegenwoordig meer aandacht krijgen, bijvoorbeeld van journalisten. "Dat zien we als een positieve ontwikkeling. Want doordat er meer aandacht is voor het onderwerp, is er meer sociale controle", zegt de LSVb-voorzitter.
"Als ik als vrouw bijvoorbeeld iets naars meemaak en veel voorbeelden ken van andere situaties waarbij dat is aangepakt, dan kan ik het idee krijgen dat er actie kan worden ondernomen." Veel aandacht kan het laagdrempeliger maken om aan de bel te trekken. "En dat kan voor verbetering zorgen."
Bovendien zorgt meer aandacht er volgens Weehuizen voor dat studenten bij verenigingen vaker nadenken over bepaalde situaties binnen hun vereniging, en of die sociaal onveilig kunnen zijn. "En dat is een heel belangrijk gesprek om met elkaar te hebben."
Dat er meer wordt nagedacht over de aanpak van misstanden, uit zich volgens de LSVb-voorzitter onder meer in een toename van het aantal vertrouwenspersonen bij studentenverenigingen.
"Er wordt meer nagedacht over incidenten en hoe daarop gereageerd moet worden. Hoe zorgen we er bijvoorbeeld voor dat het bestuur van een vereniging weet wie het moet bereiken en wat het moet doen om sociaal onveilige situaties goed aan te pakken?"
Het recent gesloten studentenpact, waarin richtlijnen en afspraken over het voorkomen van seksueel wangedrag bij verenigingen staan, is volgens Weehuizen een van de voorbeelden die laten zien dat ook preventie meer aandacht krijgt. "We merkten dat studenten daar echt behoefte aan hadden. De wil om wangedrag te voorkomen is er vaak wel, maar het is voor studenten soms moeilijk om dat om te zetten in concrete actie."
Ondanks de positieve ontwikkelingen ziet de LSVb ook valkuilen. "Omdat besturen van verenigingen vaak ieder jaar wisselen, is kennisoverdracht van bestuur op bestuur op dit gebied soms lastig. Daar ligt een rol voor instellingsbesturen van hogescholen en universiteiten. Die moeten die kennis en informatie aanreiken."
NU.nl maakt een serie verhalen over studentenverenigingen. Eerder al spraken we drie studenten over waarom zij dit jaar lid werden van een vereniging.
Heb jij ideeën, tips of vragen? Mail naar joost.ter.bogt@nu.nl.
De verenigingswereld zit volgens de LSVb-voorzitter midden in de veelbesproken cultuurverandering om sociale onveiligheid tegen te gaan.
"Zo'n verandering is niet in één dag gedaan. En dat betekent ook echt dat sommige verenigingen moeten transformeren. Want cultuurverandering gaat verder dan alleen een gedragscode instellen. Het gaat erom: hoe zet je iedereen in een vereniging ertoe dat het uitgangspunt gewoon is dat het altijd sociaal veilig moet zijn voor iedereen? En daarbij moet je bijvoorbeeld denken: hoe richten we evenementen in, en wat doen we op die evenementen?"
Weehuizen is optimistisch over de toekomst van studentenverenigingen en de cultuur daar. "Ik denk dat het grotere bewustzijn er in de toekomst voor kan zorgen dat er minder incidenten zijn. Maar het is belangrijk om te blijven doorpakken. Een bestuur straffen zorgt - hoewel het zeker nodig is - niet voor een cultuurverandering. Instellingsbesturen moeten bijvoorbeeld echt die handvatten blijven aanreiken. Elk jaar, ook als besturen wisselen."
Ze zegt dat ervoor moet worden gezorgd dat nadenken over sociale veiligheid echt gemeengoed wordt op hogescholen en universiteiten en bij studentenverenigingen. "Dan geloof ik wel dat we echt met zijn allen kunnen bewerkstelligen dat er in de toekomst minder incidenten plaatsvinden."
De Landelijke Kamer van Verenigingen (LKvV), die de belangen van 47.000 studenten bij studentenverenigingen in Nederland vertegenwoordigt, wil in een reactie tegenover NU.nl niet ingaan op de vraag hoe vaak de organisatie het ziet misgaan bij verenigingen en hoe dat beeld zich verhoudt tot de situatie van pak 'm beet tien jaar terug. "We focussen ons liever op wat wél goed gaat, en we willen liever niet blijven hangen in het verleden. Met veel verenigingen gaat het de goede kant op", zegt woordvoerder Linde van Mechelen.
Dat verenigingen onderling veel kennis en ervaring uitwisselen noemt ze een positieve ontwikkeling. Daarnaast wijst Van Mechelen op de bij verenigingen aangestelde vertrouwenspersonen en het studentenpact, waar ook de LSVb het over had. "Het staat heel hoog op de agenda, een vereniging moet een veilige plaats zijn voor iedereen", zegt de woordvoerder.
Maar haar belangenorganisatie zit niet helemaal op één lijn met de LSVb. Zo ontkent de LKvV dat kennisoverdracht bij besturen een probleem is; dat zou juist goed gaan. Ook herkent LKvV niet dat handvatten ontbreken bij verenigingen, waar de LSVb op wees. Volgens Van Mechelen wordt er bij veel verenigingen hard gewerkt om gedragscodes te implementeren in de verenigingscultuur, maar kost een cultuurverandering wel tijd.
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl algemeen