Hoofden keren zich om, geroezemoes stijgt op, een paar jonge twintigers aan een statafeltje stoten elkaar aan: ‘Kijk daar is hij!’ Op de allereerste ledenbijeenkomst van Omtzigts nieuwe partij NSC krijgt de doorgaans wat cameraschuwe Pieter Omtzigt (49) plots een soort popsterrenstatus. Zo’n achthonderd paar ogen volgen hem als hij zich quasi-nonchalant een weg probeert te banen door het etablissement dat vrijdagmiddag in Amersfoort is afgehuurd. De stemming is vergelijkbaar met de start van een bruiloft: iedereen is opgetogen, maar ook een tikje zenuwachtig. Er staat hier wat groots te gebeuren.
De gedachte dat Omtzigt ooit echt premier zou kunnen worden, is lang weggeduwd door zijn rivalen Frans Timmermans (GroenLinks-PvdA) en Dilan Yesilgöz (VVD). Binnenskamers klonk lang de verwachting dat hij ergens nog wel een uitglijder zou maken, emotioneel zou instorten of dat kiezers het allemaal te eng zouden vinden: zo’n nieuwe partij. Maar het tegendeel gebeurde. Omtzigt loopt steeds zelfverzekerder rond in Den Haag en de rest van het land, de in augustus opgerichte partij heeft in nog geen twee maanden tijd al ruim zevenduizend leden geworven en staat op kop in alle peilingen.
Over deze auteur
Natalie Righton is politiek verslaggever van de Volkskrant. Ze schrijft sinds 2013 over de Nederlandse politiek. Daarvoor was ze correspondent in Afghanistan. Voor haar werk won Righton meerdere journalistieke prijzen.
Langzaam dringt het besef op het Binnenhof door dat hij er wel degelijk met de zege vandoor kan gaan. Misschien is dit niet meer te stoppen. Voor zijn fans is dat volstrekt logisch. ‘Ik had zó genoeg van die gladde babbelaars zoals Rutte’, zegt ex-lerares Jenneke Botermans (73). ‘Pieter is integer en te vertrouwen.’ De 63-jarige zelfstandig ondernemer Nanneke de Fouw valt haar bij: ‘Betrouwbaar én intelligent.’ Opvallend is dat zij, net als vele andere leden in Amersfoort, niet als eerste Omtzigts standpunten noemen als reden om op hem te stemmen.
De Omtzigt-strategie om inhoudelijk nog niet te veel kleur te bekennen deert deze leden niet, maar lijkt zelfs uitstekend voor hem te werken. Deze week bleek wederom uit kiezersonderzoek van I&O Research dat de overgrote meerderheid van potentiële NSC-stemmers dat doet omdat ze ‘de lijsttrekker’ vertrouwen en niet vanwege een specifieke verkiezingsbelofte – een opvallende paradox voor een man die juist dagelijks zegt dat hij op de inhoud campagne wil voeren.
Intussen drijft hij zijn tegenkandidaten tot wanhoop door geen heldere voorkeur uit te spreken voor rechtse of linkse politiek. Vooral het campagneteam van GroenLinks-PvdA is in mineur. De aanvankelijke strategie om Omtzigt dicht tegen de borst te drukken en hem te benaderen als een bondgenoot in het streven naar nieuwe politiek, heeft niet het gewenste resultaat gebracht.
Sterker nog, in debatten wekt Omtzigt inmiddels de indruk iets meer naar de rechterflank te kijken. De komende dagen zal Timmermans zichzelf meer gaan neerzetten als de straatvechter die niet bang is om de confrontatie met Omtzigt aan te gaan, is te horen in zijn entourage. Ook Yesilgöz opende deze week dan toch de aanval.
Toch zal het zal uitermate moeilijk worden om het gat met de populaire Omtzigt nog te dichten. Een veeg teken is dat Yesilgöz en Timmermans inmiddels vooral in het nieuws komen als ze iets onvriendelijks over Omtzigt zeggen. Daardoor gaat het nu al weken nog maar over één man. Elke campagnedeskundige weet dat dat de manier is om verkiezingen te winnen.
Een toverformule om de opwaartse lijn van Omtzigt te breken, is nog niet gevonden. Of zijn opponenten dit alsnog gaat lukken, zal in grote mate afhangen of ze kiezers ervan kunnen overtuigen dat Omtzigt helemaal niet zo betrouwbaar is als zijn potentiële kiezers geloven.
Achter de schermen wordt door vrijwel alle partijen al weken driftig geroddeld dat Omtzigt emotioneel te instabiel zou zijn en af en toe stevig uit zijn slof zou schieten. ‘Waarom schrijven jullie dat niet op?’, krijgen journalisten dan te horen. Maar geen enkele rivaal durft deze beschuldigingen met naam en toenaam te herhalen en niemand vertelt dat hij of zij dit zelf heeft meegemaakt.
De vraag is hoe ver de campagneteams de komende elf dagen nog durven te gaan om hun eigen kandidaat alsnog in het Torentje te krijgen. De kansen zijn sowieso klein: in de recente geschiedenis kwam het niet eerder voor dat slechts anderhalve week voor de verkiezingen een ander dan de koploper won.
Intussen blijft Omtzigt nog altijd vaag over zijn eigen ambities om premier te worden. In twee maanden tijd schoof hij op van ‘absoluut niet’, naar ‘ik sluit het niet uit’. Vrijdagmiddag herhaalde hij dat het zijn ‘stellige voorkeur’ is om in de Tweede Kamer te blijven werken, maar wederom wilde hij niks uitsluiten. Nu hij er rekening mee moet houden dat hij de grootste wordt, is hij de boel nog aan het overwegen.
Het thuisfront speelt een grote rol. Als zijn vrouw en dochters groen licht geven en hij het premierschap zodanig kan invullen dat hij nog een vader van betekenis kan zijn, is het niet uitgesloten dat Nederland komende winter alsnog minister-president Omtzigt welkom kan heten.
De meeste kiezers vinden het ook prima als hij geen premier wordt, vertellen ze op de ledenbijeenkomst. De 20-jarige it-specialist Dave de Vlugt: ‘Het zou mooi zijn, maar het is niet per se nodig. Zijn kracht ligt in de Kamer en ik vertrouw erop dat hij een goede premierskandidaat naar voren schuift als hij zelf in de Kamer wil blijven.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden