Het driekoppige Audiocollectief Schik begint zijn nieuwe podcastserie De erfenis op misschien wel de saaiste plek ooit: een notariskantoor. Nele Eeckhout (35) en Mirke Kist (32) moeten zelf lachen om die keuze. Eeckhout: ‘Ons idee was: we beginnen bij de droogste interpretatie van een erfenis en gaan het toch spannend maken.’ Kist: ‘Die notarissen openden onze ogen voor wat er allemaal achter erfenissen kan schuilgaan.’
Eechkout en Kist vertellen in oktober over het maakproces van de serie. Online, want ze wonen ieder in een andere stad: Kist in Amsterdam, Eeckhout in Gent. Het derde Schik-lid Siona Houthuys (34, Brussel) is druk met de montage en kan niet aanschuiven.
Regelmatig komen ze samen in hun kantoor in Antwerpen, de stad waar ze elkaar hebben leren kennen. Tijdens hun studie woordkunst aan het conservatorium leerden ze spelen met taal en ontdekten ze een gedeelde liefde voor verhalende audio. Sindsdien creëerden ze samen vijf podcastseries: Roes (2016), Bob (2017), Laura H (2018), El Tarangu (2019) en Geen kleine man (2021). Bob, een onderzoekende, poëtische podcast over de liefdesgeheimen van een dementerende vrouw, was hun eerste grote hit: meer dan 2,2 miljoen beluisterd. Ze wonnen er in 2018 de publieksprijs van De Tegel mee, en de prijs voor beste podcast tijdens de Dutch Podcast Awards 2018.
En nu zetten ze dus voet in notariskantoren, waar ze onverwacht sappige verhalen over stiekem onterfde partners hoorden. Eén notaris komt in de podcast met een prikkelende uitspraak: een erfenis is een vacature die vervuld moet worden. Want mensen die overlijden hebben allerlei bezittingen en contracten die iemand anders moet overnemen. ‘Zo had ik er nog niet over nagedacht’, zegt Eeckhout. ‘Je doet mensen echt iets aan als je zaken onopgelost laat wanneer jij er niet meer bent.’
Aflevering 1 van hun nieuwe serie draait om zo’n spookvacature: als de broer en zakenpartner van Patrick zelfmoord pleegt, laat hij een schuld van 20 miljoen euro achter. Dat leidt bij Patrick en zijn gezin tot grote zorgen, schuldeisers aan de deur, en uiteindelijk het verlies van hun huis. Een drukkende erfenis dus, die jarenlang de dynamiek binnen de familie beïnvloedt.
Maar een erfenis is niet alleen iets waar een notaris bij nodig is. Het kan ook een brief zijn van je overleden moeder, of een intergenerationeel trauma, of zelfs de manier waarop genocide doorwerkt in een samenleving. ‘Alles komt ergens vandaan’, zegt Kist in de serie. ‘Van het huis waarin ik woon tot de manier waarop de politiek georganiseerd is tot de woorden die we uitspreken.’
Net als in hun eerdere werk nemen de makers je mee in hun fascinatie en laten ze hun poëtische voice-overs samenvallen met de muziek en het sounddesign. Er is één groot verschil met die vorige series: in De erfenis staat niet één verhaal centraal, maar vier verhalen verteld in zes afleveringen. Eeckhout: ‘We wilden echt geen mysterieverhaal meer vertellen.’
Hun eerdere podcasts Bob en El Tarangu waren zoektochten naar antwoorden op spannende vragen. Heeft de geheime liefde van een dementerende vrouw echt bestaan? Heeft wielerheld El Tarangu zijn eigen dood in scène gezet? Kist: ‘Het kan een trucje worden om een verhaal te vertellen waarin je iets moet oplossen. Dat trucje hoor je tegenwoordig ook veel in podcasts, terwijl makers het niet altijd kunnen waarmaken.’ Eeckhout vult aan: ‘Er zijn zo veel verhalen die daar niet in passen, hoe vertel je die? Hoe blijf je aan de lippen van de hoofdpersoon hangen?’
Het antwoord, blijkt uit De erfenis: door een waargebeurd verhaal als een roman te vertellen. Schik doorgrondt zorgvuldig de hoofdpersonen en pelt hun levensverhalen laag voor laag af. Aflevering 2 en 3 gaan over Iris, die een liefdesbrief leest die haar overleden moeder aan haar vader schreef. Ze komt erachter dat haar moeder vlak voor haar dood op het punt stond haar man te verlaten voor iemand anders. Wanneer Iris ook haar moeders dagboeken doorspit, begint haar beeld van haar ouders en zichzelf te kantelen.
Het is een gewaagd verhaal omdat het zo privé is – Iris’ overleden moeder kan geen toestemming geven voor het delen van haar dagboeken. Bij Bob was iets soortgelijks aan de hand: Schik openbaarde in de serie privézaken van een dementerende vrouw. Zonder toestemming van de familie brengen de drie makers de verhalen nooit aan het licht. ‘Het is hun dierbare, zij mogen het verhaal vertellen’, zegt Eeckhout.
Die verhalen móéten misschien ook wel verteld worden. Iris uit De erfenis zit met onbeantwoorde vragen over het verleden, iets wat herkenbaar kan zijn voor luisteraars. Dat legt een interessant mechanisme bloot achter het fenomeen ‘erfenis’, zegt Kist. ‘Iemand sterft, maar er zijn allerlei mensen over die moeten omgaan met wat er achterblijft.’ Eeckhout: ‘In het geval van Iris is een belangrijke vraag of het een goed idee is om zulke geheimen van je moeder te lezen.’
Waar hun podcasts voorheen bij de VPRO verschenen, is hun nieuwste serie gemaakt zonder omroep of de NPO. Hoewel de makers op veel vlakken blij zijn met de eerdere samenwerking, voldoen de budgetten volgens hen niet aan de Fair Practice Code, een richtlijn die in de kunstwereld wordt gehanteerd voor onder andere eerlijke betaling. ‘Er wordt onderschat hoeveel het kost om een hoogwaardige documentairepodcast te maken’, zegt Kist. Dus brengen ze De erfenis, samen met producent en eindredacteur Randy Vermeulen, onafhankelijk uit en behouden zo de zeggenschap en rechten over hun werk.
Of ze zonder een omroep een groot publiek zullen bereiken blijft spannend, maar aan erkenning voor hun eerdere werk geen gebrek: op 10 november namen ze op het DS Podcastfestival in Oostende een Oorkonde carrièreprijs in ontvangst. Eeckhout is vereerd, maar schaamt zich ook enigszins: ‘Ik krijg soms reacties als: ‘Jullie zijn nog maar in de dertig, is dat niet wat vroeg voor een lifetime achievement award?” Maar de podcast is nou eenmaal een jong medium en Schik draait toch alweer acht jaar mee.
Zo’n prijs leidt ondertussen niet automatisch tot een goed gevulde bankrekening of zelfs maar eerlijke betaling – dat is in hun werkveld nog niet gebruikelijk. Met de aanpak rond hun nieuwe serie hopen ze een kentering in gang te zetten. Eeckhout: ‘De podcastwereld moet veranderen, voor onszelf en voor iedereen die na ons komt. Dat is, hoop ik, de erfenis die ik kan nalaten.’
Schik: De erfenis. Zesdelige podcastserie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden