Niet alleen in Nederland maar ook in Oekraïne verloopt het najaar natter dan normaal. Het modderige seizoen aan het oorlogsfront is daarom in plaats van eind november, nu al aangebroken. Dat zal het voor tanks en zware voertuigen nog lastiger maken vooruitgang te boeken. Zonder bladeren aan de bomen kunnen infanteristen zich ook minder makkelijk verschuilen.
Daarmee komt er een einde aan de droge zomer- en herfstperiode. Op een aantal plekken is er wel enige terreinwinst geboekt, met name aan het zuidelijke front, maar de gehoopte doorbraak is uitgebleven. Een bevroren situatie aan het front dreigt. Hoe langer het Russische leger standhoudt, hoe beter het zich kan ingraven, waarna het nog lastiger wordt een bres te slaan in de verdediging. Heeft het Oekraïense offensief dan wel iets opgeleverd?
De verwachtingen waren in de lente te veel opgeklopt, zegt hoogleraar krijgswetenschappen aan de Universiteit Leiden, Frans Osinga. ‘Maar ik ben minder pessimistisch over de voortgang dan de kleine terreinwinst doet vermoeden’, zegt hij. ‘Oekraïne is bijvoorbeeld heel succesvol met het uitschakelen van de Russische artillerie en weet ook ver achter het front operationele centra van Rusland uit te schakelen.’
Over de auteur
Xander van Uffelen is chef van de redactie datajournalistiek van de Volkskrant. Eerder was hij chef van de economieredactie en de redactie binnenland.
Oud-commandant van de Landstrijdkrachten Mart de Kruif erkent dat de opmars traag verloopt, maar ziet evenzeer positieve tendensen. ‘Oekraïne heeft nog altijd het initiatief en dwingt het Russische leger telkens om troepen te verplaatsen om de verdediging op orde te brengen. Het front is ook nog niet tot rust gekomen, dus van een bevroren front is nog geen sprake.’
Zo slaagde Oekraïne er de laatste weken in legereenheden te stationeren aan de rechteroever van de rivier de Dnipro, ten oosten van de stad Cherson. Oekraïne deelde hier al langer speldenprikken uit, maar weet zich nu permanent te vestigen op deze oever bij het dorpje Krynky.
‘De operatie is onderdeel van een groter schaakspel om Rusland continu te dwingen troepen te verplaatsen’, aldus De Kruif. ‘Het bruggenhoofd biedt enig perspectief om dichter bij de Krim te komen’, stelt Osinga. ‘Het is een onderdeel van de slijtageslag.’
Ook aan het zuidelijke front zijn nog gevechten gaande. Er was enige hoop dat Oekraïne daar een bres kon slaan, zeker nadat het leger in september rond Robotyne en Verbove door de eerste verdedigingslinie van het Russische leger drong. Maar na deze linie liggen meer loopgraven en moet het Oekraïense leger de doorbraak telkens herhalen. De hoop dat het Russische leger door onderbezetting en uitputting kwetsbaar zou zijn en de opmars sneller zou verlopen, is niet uitgekomen.
‘Rusland heeft zich stevig ingegraven en door de vele mijnen en prikkeldraad bleek het voor Oekraïne lastig om zwaarder materieel in te zetten’, zegt Osinga. Bovendien ontbeerde Oekraïne goede luchtsteun en slaagde Rusland erin meer soldaten te mobiliseren.’ ‘Al snel in de zomer heeft Oekraïne daarom gekozen voor een andere tactiek’, zegt De Kruif. ‘Niet met een massale aanval met tanks, maar door met infanteristen loopgraaf voor loopgraaf in te nemen.’
Ook bij het front in Robotyne maakt het Oekraïense leger nog altijd enige progressie, alleen gaat dit heel langzaam, zeggen Osinga en De Kruif. Dat offensief kan ook in de winter nog doorgaan. ‘Juist in de nachtelijke uren kunnen infanteristen proberen een bres te slaan’, zegt De Kruif. ‘Natuurlijk, de logistiek wordt lastiger en door de kou en regen is het voor militairen minder makkelijk opereren, maar tanks met rubberbanden zijn juist gemaakt om door de modder te rijden.’
‘Belangrijker nog dan de gestage vooruitgang, is de winst die het Oekraïense leger op operationeel niveau boekt’, vindt Osinga. ‘Dagelijks weet Oekraïne twintig tot veertig artilleriestukken uit te schakelen met moderne precisiewapens.’ Dat geeft Oekraïense militairen meer bewegingsvrijheid, omdat Rusland zijn posities minder goed kan bestoken. Rusland heeft echter flinke voorraden en Oekraïne weet niet wanneer die op zijn. Terughoudendheid met inzet van tanks en ander zwaar materiaal is daarom belangrijk, vult De Kruif aan. Ook volgend jaar en in de jaren daarna moet het Oekraïense leger dat materieel beschikbaar houden.
Of Oekraïne deze slijtageslag kan volhouden, hangt af van de mate waarin het land erin slaagt om de toevoer van moderne westerse wapens op gang te houden. Juist over de ontwikkelingen op het strategische strijdtoneel zijn De Kruif en Osinga minder positief. Door de aandacht voor Israël en het uitblijven van successen aan het front, daalt de interesse bij politici om Oekraïne met veel wapens en geld te helpen. Osinga: ‘Zo beschouwd is de beeldvorming van stagnatie aan de frontlinie in het nadeel van Oekraïne.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden