Na het vertrek van Mark Rutte dachten PvdA en GroenLinks met de geroutineerde Frans Timmermans dé premierskandidaat in huis te hebben. Met nog elf dagen tot de verkiezingen heeft de roodgroene leider moeite om zich voor nieuwkomer Dilan Yesilgöz (VVD) en uitdager Pieter Omtzigt (NSC) te wurmen.
Een opmerkelijk moment in het Radio1-debat: gespreksleider Wilma Borgman liet weten dat Frans Timmermans het blokje ‘vertrouwen in de politiek’ aan zich voorbij liet gaan. Timmermans had een afspraak met de Duitse Bondskanselier Olaf Scholz. Yesilgöz, Caroline van der Plas (BBB) en Lilian Marijnissen (SP) konden het niet laten er een beetje om te gniffelen. ‘Dat staat presidentieel, waarschijnlijk’, luidde de duiding van Marijnissen.
Na de val van het kabinet en de generatiewissel op het Binnenhof was GroenLinks-PvdA ervan overtuigd met Timmermans het laatste puzzelstukje in handen te hebben dat ervoor kan zorgen dat het Torentje na het tijdperk-Rutte roodgroen kleurt. Met zijn vermogen verkiezingen te winnen – zoals de Europese verkiezingen in 2019 – en zijn jarenlange ervaring als buitenlandminister en Eurocommissaris zou hij zich moeiteloos onderscheiden van de rest van het politieke speelveld vol nieuwkomers met hun beperkte internationale en bestuurlijke ervaring.
Over de auteur
Avinash Bhikhie is politiek verslaggever voor de Volkskrant. Hij schrijft sinds 2014 over de nationale politiek.
Volg alles over de Tweede Kamerverkiezingen hier.
Inmiddels blijkt dat moeilijker dan gedacht. De weg omhoog is nog niet gevonden. Een blik op de trends in de Peilingwijzer laat zelfs zien dat GroenLinks-PvdA weer terug is op het niveau van juni, nog voor de val van het kabinet. Het Timmermans-effect, waarmee GroenLinks-PvdA in augustus nog op 29 virtuele zetels stond, is vooralsnog alweer verdampt.
In de resterende campagnedagen is Timmermans er alles aan gelegen om te voorkomen dat VVD en NSC afstevenen op een tweestrijd en de progressieve kiezer het geloof in een linkse premier verliest. Onder de kiezers die overwegen GroenLinks-PvdA te steunen zitten, nog veel twijfelaars. Dit zijn kiezers die misschien dichter bij D66, PvdD, Denk of Volt staan, maar bereid zijn Timmermans op weg naar het Torentje te helpen. De kans is groter dat zij afhaken als de strijd om het initiatief in de kabinetsformatie dreigt te gaan tussen Yesilgöz en Omtzigt.
Nu al zien de onderzoekers ‘plukjes kiezers’ terugkeren naar D66. De partij van Rob Jetten kon de laatste peiling twee zetels bijschrijven, voor een deel te danken aan weggelopen kiezers bij GroenLinks-PvdA. Timmermans’ belangrijkste uitdaging wordt nu om de de linkse zwevende keizer, die niet alleen D66, Volt, PvdD of Denk overweegt, maar ook zeker interesse in de partij van Omtzigt heeft, alsnog onder de paraplu van GroenLinks-PvdA te krijgen.
Voor de groenrode campagne breken cruciale dagen aan waarin het zoeken wordt naar een aangepaste route richting het Torentje. De eerste tekenen daarvan zijn zichtbaar. Waar Timmermans de afgelopen weken Omtzigt overlaadde met lof en vooral de overeenkomsten tussen beide partijen opzocht, zoekt hij nu voorzichtig de aanval: een stem op NSC is een stem voor een rechts kabinet, verwijzend naar een coalitiesuggestie die Omtzigt bij Tubantia deed met louter rechtse partijen. De boodschap aan met name de progressieve achterban is helder: maak GroenLinks-PvdA de grootste, dan móet Omtzigt wel over links. Vrijdag ging er een schep bovenop: Timmermans verweet Omtzigt besluiteloosheid. ‘Als je de ambitie hebt om het land te besturen, moet je ook keuzes maken’, zei hij tegen de NOS, verwijzend naar het ontbreken van een doorrekening van het NSC-verkiezingsprogramma.
De verzoenende toon en de pogingen om premierwaardig over te komen hebben hem vooralsnog nog geen koppositie opgeleverd. Sterker, kiezersonderzoek laat zien dat Timmermans’ optreden tijdens het RTL-debat door slechts 14 procent van de kijkers als overtuigend werd ervaren. Aanzienlijk slechter dan Yesilgoz (36 procent) en ver weg van Omtzigt (53 procent). In het campagneteam valt te horen dat de kiezer nu dan ook wat meer van de oude Timmermans te zien zal krijgen: een tikkeltje ongeremder en iets minder presidentieel.
Source: Volkskrant