Premier Kausea Natano van Tuvalu noemde het akkoord ‘een baken van hoop’ en een ‘enorme stap voorwaarts’. Zijn Australische ambtgenoot Anthony Albanese sprak van een baanbrekende overeenkomst. ‘Inwoners van Tuvalu verdienen de keuze om elders te wonen, studeren en werken nu de gevolgen van klimaatverandering verergeren’, aldus Albanese. Tuvalu beslist zelf welke burgers in aanmerking komen voor het klimaatasiel. Volgens Natano zal het land daarbij een zogenoemde brain drain voorkomen.
Tuvalu en Australië kondigden het akkoord aan tijdens een bijeenkomst van eilandstaten in de Stille Oceaan, die deze week plaatsvond op de Cookeilanden. Veel van deze staten, waaronder Tuvalu, worden ernstig bedreigd door de stijging van de zeespiegel.
Australië heeft op dit moment geen concrete plannen voor vergelijkbare overeenkomsten met andere eilandstaten. Premier Albanese benadrukt dat Tuvalu zelf aanklopte bij Australië voor asielafspraken. ‘Dat weerspiegelt de speciale omstandigheden van Tuvalu als laaggelegen land dat in zijn voortbestaan wordt bedreigd door klimaatverandering.’
Het akkoord kreeg de naam Falepili-unie, naar een Tuvaluaans woord voor goed nabuurschap en wederzijds respect. Naast de ‘speciale asielroute’ belooft Australië Tuvalu hulp in geval van ‘grote natuurrampen, pandemieën en militaire agressie’.
Als onderdeel van de deal staat Australië voortaan garant voor de veiligheid van Tuvalu. In ruil daarvoor krijgt Australië vetorecht als Tuvalu een veiligheidsovereenkomst met een ander land zou sluiten. Dit is vermoedelijk een reactie op de toenemende invloed van China in de Stille Oceaan, waarover de Australische regering zich al jaren zorgen maakt.
Tuvalu is een van de twaalf leden van de Verenigde Naties die Taiwan erkennen als onafhankelijke staat. China beschouwt het eiland als een afvallige provincie en probeert de internationale erkenning van Taiwan tegen te houden. In 2019 overtuigde China twee andere eilandstaten in de Stille Oceaan, de Salomonseilanden en Kiribati, om hun diplomatieke banden met Taiwan te verbreken.
Tuvalu bestaat uit negen atollen, ringvormige eilanden of groepen eilanden met een bodem van koraalriffen, middenin de Stille Oceaan op 5.000 kilometer ten noordoosten van Australië. Op die eilanden wonen iets meer dan elfduizend mensen.
Tuvalu is het op drie na kleinste land ter wereld en op zijn breedste punt 650 meter breed. Aangezien het hoogste punt zich bevindt op minder dan 5 meter boven zeeniveau, voorspellen experts dat de eilandengroep het eerste land zou kunnen zijn dat door klimaatverandering verdwijnt.
Bij uitzonderlijk hoog tij overstroomt nu al bijna de helft van Funafuti. In 2050 zal dat dagelijks gebeuren, voorspelt de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie Nasa. Aan het eind van deze eeuw zal Tuvalu zeker honderd dagen per jaar overstromen.
Een andere bedreiging is verzilting: door de stijging van de zeespiegel zullen steeds vaker golven over de ring van de atollen slaan, waardoor het zoute zeewater mengt met het grondwater.
Als alle inwoners van Tuvalu ingaan op het Australische asielaanbod en het maximum van 280 mensen per jaar gelijk blijft, duurt het veertig jaar voor de hele Tuvaluaanse bevolking naar Australië is verhuisd.
Australië en Tuvalu hebben het voortbestaan van de eilandengroep echter niet helemaal opgegeven. In het akkoord is ook een kustadaptatieproject opgenomen, waarbij Australië meebetaalt aan de uitbreiding van de oppervlakte van Funafuti, de grootste atol van Tuvalu.
Ongeveer de helft van de bevolking van Tuvalu woont op Funafuti, waarop ook de gelijknamige hoofdstad ligt. De uitbreiding van het eiland moet ruimte bieden aan huizen voor mensen die nu op andere eilanden en atollen wonen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden