Op de tennisvelden van de Universiteit van Hongkong, normaal het exclusieve terrein van studenten, vinden deze week opvallend kleurrijke wedstrijden plaats. Een van de mannen in het dubbelspel speelt in een roze tennisjurk en een van de deelnemers aan het gemengd dubbelspel is een trotse transgender met glittermascara. Rond het veld hangen regenboogvlaggen en spandoeken met leuzen over diversiteit. De sfeer is uitgelaten op deze Gay Games van Hongkong, de eerste van heel Azië.
‘Ik ben trots op Hongkong dat ze dit hebben klaargespeeld’, zegt Tiffany Ng (42), een Chinees-Amerikaanse die speciaal voor de Gay Games vanuit Australië naar Hongkong is gekomen. Ze maakt zich klaar voor het dubbelspel. ‘In Azië blijft de lhbti-gemeenschap wat onder de radar. Toen ik uit de kast kwam, zeiden mijn ouders: ‘Weet je het zeker? Misschien zul je later op jongens vallen.’ Zo ging het bij veel van mijn Aziatische vrienden. Dan is het belangrijk om een gemeenschap en steun te vinden.’
Over de auteur
Leen Vervaeke is correspondent China voor de Volkskrant. Zij woont in Beijing. Eerder was ze correspondent België.
De Gay Games zijn een icoon in de lhbti-wereld: opgericht in 1982 door de Amerikaanse atleet Tom Waddell, en sindsdien elke vier jaar gehouden, tot nu toe altijd in westerse steden, onder meer in Amsterdam in 1998. Met Hongkong strijkt het evenement voor het eerst neer in Azië, waar de lhbti-gemeenschap naar schatting bijna 300 miljoen leden telt, die moeten opboksen tegen culturele vooroordelen. De Gay Games zijn bedoeld om de zichtbaarheid van de lhbti’ers te vergroten.
Maar na drie jaar van zerocovidbeleid en politieke onrust zijn de Gay Games van Hongkong omgeven met controverse. Het evenement werd eerst met een jaar uitgesteld, omwille van de gesloten grenzen, en uiteindelijk opgedeeld tussen Hongkong en Guadalajara in Mexico. In plaats van vijftienduizend deelnemers in 36 sporten, zoals in 2016 in het bidbook was voorzien, zijn er nu 2.381 deelnemers in zeventien sporten. De oorspronkelijke organisator, de Nederlander Dennis Philipse, trok zich in 2022 terug.
De Hongkongse grenzen zijn sinds januari 2023 weer open, maar de politieke onzekerheid is niet verdwenen. Sinds de invoering van de Nationale Veiligheidswet in 2020 loopt de Hongkongse overheid strak in de pas van Beijing, dat lhbti-rechten als een ‘westerse ideologie’ ziet. Een dag voor de openingsceremonie riepen zeven Hongkongse parlementsleden op de Gay Games te annuleren. Taiwanese sporters zeiden eerder al niet meer naar Hongkong te willen afreizen.
De deelnemers die wel zijn gekomen, praten liever niet over politieke gevoeligheden, maar de controverse is op de achtergrond aanwezig. ‘Ik ben hier opgegroeid, en ik had het gevoel dat ik moest terugkomen’, zegt Lok, een Hongkonger die sinds twee jaar in Zürich woont. Hij heeft net een bronzen medaille gewonnen in het dubbelspel bij de mannen. ‘We weten allemaal hoe moeilijk het is voor de organisatoren, dus we dachten: we moeten erheen om onze steun te tonen.’
Het grootste probleem voor de Gay Games is volgens betrokkenen niet het kleine groepje luide tegenstanders – die heb je overal –, maar het gebrek aan steun van de Hongkongse overheid: die stelde geen stadions of sportterreinen beschikbaar, verbande populaire loopnummers naar uithoeken van de stad en maakte helemaal geen publiciteit, hoewel Hongkong snakt naar de terugkeer van toeristen. De organisatie heeft alle wedstrijdlocaties moeten huren, met steun van private sponsors.
Door de politieke onzekerheid zijn de Gay Games ook amper zichtbaar in het Hongkongse straatbeeld. Rond het tennisveld van de Universiteit van Hongkong hangen regenboogvlaggen, maar aan de buitenzijde van het sportterrein is niets te zien. Net als bij eerdere Gay Games zijn er in Hongkong ook concerten en dragshows, maar die vinden niet in het openbaar plaats, maar op een afgesloten evenemententerrein, alleen toegankelijk voor deelnemers en hun gasten.
De Games lijken – ook door de hoge ticketprijs – vooral expats, reizigers en welgestelde Hongkongers aan te trekken, meer dan gewone lokale lhbti’ers, die de steun misschien wel meer nodig hebben. ‘Ik was gisteren in een gay bar in Kowloon (deel van Hongkong, red.) en daar wisten ze niets van de Games’, zegt Patrick, een deelnemer uit Trinidad en Tobago. Hij is op zakenreis in Azië, en pikt enkele zwemwedstrijden mee. ‘Het is jammer. Het is goed georganiseerd, maar er zijn niet veel mensen.’
De organisatie houdt vragen over de controverse zo veel mogelijk af, en benadrukt vooral dat de Spelen ‘geen politiek evenement’ zijn. Ook tal van experts en betrokkenen willen niet praten, of alleen off the record. Het toont hoezeer de vrijheid van meningsuiting in Hongkong is gekrompen. Dat betekent overigens niet dat ook lhbti-rechten in Hongkong achteruitgaan. Dat komt vooral dankzij enkele recente juridische overwinningen, die partners van hetzelfde geslacht rechten toekennen.
‘Er zijn fundamentele verschillen tussen Hongkong en het Chinese vasteland’, zegt Jerome Yau, mede-oprichter van Marriage Equality, een ngo die rechtszaken over lhbti-rechten voert. ‘De houding van de Hongkongse samenleving verandert. Uit peilingen blijkt dat 60 procent van de bevolking voorstander is van het homohuwelijk. Dat is een goed teken. Door alle gerechtelijke beslissingen is het ook duidelijk dat discriminatie onder scherper toezicht zal komen.’
Op de tennisvelden van de Universiteit van Hongkong, prachtig gelegen tussen de zee en de rijzige pieken van Hong Kong Island, tellen de deelnemers hun zegeningen. ‘Alle activiteiten, groot of klein, dragen bij aan de zichtbaarheid’, zegt een Hongkongse student, die niet met zijn naam in de krant wil. ‘Voor de Hongkongse lhbti-gemeenschap zijn er niet heel veel evenementen. De Games zijn kleiner dan we hadden gehoopt, maar in deze kwetsbare tijden is het al heel wat.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden