In een oefenruimte in Amsterdam-Noord hangt de kruidige geur van kreteksigaretten. Michael Joshua, de bassist van Nusantara Beat, heeft er een opgestoken van een slof die een kennis heeft meegenomen uit Indonesië. Misschien moet hij ze de volgende keer zelf weer eens gaan scoren. Kan makkelijk. Begin volgend jaar gaat de band naar Indonesië.
Op zich is zo’n tripje niet heel bijzonder. Behalve gitarist en zanger Jordy Sanger is iedereen van de band er al eens geweest: Nusantara Beat bestaat uit zes eerste-, tweede- en derde generatie Indonesische Nederlanders. Nusantara betekent eilandengroep in het Indonesisch en het is ook de naam van de geplande nieuwe hoofdstad op Borneo.
Wel bijzonder: na slechts drie singles – de band bestond pas een jaar – was Nusantara Beat al een festivalhit, met optredens op Eurosonic/Noorderslag, Lowlands en aanstaande zaterdag Le Guess Who. En dat met traditionele Indonesische liedjes, die door de band nieuw leven zijn ingeblazen met de gebruikelijke popinstrumenten.
Pablo Cabenda schrijft sinds 2002 voor de Volkskrant over popmuziek en human interest.
Djanger bijvoorbeeld is een klassieker die ook door gamelanorkest wordt uitgevoerd. Bij Nusantara Beat hoor je nu die heldere klanken van het traditionele metalen slaginstrument elektronisch vertaald naar toetsen. Ze zweven boven een groovy en tegelijk dromerig bedje van slaggitaar en drums, terwijl zangeres Megan de Klerk meelift op de melodie. In Kota Bandung is soendapop (gamelanmuziek in een jasje van jarenzeventigpop) gepaard aan heldere, melodieuze surfachtige gitaren als van The Shadows.
Percussionist Gino Groeneveld: ‘We hebben heel bewust gekozen voor bestaande liedjes om ons vertrouwd te maken met de stijlen die afwijken van westerse popmuziek. Ik heb als jochie samen met mijn broer Sonny jaren gespeeld in het gamelanorkest van het Wereldmuseum Amsterdam (het voormalige Tropenmuseum, red.), dus we hadden al wat kennis. Andere stijlen van Indonesische muziek, zoals soendapop, kenden we wel, maar we hadden geen enkele ervaring met het spelen ervan.’
Drummer Sonny Groeneveld: ‘We probeerden in eerste instantie die nummers na te spelen en gaven er vervolgens onze eigen invulling aan. Het was een zelfopgelegde leerschool. Een gelegenheid uit te zoeken hoe onze muzikale kennis aan te vullen en mogelijk problemen op te lossen.’
Problemen zoals: zingen in het Indonesisch. In eerste instantie deed zangeres De Klerk dat fonetisch, maar dankzij haar grootmoeder begrijpt ze nu alles wat ze in het Bahasa (de officiële taal van Indonesië) zingt. En hoe kun je de gamelan, dat slaginstrument met zijn afwijkende toonladders, inpassen in een westers popidioom en instrumentarium? Een sampler bracht uitkomst. De gamelans die in het huis van Sonny’s en Gino’s moeder staan, werden opgenomen en de toonhoogten aangepast, zodat ze nu elektronisch bespeelbaar werden.
Uniek, dat zeker, maar het was niet de eerste keer dat leden van Nusantara traditionele Indonesische muziek in een eigentijdse popcontext plaatsten. Op het nummer Rangda van Jungle By Night, de band waarin Sonny ook drumt, was in 2012 al een gamelan te horen. Dat er meer zou volgen was een kwestie van tijd.
Sonny: ‘Iedereen in de band was op zijn manier al bezig met deze muziek. Rouzy Portier, onze gitarist en toetsenist kreeg van huis uit veel soendapop mee. Jordy Sanger, onze gitarist, luistert veel naar krontjong (gemoedelijke melodieuze muziek op voornamelijk snaarinstrumenten die Hawaiiaans aandoet en populair is bij Indonesische ouderen, red.). Hij kwam jaren geleden al met het voorstel om samen krontjong te spelen voor de oudjes.’
Het kwam er niet eerder van omdat alle leden ook in andere bandjes spelen, Jungle By Night dus, maar ook Altin Gün, Eut en Pom. Maar de pandemie schiep vrije tijd en gaf de bandleden, die elkaar uit het popcircuit kennen, de gelegenheid zich te wijden aan hun culturele erfenis.
Waarom ze zich hebben toegelegd op traditionele populaire Indonesische muziek? Omdat ze het zelf zo tof vinden. Logisch.
Sonny: ‘Maar ook omdat we het gevoel hebben dat het niet de erkenning en de bekendheid krijgt die het verdient. Deze muziek is een goudmijn. En als popmuziek werd die nog niet vertegenwoordigd in Europa. Nu wel.’
Dat geldt niet alleen voor Indonesische muziek. Bandjes in Nederland en ook daarbuiten zijn populair geworden met vormen van migrantenpop die voorheen niet door een breed publiek werden gehoord. Uit flirts tussen popmuziek en traditionele muziek uit andere culturen kwamen blakende baby’s voort. Altin Gün koestert Turkse traditionals, Arp Frique heeft zich onder meer op muziek uit Suriname en Kaapverdië geworpen. Yin Yin doet aan Thaipop. En internationaal is het Amerikaanse Khruangbin nog het bekendst met zijn mix van pop en onder meer Thaise en Iraanse muziek.
Gino Groeneveld: ‘Volgens mij hebben we die opleving te danken aan een onderzoekscultuur die mogelijk is gemaakt door fanatieke platenverzamelaars en het internet. In de dj-scene werd altijd al gezocht naar zogenoemde rare grooves. Dat is doorgesijpeld naar de popmuziek. Het traditionele poplandschap is beperkt en door het massale, genre-overschrijdende aanbod van een site als YouTube kom je in aanraking met muziek die je anders nooit zou hebben gehoord.’
Toch is het opmerkelijk dat er al decennialang migranten rondlopen in Nederland, met hun eigen muziek, die tot voor kort maar heel beperkt zijn weg vond naar een wit Nederlands publiek. Laat staan dat ze tot een hippe, breed aansprekende hybride versmolten.
Sonny: ‘Maar het is die derde generatie die, net als wij, op onderzoek uitgaat. Die is nu op een leeftijd gekomen dat ze bezig is met haar afkomst. Bij de eerste generatie Indo’s was dat veel minder. Er heerste een cultuur van: we leven nu hier en gaan ons best doen om zo goed mogelijk te integreren, of eigenlijk assimileren. Wij krijgen het soms ook letterlijk zo te horen: wat goed dat jullie dit oppikken, wij waren juist heel erg bezig ons aan te passen. Terwijl wij hiervan leren over de geschiedenis en onze afkomst.’
Gino: ‘Er werd door grootouders en ouders heel weinig van de geschiedenis of hun persoonlijke ervaringen doorgegeven. Het was te pijnlijk. Je ziet dat dat nu aan het veranderen is.’
Laat Nusantara Beat dan maar zijn steentje bijdragen aan die wederzijdse uitwisseling op intercultureel én intergenerationeel niveau.
Sonny: ‘We zijn nu eigen nummers aan het opnemen voor ons eerste album. Megan is in gesprek met haar oma om haar verhalen te gebruiken als inspiratie voor de songteksten. Ze zingt in het Bahasa, dat ze van haar heeft geleerd. Ze spreekt het nu bijna vloeiend.’
Le Guess Who, 9 t/m 12/11, Utrecht.
Nusantara Beat, 10/11, Ekko, Utrecht. Presentatie debuutalbum Bandung / Layung: 11/11, op festival Le Guess Who.
TIPS VOOR FESTIVAL LE GUESS WHO?
Arp Frique
Nu we het toch over exotische combinaties hebben: Arp Frique & Family laat zijn eigen interpretatie horen van de spannende mixen die ontstaan als popmuziek vreemdgaat met wat we vroeger wereldmuziek noemden. De Rotterdamse producer laat zich inspireren door alle muziekgenres die door het luchtruim van zijn stad zweven. Van Surinaamse kaseko tot Kaapverdische zouk. Met gastmuzikanten smelt hij dit alles om tot vrolijke, grenzeloze pop.
Zaterdag 11/11, 23.00 uur, NEEL - LE:EN.
Model/Actriz
Speedy postpunkdancenoise uit Brooklyn. De band verdrijft al je frustraties uit je lijf met de geseling van soms moordend hoge bpm’s. De fluisterend bezwerende zang van Cole Haden doet je vermoeden dat er op elke straathoek een monster schuilt. Angstige vermoedens en heerlijke verwachtingen worden altijd ingelost in een catharsis van roestige noise-explosies. Voor iedereen die gelouterd wil worden door adrenaline.
Zondag 12/11, 21.00 uur, Pandora.
Nala Sinephro
Adem in… Na alle hectiek is er op de zondagavond de gelegenheid om tot rust te komen met de ambient jazz van de Caribisch-Belgische jazzcomponist die in Londen resideert. Sinephro bracht in 2021 een prachtige ambientplaat uit op het gerenommeerde Warp-label. Geen behaagzieke muziek die je warme deken wil zijn. Meer experimentele motiefjes die je met harp, keyboards en piano de weg naar de kalmte wijzen. En adem uit.
Zondag 12/11, 19.00 uur, Grote Zaal, TivoliVredenburg.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden