Een jongetje dat een informatieboek zoekt over echtscheiding. Twee vriendinnen die een makkelijk leesbaar, grappig boek zoeken. Hun Nederlands is nog niet zo goed, en ze willen graag samen hetzelfde boek lezen. Achtstegroepers die voor hun spreekbeurt boeken zoeken over ongesteldheid. Het zijn voorbeelden van verzoeken aan boekenzoekers op basisscholen.
Ziet u het gebeuren dat deze kinderen na school ijverig hun bibliotheekpasje zoeken en naar de openbare bibliotheek fietsen? Om daar aan een medewerker hun prangende vraag te stellen? Misschien is het boek er niet, moeten ze het reserveren en kunnen ze het pas twee weken later ophalen. En dan is die spreekbeurt allang voorbij.
Over de auteurs
Rineke van Daalen is socioloog en schreef Lezen is iets tussen mensen. Een pleidooi voor de schoolbibliotheek.
Stella Leenders is journalist en de allereerste − betaalde − boekenzoeker van Nederland.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Om kinderen wegwijs te maken in het boekenuniversum is een uitnodigende, goed bemenste schoolbieb of mediatheek onmisbaar. Het zijn vrijplaatsen waar kinderen meer tot hun recht kunnen komen dan in de klas, waar volwassenen aandachtig naar hen kunnen luisteren en hen gemakkelijker door de boekencollectie kunnen loodsen.
Boekenzoekers, schoolbibliothecarissen en mediathecarissen maken deel uit van een schoolteam en kennen de kinderen. Zij kunnen zowel de leerlingen als de scholen op maat bedienen. Elke school heeft haar eigen leerlingen, identiteit en sfeer. Zeker middelbare scholen verschillen sterk van elkaar.
Neem bijvoorbeeld het Mundus College in Amsterdam-West, met praktijkonderwijs, vmbo, havo en een Eerste Opvang Anderstaligen. Sommige leerlingen zijn nog maar net in Nederland, ze kennen de taal nog niet en zijn niet vertrouwd met het Nederlandse onderwijs. Weinig kinderen op het Mundus zijn gewend aan boeken of aan lezen. Als ze elkaar of de peuters uit de buurt voorlezen moeten ze eerst iets overwinnen – ‘Boeken? Dat is iets voor andere mensen.’
Hun bibliotheek is aangepast aan hun behoeften; er zijn volwassen romans, soms in eenvoudige woorden hertaald, er staan eenvoudige informatieve boeken over sport, ballet, mode of gezondheid, en allerlei jeugdboeken, het dagboek van Anne Frank is in een reeks vertalingen en in stripvorm aanwezig.
De bibliotheek van het Barlaeus Gymnasium in Amsterdam krijgt heel andere klanten. Lezen is voor hen veel gewoner, en de mediathecarissen spelen daarop in door boekenclubs te organiseren, en met nieuwsbrieven, waarin leerlingen bijvoorbeeld boeken bespreken.
Helaas is er de laatste jaren een trend zichtbaar waarbij schoolbibliotheken juist worden uitgekleed. In het Masterplan Basisvaardigheden, gericht aan de Tweede Kamer (12 mei, 2022), krijgen openbare bibliotheken wel, maar schoolbibliotheken geen rol. In De Staat van het Onderwijs 2022 blijkt de onderwijsinspectie daar evenmin oog voor te hebben. En het demissionaire kabinet stelt voor de komende drie jaar 74 miljoen euro beschikbaar voor samenwerking tussen openbare bibliotheken en het onderwijs, maar over de schoolbibliotheken geen woord.
Zonder veel commotie kunnen onderwijsinstellingen schoolbibliotheken afschaffen of kunnen ze beknibbelen op personeel en bibliotheekruimte. Meer openbare bibliotheek, meer boeken − dat is natuurlijk een goed idee, maar voor veel kinderen ligt het begin van al het lezen op school. Schoolbibliotheken zijn het voorportaal voor de openbare bibliotheek en de boekwinkel.
Aandacht voor openbare bibliotheken mag daarom niet ten koste gaan van schoolbibliotheken. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer samenwerking met openbare bibliotheken neerkomt op de uitbesteding van taken aan ambulante leesconsulenten van de Bibliotheek op school (dBos). Scholen verliezen dan de regie over hun eigen boekencollectie.
Schoolbibliotheken verdienen meer steun en aandacht, want de kinderopvang en scholen zijn de enige plekken in onze samenleving waar alle kinderen met boeken in aanraking komen. Het zijn gouden ingangen om kinderen met boeken te laten kennismaken.
Lezen op school is belangrijk, en daarom hoort iedere school een eigen bibliotheek te hebben. Een prettige plek waar de leraren en leerlingen zich verantwoordelijk voor voelen. Met boeken die voldoen aan de eisen van deze specifieke schoolpopulatie. Met een eigen bibliothecaris, mediathecaris of boekenzoeker. Een veellezer die de kinderen kent, die precies weet waar alles staat, die op de hoogte is van nieuwe leuke titels, die voorleest, die leerkrachten ontzorgt en ondersteunt, die boekentips geeft en die deel uitmaakt van het onderwijsteam.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden