Terug van nooit helemaal weg geweest in het Duitse publieke debat: het Deutschlandticket. Oftewel de ambitieuze poging van de regering, ingestoken door de brandstofcrisis van medio 2022, om treinreizigers voor eens en altijd in staat te stellen het hele land onbeperkt te bereizen voor een vaste bijdrage per maand. Het idee werd vorig jaar door buurlanden met grote interesse gevolgd, en maakte in mei dit jaar stilletjes een doorstart: 49 euro per maand, tot eind 2023. Nu moet de definitieve beslissing volgen: wordt de regeling permanent, of niet?
‘Hoe verschillend politiek en bevolking deze zaak waarnemen, blijkt al uit de naam’, schrijft economieverslaggever Zacharias Zacharakis van weekkrant Die Zeit in een opiniestuk. ‘De meeste mensen hebben het over het 49-euro-ticket, terwijl de bondskanselier en de minister-presidenten van de deelstaten liever spreken van het Deutschlandticket. Dat beschrijft weliswaar beter de functie, maar de gebruikers gaat het vooral om het eerste: de prijs.’
Over de auteur
Remco Andersen is correspondent Duitsland voor de Volkskrant. Hij woont in Berlijn. Als Midden Oosten-correspondent won hij de Lira-prijs voor buitenlandjournalistiek voor zijn werk in Syrië en Irak.
Dat geldt echter niet alleen voor de gebruikers; de afgelopen maanden lagen de diverse Duitse overheden aardig met elkaar in de clinch over de financiering van het plan. Daarmee dreigt het Deutschlandticket – deze mediarubriek houdt zich aan de officiële benaming – een Duits patroon te gaan volgen. Het land wil graag andere Europese naties tot voorbeeld dienen, maar heeft grote moeite de boel in eigen huis voor elkaar te krijgen.
Het Deutschlandticket zag het levenslicht in juni vorig jaar, toen energieprijzen zo waren gestegen dat de Duitse regering drie maatregelen nam – dat leek verdacht veel op één troetelplan voor elke coalitiepartij. Er kwam een eenmalige tegemoetkoming van 300 euro voor energiekosten (regeringsleider wilde SPD zo’n bijdrage), de benzineprijs ging tijdelijk met 35 cent naar beneden (plan van de liberale autoliefhebbers van de FDP), en er kwam een al even tijdelijk 9-euro-ticket: heel Duitsland rondtreinen voor een prikkie, een idee van De Groenen.
Terwijl de eerste twee plannen inmiddels archiefmateriaal zijn, heeft het 9-euro-ticket geleid tot niet-aflatende pogingen het plan permanent te maken. Probleem: die drie maanden bijna gratis rondreizen kostte de federale overheid 2,5 miljard euro aan subsidie. Dat is niet vol te houden, zegt diezelfde overheid. Misschien kan voor 69 euro per maand, zeiden de vervoerders. Of voor 365 euro per jaar, zei de hoofdstedelijke CDU. Voor 29 euro in je eigen deelstaat, en 49 Bundesweit, zei geestelijk vader De Groenen. Die laatste kwam er, al doet alleen Berlijn mee aan de statelijke versie. Inmiddels gebruiken 13 miljoen mensen het ticket. Vraag is nu: voor hoe lang nog?
Duitsland heeft een complex bestuursstelsel, met naast lokale en regionale niveau’s ook zestien grotendeels onafhankelijke deelstaten en daarboven de federale overheid. Het voordeel is een meer evenwichtige verdeling van politieke invloed in een groot land met uiteenlopende bevolkingsgroepen. Het nadeel is dat elk financieel thema – en dus vrijwel elk thema – wordt vertraagd door geruzie: welk deel betaalt de federale overheid in Berlijn, en welk deel de Länder, de deelstaten? Vluchtelingen, Deutschlandticket, coronamaatregelen, telkens weer moeten meerdere ronden van Bund-Länder-Konferenzen (BLK’s) er een evenwichtige verdeling uit hameren.
Voor 2023 zouden de deelstaten en federale overheid het project met elk 1,5 miljard euro financieren. Weekblad Der Spiegel kreeg vorige week een overheidsdocument in handen waaruit bleek dat bij die financieringsstructuur voor 2024 er nog een tekort van 1,1 miljard was, en voor 2025 1,6 miljard. Dinsdagochtend vroeg kwam de BLK met een besluit: het Deutschlandticket wordt voorlopig voortgezet met geld dat over is van 2023, dat een deel van 2024 kan dekken. Saillant detail: de federale overheid heeft nog niet beloofd de 50-50-verdeling van kosten voort te zetten.
Als dat niet gebeurt, tekende persbureau DPA eerder op van een woordvoerder van de Associatie van Vervoersbedrijven, ‘hebben we het straks bij het Deutschlandticket niet over een historisch moment maar over een gemiste kans.’
Verkeersministers komen in mei met een conceptplan voor de verdere toekomst.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden