"De doorrekening zorgt ervoor dat politieke partijen hun plannen concreet maken en legt iedereen langs dezelfde meetlat", schrijft het CPB.
Toch is er ook veel kritiek op de rekenmodellen van het CPB. Een recordaantal partijen heeft de plannen daarom niet laten doorspitten door de rekenmeesters. Hieronder een overzicht van de partijen die dat wel deden.
De VVD wil als enige van de partijen die hun programma hebben laten doorrekenen bezuinigen. De overheid moet in totaal een kleine 10 miljard euro minder uitgeven.
Dat geldt niet voor defensie (ruim 2 miljard), veiligheid en infrastructuur en openbaar vervoer. De liberalen halen het meeste geld weg bij internationale samenwerking (5,5 miljard). Dit gaat vooral ten koste van ontwikkelingssamenwerking. Het verlenen van noodhulp, verplichte internationale bijdragen en opvang in de regio zijn hiervan uitgezonderd.
Het Nationaal Groeifonds wordt afgeschaft. Daarmee wilde het kabinet-Rutte III investeringen mogelijk maken die de Nederlandse economie duurzamer maken. Zo'n miljardenfonds was destijds relatief goedkoop, doordat de rente op staatsleningen extreem laag was.
Het minimumloon gaat omhoog naar 16,72 euro per uur. De koppeling met de AOW wordt deels losgelaten, waardoor de ouderdomsuitkering deels meestijgt. De afgesproken verhoging van de kinderopvangtoeslag voert de partij niet door.
Wel bevriest de VVD de huren, waardoor huurders in een sociale huurwoning niet meer huur gaan betalen. Het eigen risico blijft ook gelijk.
De inkomstenbelasting in de eerste schijf wordt verlaagd en werkenden krijgen een hogere arbeidskorting. Gezinnen houden zo meer geld over. Bedrijven gaan wel meer betalen door hogere belastingen op klimaat en milieu.
Met de VVD-plannen daalt het aandeel mensen in de armoede tot ruim 5 procent van de bevolking. Ook de armoede onder kinderen daalt: tot ruim 6 procent. Dat komt vooral door de verhoging van het kindgebonden budget.
De koopkracht stijgt met de VVD-plannen een klein beetje. Mensen met een laag inkomen en mensen met een uitkering merken daar het meest van. Voor beide groepen stijgt de koopkracht met 1,3 procent.
De economie groeit een klein beetje (0,2 procent per jaar) en de overheidsschuld daalt iets (0,8 procent in 2028).
De maatregelen die D66 in de komende vier jaar voor ogen heeft, zorgen ervoor dat de overheidsuitgaven in 2028 met 15,6 miljard euro stijgen. De partij maakt vooral extra geld vrij voor sociale zekerheid, het openbaar bestuur, onderwijs, bereikbaarheid en defensie.
Om dit te betalen, worden de lasten verhoogd met 17,6 miljard euro. Vooral bedrijven moeten flink in de buidel tasten. Gezinnen krijgen door een stelselwijziging te maken met een lastenverlichting op het gebied van inkomen en arbeid, maar tegelijkertijd worden de lasten op het gebied van vermogen en winst verhoogd.
D66 maakt 3,9 miljard euro vrij voor sociale zekerheid, door de kinderbijslag en het kindgebonden budget te vervangen door een nieuwe regeling met een hoger bedrag. Ook verhoogt D66 het wettelijk minimumloon met 10 procent.
Naar het onderwijs gaat 3,7 miljard euro meer. Dit komt vooral doordat er extra geld opzij wordt gezet voor de basisbeurs voor uitwonende studenten, de invoering van een persoonlijk leerbudget en hogere salarissen voor docenten en ander personeel.
De maatregelen van D66 leiden tot meer koopkracht voor huishoudens met lagere inkomens en middeninkomens, terwijl de hoogste inkomensgroep erop achteruitgaat. De koopkracht stijgt met gemiddeld 0,6 procent per jaar. De armoede daalt met 2,8 procentpunt tot 3,3 procent.
De maatregelen hebben geen effect op de economische groei. De werkloosheid daalt met 0,8 procentpunt in 2028. De staatsschuld daalt in 2028 tot ruim 50 procent van het bruto binnenlands product. Dat is ruim binnen de marges van de EU-regels.
De linkse fusiefractie van PvdA-GroenLinks nivelleert in haar plannen. Lage inkomens en middeninkomens krijgen een lastenverlichting en de hoogste inkomens en bedrijven gaan juist meer betalen.
In totaal worden bedrijven met maar liefst 24,5 miljard euro extra belast. Verreweg het hoogst van alle partijen die hun programma hebben laten doorrekenen.
In totaal geeft PvdA-GL maar liefst een kleine 20 miljard euro meer uit. Toch blijven de overheidsfinanciën in balans, doordat de economie ermee wordt gestimuleerd.
Kinderopvang en buitenschoolse opvang worden gratis. Het minimumloon gaat omhoog, met behoud van alle gekoppelde uitkeringen. Het eigen risico in de zorg wordt verlaagd naar 285 euro.
De inkomstenbelasting gaat op de schop met de invoering van zes schijven. De laagste schijf is 30 procent en de hoogste - voor inkomens vanaf 150.00 euro - wordt 60 procent. Ook hiervan profiteren vooral de lage inkomens.
Werkenden en mensen met een uitkering krijgen belastingverlaging (via een hogere algemene heffingskorting). De zorgpremie wordt verlaagd en voor mensen met een eigen woning wordt de hypotheekrenteaftrek versoberd. Vermogens en bedrijven worden zwaarder belast.
Automobilisten gaan meer betalen door een kilometerheffing, die ook voor vrachtverkeer wordt ingevoerd. Ook vliegen wordt duurder. Boodschappen worden duurder door een verpakkingenbelasting. Grootverbruikers van gas - meestal bedrijven - gaan meer energiebelasting betalen. Huishoudens minder.
De armoede daalt dan ook flink: tot 3 procent in totaal en tot 3,3 procent onder kinderen. Dat komt vooral door een hogere belastingkorting, een hoger minimumloon, lagere inkomstenbelasting en een verhoging van de kinderbijslag.
Het CDA maakt de komende vier jaar vooral extra geld vrij voor de zorg en defensie. De christendemocraten willen verder bezuinigen op de sociale zekerheid en onderwijs.
Het pakket aan maatregelen zorgt ervoor dat de overheidsuitgaven per saldo ongewijzigd blijven, terwijl de lasten met 5,3 miljard euro stijgen. Het CDA bezuinigt 1 miljard euro op de sociale zekerheid. Dat is terug te zien in een verlaging van de zorgtoeslag en de inkomensafhankelijke bijdrage van de kinderopvang. Daar staat een verhoging van de kinderbijslag en het kindgebonden budget tegenover.
De christendemocraten maken 1,1 miljard euro extra vrij voor de zorg. Het CDA wil verder 2,1 miljard euro meer uitgeven aan defensie. Dit komt vooral door investeringen in personeel, ondersteuning en materieel. Het CDA verzwaart de lasten in 2028 per saldo met 5,3 miljard euro.
Gezinnen betalen per saldo 1 miljard euro meer aan belasting en premies. Bedrijven krijgen te maken met een lastenverhoging van 1,9 miljard euro. Verder komt er 2,3 miljard euro vrij doordat het CDA de vrijstelling in de dividendbelasting voor de inkoop van eigen aandelen afschaft en de partij de vliegbelasting uitbreidt.
De maatregelen van het CDA leiden tot een gemiddelde stijging van de koopkracht met 0,1 procent per jaar. De economische groei komt uit op 1,1 procent per jaar.
De komende dagen verschijnen er meer interviews. Abonneer je via de optie hieronder om niets te missen.
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl economisch