Met Hardcore Never Dies maakte Jim Taihuttu een als misdaadfilm en gezinsdrama verpakte ode aan de gabberbeweging van de jaren negentig − kaalgeschoren acteurs in aussies inbegrepen. Een gesprek op de set met de filmmaker en muzikant.
De bezwete figurant loopt op anderhalve schoen de kledingtent binnen, zwaaiend met de losgekomen zool van zijn rechtergymp.
‘Kijk!’, zegt de kaalgeschoren jongen tegen de mensen van de kostuumafdeling, waar de rekken gevuld zijn met in kleur en in opdruk variërende Australian-trainingspakken. Op de grond: manden vol niet meer zo fris ogend Nike Air Max-schoeisel.
‘Je bent de zoveelste’, klinkt het. ‘Zoek maar wat uit.’
De keuze valt op twee afgetrapte, maar nog wel uit één stuk bestaande grijze gympen. En dan sluit de figurant zich weer aan bij de dansende massa in de Schiedamse fabriekshal, op een regenachtige nacht in maart.
Over de auteur
Bor Beekman is sinds 2008 filmredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft recensies, interviews en langere verhalen over de filmwereld.
Wie ná Jim Taihuttu nog op het idee komt om een getrouwe speelfilm (of serie) te maken die zich afspeelt in de gabberwereld van midden jaren negentig krijgt het moeilijk. De kostuummedewerkers van de speelfilm Hardcore Never Dies hebben er alles aan gedaan om de laatste restanten echte kleding uit die tijd op te kopen, via websites, winkels en verzamelaars.
De kosten liepen op, van 20 euro voor afgeragde vintage Air Max tot 200 euro voor dezelfde schoen in redelijke staat. De jasjes waren op zich nog wel te vinden, maar de datering bleek nog niet zo makkelijk: zelfs op het kantoor van het Italiaanse sportmerk wist men niet precies wat uit welk jaar kwam; de vraag naar ‘Aussies’ vanuit Nederland was op een gegeven moment zo enorm, dat er soms geen tijd was om collecties te fotograferen.
Een kleine film. Dat was de bedoeling van Taihuttu, na de loodzware opnamen voor zijn op Java gedraaide oorlogsfilm De Oost. Maar zoals dat gaat met bedoelingen: dan sta je toch 350 hoekig dansende figurant-gabbers te regisseren, die verblind door laser- en stroboscooplicht en verdoofd door stampklassiekers als Hardcore Motherfuckers van Rotterdam Terror Corps (210 beats per minuut) wel precies voldoende ruimte moeten maken voor een op de dansvloer geplande afrekening in het drugscircuit (scène 161).
Ook Hardcore Never Dies-hoofdrolspelers en filmbroers Joes Brauers en Jim Deddes − beiden kaalgeschoren − komen daarbij in actie. Deddes oogt opvallend ongezond; donkere kringen onder de ogen. Hij speelt broer Danny, een weinig getalenteerde en verslavingsgevoelige amateurdealer. Hij dreigt zijn jongere broer mee naar beneden te sleuren, de begaafde klassieke pianist en prille gabber Michael.
Taihuttu zit die nacht in maart achter de monitor, in het halfduister, of hij geeft fysieke instructies. De dialoog blijft beperkt, deze 36ste draaidag. Danny: ‘Morgenochtend rijd ik meteen naar die Brabanders en betaal ze.’ Michael: ‘Ik hoop dat je dat dan ook écht doet.’
Wat valt er verder ook te zeggen?
Hardcore Never Dies is een verslag van het verlangen naar extase: van de zoektocht naar de roes tot de prijs die betaald moet worden ★★★★☆
Driekwart jaar later is de film af. Of bijna dan. Taihuttu is druk met de eindmixage, al twee weken. De 42-jarige filmmaker en muzikant combineerde het bezoek aan Nederland (hij woont al jaren met zijn gezin op Bali) met wat optredens op het Amsterdam Dance Event met zijn formatie Yellow Claw. Straks, als Hardcore Never Dies in de Nederlandse bioscopen draait, is hij alweer op tournee door de Verenigde Staten en Azië.
Het gesprek vindt plaats op een novemberdag, in een lunchtentje om de hoek van geluidsstudio Posta in Amsterdam-Noord, waar ze ‘goeie voetbaltosti’s’ serveren. ‘Niet zo’n bourgondische tosti met middeleeuws brood of zo, maar gewoon eentje uit plastic. Met ketchup.’
Hij weet nog dat gabber voor het eerst opdook in zijn klas. ‘Ik denk dat het in 3 havo was. Een specifiek groepje uit mijn klas, uit een dorp net buiten Venlo: de wat stoerdere gast droeg ineens zo’n trainingspak. En een paar weken later ook zo’n bomberjas. En daarna zag je de rest van die groep meegaan. De kale kop duurde dan altijd nog even: dat lag toch gevoelig bij de ouders.
‘Het was in die jaren negentig allemaal heel gesegregeerd. Je was een alto, of een voetballer, een dit of een dat. Zelf was ik een skater. Die look van Jim in de film, die is echt helemaal gebaseerd op een jongen uit mijn klas. Frank heette hij. Frank uit Belfeld. Precies dezelfde jas, dezelfde vale spijkerbroek. Hetzelfde loopje ook – handen in de zakken.
‘Eigenlijk was dat gabber een punk-achtige beweging. Je afzetten tegen de maatschappij, tegen je ouders, met die kapsels, en de muziek die andere mensen als herrie omschreven, de drank, de drugs. Alleen kreeg de punkbeweging al snel een soort van artistiek of cultureel jasje. Dit niet. Dit vonden de mensen alleen maar dom. Het was absoluut een tegencultuur.
‘Het is ook niet voor niks dat de oorsprong voor een groot deel in Rotterdam lag: de havenarbeiders, de bouwvakkers. In andere delen van de samenleving werd het niet serieus genomen. Misschien ook omdat het uit Nederland kwam. We wachten dan toch liever tot iets overwaait uit Engeland of de Verenigde Staten. Maar dat onze dance het nu internationaal zo goed doet, is een rechtstreeks gevolg van die periode. Zonder gabbers had Mysteryland niet bestaan, was er geen Tiësto, Hardwell of Martin Garrix. En nee, ook geen Yellow Claw.’
Halina Reijn tipte Jim Deddes – inmiddels vooral bekend als typetje Harco uit de YouTubefilmpjes – ooit bij Taihuttu, die soldaten zocht voor De Oost. ‘‘Nodig hem nou eens uit voor je casting.’ Oké, zei ik. Hij had een baard die dag, zag er een beetje gek uit. Maar hij was met afstand de beste voor zijn rol. Op een of andere manier zat hij nooit vooraan in dat vakje met acteurs. Nu nog steeds niet, denk ik.’
Voorafgaand aan de opnamen van Hardcore Never Dies verloor Deddes onder toezicht van een arts flink aan gewicht. ‘Iedereen kan veel afvallen in een maand of twee maanden, maar dat is superslecht voor je. Dit traject duurde een half jaar. Het begon met wandelen, twee tot drie uur per dag. Wat Jim deed, is eruit gaan zien alsof je al twee, drie maanden heel erg ziek bent. De gast die hij speelt staat op het randje van de afgrond. Dan wil ik dat hij er écht slecht uitziet. Dat is iets raars om aan iemand te vragen.
‘Soms was het ook gewoon kut. Dit is het nog niet, zei ik dan tegen hem. Sorry. Dat was een week of drie voor het filmen. Ik wéét dat je denkt dat je er klaar voor bent, dat je al maanden niks fatsoenlijks hebt gegeten. Nog 2 kilo eraf, denk ik. Niet leuk. Maar de dokter zegt dat het kan. Er zit een scène in de film waarin Jim een patatje mayo eet. Draaiden we om 6 uur ’s ochtends, voor die snackbar open ging. Zat hij daar drie patatjes mayo achter elkaar weg te eten. Helemaal gelukkig.’
Over Brauers, de andere hoofdrolspeler van zijn film: ‘Ik ben ervan overtuigd dat Joes een van de grootste acteurs gaat worden die we hier hebben. Ik had hem op de casting voor De Oost, maar toen was hij eigenlijk iets te jong. Hij ging mee naar Indonesië, maar dan voor een kleine rol: een van de soldaten achter in het peloton.
‘Maar ik merkte dat ik hem steeds vaker in beeld zette. Het voelde goed, als de camera op hem stond. Sommige mensen hebben dat. Het heeft niks te maken met goed of slecht acteren: er zijn heel goede acteurs die dat niet hebben. Dat je makkelijk twee uur naar iemand kunt kijken, dát heeft Joes. Hij is knap, maar ook weer niet te knap. En op de een of andere manier heeft hij een sixpack zonder ooit naar de sportschool te gaan. Dat bestaat dus.’
Je zou de door Brauers en Deddes vertolkte broers Michael en Danny uit Hardcore Never Dies archetypische Taihuttu-personages kunnen noemen. Bijna volwassen mannen, die niet (of nog niet) willen voldoen aan het burgerbestaan. Zoals de aan een bruid in Marokko beloofde Nadir uit Rabat (geregisseerd met Victor D. Ponten), of die criminele kickbokser Majid uit Wolf, en de uit het kleinburgerlijke Arcen weggevluchte militair Johan uit De Oost.
‘Dat is wel zo’, zegt Taihuttu. ‘En dat komt ook wel uit mij. Uit een deel van mij. Al rebelleerde ik niet. Het stomme is: al die films gaan óók over vaders en zonen, over getroebleerde relaties – terwijl ik een prima relatie heb met mijn vader. Maar de vader van mijn vader was een teleurgesteld man: gedesillusioneerd over zijn ontvangst hier als Molukker, de tienerzoon van een overleden Knil-soldaat. Dáár zat het eerste stuk wantrouwen naar autoriteit.
‘Ook bij mij, daar ben ik mee opgegroeid. Het idee dat ze je opvreten, als je eraan voldoet. Dan wordt het niks meer. Dus je kunt maar beter niet ten prooi vallen aan die machine. Je moet ontkomen aan de middelmaat. Mijn vader zei letterlijk: je kan alles. Nu ik zelf kinderen heb, denk ik daar weleens over na. Hij zei ook: je moet wel twee keer beter zijn dan dat jongetje met die Nederlandse achternaam. Dat wist ik ook: dat moest. Zeker in het Limburg van de jaren tachtig.’
Films over jonge mannen die wél keurig in de pas lopen zijn ook wat saai, natuurlijk.
‘En toch krijg ik daar vaak opmerkingen over. Ook nu zijn er mensen die zeggen: waarom moet het dan weer over drugs gaan? Bij Wolf was het: waarom zijn het nou weer jongeren van niet-Nederlandse komaf die misdaden plegen? En bij De Oost: moet dat nou over soldaten gaan die over de schreef gaan?
‘Maar niemand wil toch een film zien over een soldaat die naar Nederlands-Indië gaat, niks meemaakt en terugkomt? Of over een gabber die naar een leuk feest gaat, de wekker zet en de volgende dag gaat squashen? Dat is geen film.’
Samen met scenarist en regisseur Amira Duynhouwer (o.a. De slet van 6VWO, Sihame) werkt Jim Taihuttu aan een nieuwe productie voor de NPO (NTR), die zich afspeelt op een plantage in Nederlands-Indië aan de vooravond van de Japanse bezetting. Actrice Denise Aznam, eerder ook te zien in Taihuttu’s De Oost, zal de hoofdrol spelen in deze historische dramaserie over een moeder en haar dochters.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden