Nederland kan in principe een levering tegenhouden als deze indruist tegen het wapenexportbeleid. Dagblad NRC citeerde woensdag ambtenaren die waarschuwen voor ‘mogelijke schending van het oorlogsrecht’ met de F35’s. Een woordvoerder van demissionair minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Liesje Schreinemacher laat weten dat er in 2016 een algemene vergunning is opgesteld voor de levering van deze onderdelen aan deelnemende landen. Dit zou betekenen dat bedrijven niet elke keer afzonderlijk een vergunning hoeven aan te vragen, maar hierover alleen achteraf rapporteren. ‘Het kabinet onderzoekt (...) of het wenselijk en mogelijk is (...) specifieke leveringen aan een extra controle te onderwerpen. In die besluitvorming neemt het kabinet alle beschikbare informatie mee, waaronder het Israëlische recht op zelfverdediging en de risico’s op schendingen van het humanitair oorlogsrecht.’
Volgens NRC heeft Israël na Hamas’ terreuraanval van 7 oktober een bestelling gedaan bij het F-35 European Regional Warehouse, dat is gelegen op vliegbasis Woensel. Die bestelling zou via de douane zijn voorgelegd aan Buitenlandse Zaken. Daar zou de juridische afdeling hebben gewaarschuwd ‘voor de risico’s van schendingen van het oorlogsrecht door Israël’. Het uiteindelijke ambtelijk advies was echter om de levering niet te blokkeren vanwege de grote schade die dat zou berokkenen aan de relaties met Israël en de Verenigde Staten.
Over de auteur
Arnout Brouwers schrijft voor de Volkskrant over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid. Eerder was hij correspondent in Moskou.
Politiek Den Haag toont zich zeer verdeeld over deze kwestie. Sjoerd Sjoerdsma (D66) stelde op X dat Nederland moet stoppen met het leveren van F-35-onderdelen ‘zolang Israël het oorlogsrecht schendt’. Ook Jasper van Dijk (SP) en Kati Piri (GroenLinks-PvdA) tonen zich verbolgen.
‘Waarom dit besluit genomen en politieke motieven (weer) boven internationaal recht gezet?’, stelt Piri op X. Desgevraagd zegt ze dat Nederland zulke onderdelen op dit moment alleen moet leveren ‘als wordt toegezegd dat ze niet boven Gaza worden ingezet voor bombardementen’. Ze wijst erop dat er ook voorwaarden zijn gesteld bij wapenleveranties aan Oekraïne.
Derk Boswijk (CDA) vindt dat politici ‘terughoudend’ moeten zijn ‘met het roepen dat oorlogsmisdaden gepleegd zijn want we zijn politici, geen juristen, en die zijn nog voorzichtig hierover’. Boswijk benoemt ook dat Nederland onderdeel is van een internationaal F-35-consortium en ‘niet zomaar, zonder harde onderbouwing’ de leverantie van onderdelen kan verbieden.
Dat laatste vindt ook Ruben Brekelmans (VVD). Hij wijst op het belang dat Nederland blijft deelnemen aan het F-35-programma, ‘en daarvoor moeten we internationale afspraken nakomen’. ‘Bovendien heeft Israël het recht om zichzelf te verdedigen tegen het terrorisme van Hamas. Het stopzetten van de levering van reserve-onderdelen zou Israël vleugellam maken, en Nederland een onbetrouwbare partner.’
Ook Caspar Veldkamp, vierde op de lijst van Pieter Omtzigts NSC, vindt dat Nederland is gehouden aan de afspraken in het kader van het F-35 programma. Maar: ‘Nederland moet Israël blijven herinneren aan het internationaal humanitair recht, zoals Nieuw Sociaal Contract telkens heeft bepleit. We onderschrijven wat de Amerikaanse minister Antony Blinken heeft gezegd: Democratieën vechten anders.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden