‘Van de tijd die we doorbrengen met onze kinderen is 75 procent voorbij als ze 12 jaar oud zijn.’ Die bewering zag ik de afgelopen tijd vaak voorbijkomen op Instagram en TikTok. De achterliggende boodschap is dat ouders zich bewust moeten zijn van de tijd die voorbijvliegt en dat ze volop moeten genieten. Waar komt die claim vandaan? En hoe belangrijk is echte aandacht in die eerste jaren?
Het blijkt onmogelijk om de precieze data achter bovenstaande bewering te vinden. ‘Ik denk dat het een vrij grove schatting is, maar iedereen kan zich wel voorstellen dat ouders in de eerste jaren meer bij hun jonge kind zijn’, zegt Tessa Roseboom, hoogleraar vroege ontwikkeling en gezondheid aan de Universiteit van Amsterdam en werkzaam bij het Amsterdam UMC. ‘Vanaf hun 12de gaan kinderen naar de middelbare school en hoef je ze niet meer overal heen te brengen.’
‘Het is een bekend gegeven dat de meeste zorgtaken aan het begin van het leven zijn’, zegt ook Tanja van der Lippe, hoogleraar sociologie van huishoudens en arbeidsrelaties aan de Universiteit Utrecht en auteur van het boek Waar blijft mijn tijd? ‘Later worden het begeleidingstaken en nog weer later bespreektaken.’ De rol van ouders verandert dus. En daardoor spenderen ouders en kinderen ook wat minder tijd met elkaar. Maar dat betekent niet dat ouders minder belangrijk worden. ‘Qua fysieke zorg ja, qua opvoeding ook, maar qua mentale zorg misschien wel helemaal niet.’ Van der Lippe verwijst hiermee naar het gezegde: ‘Kleine kinderen, kleine zorgen, grote kinderen, grote zorgen.’
Over de auteur
Anna van den Breemer schrijft over grote en kleine levensvragen voor de Volkskrant. In de opvoedrubriek ‘Iedereen doet maar wat’ behandelt ze elke week kwesties waar ouders tegenaan lopen. Ze publiceerde meerdere boeken, waaronder Alle ouders klungelen maar wat aan.
Hoe belangrijk de jonge kinderjaren zijn, blijkt ook uit wetenschappelijk onderzoek. ‘Dan wordt alles aangelegd en aangeleerd’, zegt Roseboom, die in haar specialisatie nóg verder teruggaat, namelijk naar de eerste duizend dagen: vanaf tien maanden voor de geboorte tot ongeveer twee jaar erna. ‘Een simpel voorbeeld: alle organen worden in dat prille begin aangelegd en dat kun je niet overdoen. Maar ook: zijn de ouders verzorgende mensen die consequent reageren op de baby, waardoor die leert dat de wereld veilig is?’ Dit betekent overigens niet dat je er altijd moet zijn in die jaren, benadrukt de hoogleraar, of dat elk gemist moment van aandacht schadelijk is.
We pakken er nog een vergelijkbaar Instagram-pareltje bij dat altijd opduikt rond de vakantieperiode: ‘Je krijgt maar achttien zomers met je kind.’ Bij sommige ouders zullen deze berichten wellicht irritatie oproepen. Want wie kan er nou altijd met volle aandacht aanwezig zijn en genieten van elk moment? ‘Het lastige is dat het schuldgevoelens aanwakkert bij ouders’, zegt Roseboom. Uit onderzoek dat ze uitvoerde blijkt dat 91 procent van de Nederlandse ouders het ouderschap pittig vindt. ‘Tweederde van de ouders zou wel hulp willen vragen, maar doet dat niet omdat ze zich bezwaard voelen. Dat vind ik interessant én schokkend. We zijn allemaal onzeker of we het goed doen en toch plaatsen we online mooie plaatjes en vertellen elkaar dat we moeten genieten omdat het zo voorbij is. Daar zit iets dubbels in.’
Toch kan een dergelijke boodschap ook waardevol zijn, denkt Roseboom. ‘In de ratrace die we met elkaar gemaakt hebben is het ook een oproep: neem even afstand, kijk naar je kind en zie wat het nodig heeft. Dat geldt net zo goed voor nukkige pubers die met deuren slaan, als voor baby’s die door te huilen een signaal afgeven.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden