Het CPB heeft de verkiezingsprogramma’s van acht partijen (VVD, GroenLinks-PvdA, D66, CDA, Volt, JA21, ChristenUnie en SGP) doorgerekend om de effecten op de economie en de overheidsfinanciën te beoordelen. Het Planbureau voor de Leefomgeving vlooide vijf programma’s (VVD, GroenLinks-PvdA, D66, Volt en ChristenUnie) door om de gevolgen voor natuur, milieu en klimaat te bepalen.
Het economisch planbureau is vooral kritisch op de voorstellen voor hervorming van het belastingstelsel. ‘De uitvoering van veel beleidswijzigingen is weerbarstig’, aldus het CPB in de doorrekening Keuzes in Kaart.
Over de auteur
Yvonne Hofs is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën, economische zaken en landbouw, natuur en visserij.
Veel partijen willen (een van de) toeslagen afschaffen, aan fiscale aftrekposten sleutelen en/of de inkomsten- en vermogensbelastingen wijzigen. Het planbureau is sceptisch of dat allemaal binnen één kabinetsperiode van vier jaar haalbaar is, maar heeft dat in de doorrekening toch als uitgangspunt genomen. De mogelijk onhaalbare maatregelen zijn dus wel meegenomen in de uitkomsten.
De deelnemende partijen maken verschillende keuzes op financieel-economisch en milieugebied. Een gemene deler is dat ze niet of nauwelijks bezuinigen. Ook niet op de gezondheidszorg, terwijl ambtenaren en andere deskundigen al vele jaren waarschuwen voor de almaar oplopende zorgkosten, die een steeds groter deel van de rijksuitgaven opslorpen.
Alleen VVD, CDA en ChristenUnie weten een heel kleine ombuiging op dit vlak te realiseren. De meeste partijen (met uitzondering van VVD en CDA) voeren de onderwijsuitgaven flink op. Alle partijen verhogen de defensieuitgaven en de uitgaven aan ‘bereikbaarheid’ (de meeste partijen hebben in hun verkiezingsprogramma staan dat het regionale openbaar vervoer verbeterd moet worden).
Wat betreft de stikstofuitstoot behalen alle vijf partijen die hun programma ook voorlegden aan het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL)op papier een beter resultaat dan met het huidige kabinetsbeleid. Bij VVD, ChristenUnie en Volt blijft het door het ministerie van Landbouw gestelde reductiedoel echter buiten bereik, terwijl dat doel wel bereikbaar is (maar niet met zekerheid) als de plannen van D66 en GroenLinks-PvdA worden uitgevoerd.
De VVD laat de veestapel met circa 10 procent krimpen, de ChristenUnie circa 20 procent en de andere drie partijen 30 tot 35 procent.
Het klimaatdoel van 55 procent broeikasgasreductie in 2030 wordt alleen door Volt met zekerheid gehaald. Bij D66 en GroenLinks-PvdA is dat vrijwel zeker. Met de verkiezingsprogramma’s van VVD en ChristenUnie is het doel binnen bereik, maar is de kans groter dat het niet gehaald wordt. Alle vijf partijen doen het op klimaatgebied wel beter dan het demissionaire kabinet.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden