Elke dag moeten er in de Gazastrook weer onmogelijke keuzen worden gemaakt om de kans te vergroten dat de kinderen overleven. Blijven gezinnen thuis, of gokken ze erop dat het elders in de Gazastrook veiliger is? Blijven ze bij elkaar om, als het noodlot toeslaat, als gezin te sterven, of verspreiden ze zich, zodat de kans groter is dat de familielijn niet bij hen stopt?
Begin deze week stelde het ministerie van Volksgezondheid in Gaza (dat gerund wordt door Hamas) dat er meer dan tienduizend mensen zijn omgekomen bij de Israëlische bombardementen. Meer dan vierduizend van deze slachtoffers waren kinderen. ‘Dat is niet te bevatten’, zegt Jason Lee, hoofd van de afdeling Palestijnse gebieden voor de hulporganisatie Save the Children. ‘Het is een enorme smet op ons collectieve geweten.’
Over de auteur
Sacha Kester schrijft voor de Volkskrant over België, Israël en het Midden-Oosten. Eerder was ze correspondent in India, Pakistan en Libanon.
De cijfers kunnen zijn opgeblazen, maar de Verenigde Naties beschouwen ze als betrouwbaar: de schattingen van Hamas klopten bij vorige conflicten in Gaza grofweg wel. Om de omvang van dergelijke getallen door te laten dringen bij de buitenwereld, proberen organisaties en hulpverleners het cijfer te vertalen naar beeld, of het in kleinere stukjes op te breken.
Zo zei VN-chef António Guterres deze week dat Gaza ‘één groot kinderkerkhof dreigt te worden’. Lee van Save the Children vertelt over de telefoon dat er in Gaza elke tien minuten een kind sterft. En na drie weken waren er al meer kinderen gedood dan elk jaar sinds 2019, als je alle conflicten ter wereld bij elkaar optelt.
Het grote aantal jonge slachtoffers is deels verklaarbaar door de demografie: ongeveer de helft van de inwoners van Gaza is jonger dan 20 jaar. Volgens de Verenigde Naties krijgen vrouwen in Gaza gemiddeld 3,9 kinderen – een getal dat veel hoger is dan in Egypte (2,9) of Jordanië (2,8), en meer overeenkomt met de cijfers van bijvoorbeeld Ghana (3,6), wat een veel armer land is.
Het Israëlische leger blijft burgers in het noorden van Gaza met briefjes waarschuwen, die soms als sneeuw uit de lucht naar beneden dwarrelen: ‘Vertrek naar het zuiden van de Gazastrook. Iedereen die weigert te evacueren, kan worden gezien als een lid van een terroristische organisatie’, zo staat erop. ‘Geldt dat ook voor opa’s en oma’s, tieners en kleine kinderen?’, vraagt Lee zich af. ‘Voor zwakkeren die toch al extra kwetsbaar zijn, kinderen met een handicap bijvoorbeeld?’
Bovendien is het zuiden evenmin veilig, ook daar vallen dagelijks slachtoffers. ‘Er zijn geen veilige plaatsen’, zegt Lee. ‘Niet in huizen, niet in kerken of moskeeën, niet op straat en niet in de ziekenhuizen.’
Het zijn niet alleen de bommen die het leven onmogelijk maken, maar ook het gebrek aan eten en schoon drinkwater. Mensen staan uren in de rij om een brood te kunnen krijgen – rijen die soms weer uiteen worden geslagen door een inslaande raket. Vluchtelingen, vaak grote gezinnen, zitten op elkaar gepropt in grote gebouwen, zoals scholen of VN-gebouwen. ‘Dan moet je denken aan duizenden mensen’, vertelt Lee. ‘Ik weet van een school in Khan Younis waar 23 duizend vluchtelingen zitten, die samen 16 toiletten moeten delen. Zonder water.’
Op filmpjes uit het gebied is te zien hoe kinderen naar het ziekenhuis worden gereden, of hoe kleine lijfjes, spierwit van het gruis, onder het puin vandaan worden getrokken. In een bijdrage van de BBC zegt Selma, een meisje van 9 jaar oud, dat ze naar haar vader, moeder en zusje wil, terwijl ze met een huilend broertje in haar armen staat. Maar bij het zusje, vertelt ze, stroomde er bloed uit haar hoofd en haar moeder is verdwenen onder zware betonblokken.
‘De kinderen die dit overleven, zijn zwaar getraumatiseerd’, vertelt Lee. ‘Ze moeten veilig bij hun ouders kunnen leven, spelen en leren. Maar velen zullen na de oorlog alleen zijn en zich bang en lusteloos voelen. Uit eerder onderzoek in Gaza blijkt dat kinderen na eerdere oorlogen met Israël grote problemen hadden. Ze waren angstig en hadden geen hoop dat het leven hen iets goeds te bieden heeft. Dat zal na deze oorlog nog veel erger zijn.’
Het aantal lichamen dat geborgen moet worden is overweldigend. Islamitische geestelijken hebben toestemming gegeven om mensen die niet direct geïdentificeerd kunnen worden, in massagraven te begraven. ‘Om te voorkomen dat zij anoniem in een grote put verdwijnen, schrijven ouders nu de naam van hun kinderen op hun lichamen’, vertelt Lee. ‘Mocht het hele gezin omkomen bij een bombardement, krijgen de kinderen in elk geval nog een graf met hun naam erop.’
Dan zijn er nog de ruim honderd te vroeg geboren baby’s die zullen sterven als er geen stroom meer is voor hun couveuses, en 50 duizend zwangere vrouwen in Gaza die onder deze omstandigheden een kind moeten krijgen. ‘Er zijn baby’s die enkele uren nadat ze zijn geboren alweer sterven’, zegt Lee bitter. ‘Kinderen die nooit een geboortecertificaat zullen krijgen. Alleen een overlijdenscertificaat.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden