De kerncentrale ligt aan de rand van het dorp, bescheiden met een witte koepel. Een halve eeuw geleden gebouwd, in vier jaar tijd, achter strand de Kaloot aan de Schelde, geliefd bij windsurfers en omwonenden.
Nu het opnieuw over kerncentrales gaat, met Borssele als nationale ‘voorkeurslocatie’, dachten veel inwoners aanvankelijk: akkoord, nog zo’n sympathieke, kleine centrale. Ziehier het misverstand dat Borssele zonder meer een nationaal tehuis voor toekomstige kerncentrales wil worden.
Zoals het nu gaat, de onzekerheid, het zwijgen van het Rijk bij normale vragen vanuit de gemeenschap, geeft het onrust. ‘Alsof je tegen een muur oploopt’, zegt Marty Karelse, secretaris van de dorpsraad.
Voor wie denkt dat Borssele zo’n beetje een kerncentrale ís: niets is minder waar. Borssele is een van de fraaiste dorpen van Zeeland, in de zeventiende eeuw bedacht op de tekentafel. Een strak stratenplan in een ingenieuze, dubbele carrévorm, uniek in Nederland.
Het hart van Borssele is het Plein, de kerk centraal, bomen die nu geel kleuren, omzoomd door monumentale panden. Een schooljongen gaat met eieren langs de deuren, betalen mag ‘met een tikkie’, iedereen kent elkaar.
Zeker: in Borssele is draagvlak voor kernenergie. De huidige centrale hoeft van de meeste inwoners niet dicht. De kerk doet er hier toe, de bevolking is gezagsgetrouw. Actievoerders, types die zich overal aan vastplakken, daar zijn ze hier afkerig van. Doe maar gewoon en vooral constructief.
Maar dat betekent niet dat bewoners zich alles laten aanpraten. Het omslagpunt kwam in september. Zeven omwonenden en twee gemeenteambtenaren reisden af naar Engeland, naar kerncentrale in aanbouw Hinkley Point C. Die lijkt op de centrales die mogelijk in Borssele komen.
‘Dat was een gamechanger’, zegt Lea van Liere, die de voordeur van haar nieuwe huis schildert, een klein maar prachtig pandje aan het Plein. Ze studeerde elders, maar keerde terug naar Borssele. Ze was erbij in Hinkley Point. ‘We stonden daar van: ‘Nee, wordt het dit?’ Zo groot, verschrikkelijk.’
Met 176 hectare is Hinkley Point de grootste bouwplaats van Europa. In Borssele ging men rekenen. Nieuwe kerncentrales bij Borssele komen, zo beloofde het kabinet, ‘in het Sloegebied’, het industriegebied richting Vlissingen.
Uit een verkiezingspeiling onder ruim vierhonderd Zeeuwen bleek onlangs 55 procent voorstander van nieuwe kerncentrales in, jawel, ‘het Sloegebied’.
Maar kerncentrales van deze omvang, zo voorzien ze in Borssele, passen helemaal niet in het al bijna volgebouwde Sloegebied. Nee, dat komt naar de Kaloot, in de polder van Borssele, van vergelijkbare allure als de Beemster, richting het dorp zelf.
Ook schrikken: de bouw van zo’n moderne centrale kan meer dan tien jaar duren. In Engeland bleek het een uitdaging om de duizenden gastarbeiders onderdak te geven.
Inwoners uit Borssele en omringende dorpen formuleerden onlangs harde voorwaarden voor eventuele nieuwe kerncentrales. Alleen in het Sloegebied, niet de polder in, de Kaloot blijft gespaard. Ook belangrijk: geen koeltorens.
Terwijl deze voorwaarden werden opgesteld, kwam het Zeeuwse provinciehuis in actie. Contact met omwonenden over kerncentrales heeft de provincie nauwelijks. ‘Dat is aan de gemeente’, zegt een provinciewoordvoerder. Maar onlangs startte de provincie een internetconsultatie onder Zeeuwen over kerncentrales. Een ‘online dialoog’, aldus de woordvoerder.
De enquête bevatte dit soort vragen: ‘Op welke thema’s moet volgens jou extra ingezet worden als de huidige kerncentrale langer openblijft en er twee bij komen?’ Vervolgens kon er één thema worden gekozen uit ‘wonen, werken en leven’, ‘water en landelijk gebied’, ‘duurzame, innovatieve economie’ en ‘klimaatadaptatie en CO2-neutraal’.
De voor de hand liggende vraag of er nieuwe kerncentrales in Borssele moeten komen, is door de provincie niet gesteld. Wel: ‘Wat vind je zo fijn aan Zeeland?’
De provincie wil de reacties op deze enquêtevragen samenvoegen met de voorwaarden van de dorpelingen. ‘We kijken hoe we dat in één vat kunnen gieten’, zegt de woordvoerder. In Borssele vreest men dat de lofzang op Zeeland harder kan gaan klinken dan de concrete eisen van omwonenden.
Lea van Liere, klussend aan haar huis, vertelt over de angst die haar geboortedorp beroert: dat mensen zullen wegtrekken. ‘Je moet draagvlak eerlijk meten. Dus als iedereen de juiste informatie heeft.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden