Er spelen maandag geen kinderen in de speeltuin van de Imami Azam-moskee in Culemborg, en dat is niet alleen omdat de grond er bezaaid ligt met glasscherven. Nadat een ‘verwarde man’ afgelopen weekend zeven ramen van de moskee aan diggelen had geslagen, riep het moskeebestuur alle ouders op hun kinderen thuis te houden. ‘We hopen dat we extra beveiliging krijgen’, aldus secretaris Selcuk Demirci. ‘Straks komt hij terug met een bijl.’
De imam van de Turkse moskee, die met zijn vrouw en hun nog jonge kind in het moskeegebouw woont, ontdekte de vernielingen toen hij zondagochtend wakker werd. Hij belde Demirci en de andere bestuursleden. ‘Op de beelden van onze beveiligingscamera’s is duidelijk te zien hoe een man over het hekje klautert en met iets hamerachtigs de ruiten inslaat’, aldus Demirci, die de beelden direct overhandigde aan de politie. ‘Ze zeiden dat ze hem kenden, dat het een verwarde man is.’
De politie heeft inmiddels een 41-jarige verdachte uit de gemeente West Maas en Waal aangehouden. ‘Hij is overgedragen aan een zorgkader’, aldus een woordvoerder van politie Oost-Nederland. Of hij inderdaad verward was, kan ze vanwege de privacy van de verdachte niet zeggen. Ook over de motieven wil de woordvoerder niets kwijt: ‘Dat is onderdeel van het onderzoek.’
Wat het motief ook was, de schrik zit er goed in bij de moslimgemeenschap. En niet alleen in Culemborg. Sinds de terroristische aanslag van Hamas in Israël en het daaropvolgende Israëlische geweld in Gaza voelen veel moslims in Nederland zich onveiliger. Ook het aantal meldingen van moslimhaat neemt toe, constateert Rahma Bavelaar, voorzitter van Meld Islamofobie. ‘We krijgen veel meldingen die direct verband houden met het conflict tussen Israël en Palestina’, zegt ze.
‘Bijvoorbeeld van een vrouw met hoofddoek, die met haar kind aan het winkelen was in de Lidl toen een man naar haar toe kwam en zei: ‘Israël gaat jullie allemaal vermoorden’.’ Ook kwamen meldingen binnen van moslims die voor een sollicitatiegesprek waren uitgenodigd, maar werden afgebeld omdat ze op sociale media hun solidariteit met de Palestijnen hadden geuit. ‘We kregen zelfs twee meldingen van kinderen’, aldus Bavelaar. ‘Zij waren door leraren op school gedwongen afstand te nemen van Hamas.’
De Imami Azam moskee is gelegen aan een winderige rotonde, aan de rand van een nieuwbouwwijk, met aan de overkant Beter Bed en Laminaat en Go. Op de eerste verdieping bevindt zich de lichte gebedsruimte, met zacht rood tapijt en blauw beschilderde tegels, beneden is een ruime aula. Kinderen krijgen hier in het weekend normaal gesproken koranles en doordeweeks huiswerkbegeleiding, jongeren kunnen er tafelvoetballen, en verder is iedereen welkom om na het gebed te blijven hangen voor een kop thee of koffie.
Nu is er niemand, afgezien van de bestuursleden en vaste moskeeganger Gurhan Sargin (47), die zit te wachten tot het tijd is voor het middaggebed. Sargin kijkt zichtbaar geëmotioneerd naar de kapotte ruiten. ‘Enkele weken geleden was het ook al raak bij een moskee in Middelburg’, zegt hij, refererend aan een islamofobe brief die aan een lantaarnpaal bij de Yildirim Beyazit-moskee was gehangen. ‘Toegewijde moslims zijn de grootste terroristen’, stond erop.
Ook Sargin zou het prettig vinden als de moskee extra beveiliging krijgt. ‘Het valt me op dat momenteel joodse scholen en synagogen wel extra beveiligd worden’, zegt hij, zorgvuldig zijn woorden kiezend. ‘Dat is natuurlijk ook belangrijk, alle geweld en dreiging is even erg.’ De politie Oost-Nederland laat desgevraagd weten geen reden te zien voor extra maatregelen bij de Culemborgse moskee. ‘Moskeeën hebben altijd onze aandacht’, aldus de woordvoerder. ‘Dat blijft zo.’
Rabin Baldewsingh, Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme, vindt dat de beveiliging van islamitische gebedshuizen al langer tekortschiet. ‘De overheid slaagt op dit vlak niet in een ‘gelijke monniken gelijke kappen'-aanpak.’ In Baldewsinghs gesprekken met moslims komt dat punt ook regelmatig terug: ‘Worden we wel beschermd, vragen ze zich af. Waarom worden onze gebedshuizen niet beveiligd?’
Baldewsingh signaleert een toename van antimoslimsentimenten. ‘Het Gaza-conflict draagt daaraan bij’, merkt hij. ‘Ook antisemitisme neemt toe, en het is allebei even verwerpelijk.’ Een verschil tussen beide gemeenschappen is dat Joodse Nederlanders volgens hem beter de weg naar meldpunten en andere instanties weten te vinden. ‘Dat heeft te maken met een vertrouwensbreuk tussen moslims en de overheid, onder meer door undercoveracties bij bepaalde moskeeën.’ Volgens Baldewsingh zijn veel moslims daardoor een beetje afgehaakt. ‘Ze zeggen: waarom zou ik iets melden?’
In de Imami Azam-moskee klinken inmiddels de gezongen gebeden van de imam door de luidsprekers. ‘Hier in Culemborg hebben we normaal gesproken weinig problemen’, vertelt Sargin voordat hij naar de gebedsruimte loopt. ‘We hebben goed contact met iedereen.’ Hij wijst op de Turkse en Nederlandse vlaggen die gebroederlijk naast elkaar aan de muur hangen. ‘We moeten het samen doen.’
Ook secretaris Demirci benadrukt de goede banden die zijn moskee heeft met de gemeente. ‘De burgemeester is hier gisteren meteen op bezoek gekomen.’ Toch knaagt het. ‘Ik moet denken aan wat er een paar jaar geleden is gebeurd in Nieuw-Zeeland’, zegt hij, en kijkt even stil voor zich uit. ‘Maar ik vertrouw op de politie. Ze hebben beloofd dat ze wat vaker langs zouden rijden’, zegt hij. ‘Al heb ik ze sinds zondag niet meer gezien.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden