Na een halve eeuw stopt ontwerper Piet Schreuders met De Poezenkrant, het meest onvoorspelbare tijdschrift van Nederland, dat in al die tijd nooit twee keer hetzelfde is vormgegeven.
De Poezenkrant nummer 70 is zoals altijd een Piet Schreuders-verrassing: voorop een geborduurde poes waarop een opgevouwen bril ligt, raadselachtige aankondigingen voor verhalen binnenin (‘Kat kan langer wegblijven dan hij leeft’) en op de achterflap de traditionele disclaimer: ‘In tegenstelling tot wat de naam suggereert, bevat dit blad geen nuttige informatie over poezen.’
Maar één ding is anders. Dit is het laatste nummer van het cultblad dat sinds 1974 onregelmatig verschijnt en schrijvers als W.F. Hermans, Thomas Heerma van Voss en Rudy Kousbroek tot abonnees, bewonderaars en auteurs kon rekenen. De Poezenkrant (PoKra) is een van de geesteskinderen van de ongrijpbare grafisch ontwerper Piet Schreuders (72). Hij vormt in zijn eentje de rigoureuze ‘centrale directie’ die ooit wanbetalende abonnees met naam en toenaam in zijn krant vermeldde. Schreuders maakte van De Poezenkrant een absurdistische en aanstekelijke grafische speeltuin, die in vijftig jaar tijd nooit twee keer hetzelfde is vormgegeven.
‘Een van de kenmerken van dit blad is dat het onvoorspelbaar was. Maar in die onvoorspelbaarheid is het voorspelbaar geworden’, zegt Schreuders. ‘Het begon ooit als een grap, een in elkaar geplakt blaadje, gekopieerd.’ Het raakte een snaar, niet alleen bij kattenliefhebbers. ‘De reacties van lezers zijn hartverwarmend. Nog altijd. Daarom was stoppen voor mij zo moeilijk.’ En ook doordat lezers hun abonnementsgeld jaren vooruit betaalden, waardoor Schreuders toch elk jaar weer een nieuw nummer uitbracht. ‘Ik heb nog altijd veel plezier in het maken van het blad, maar mails en administratie kostten me te veel tijd, ik was er elke dag mee bezig. ’
Over de auteur
Bob Witman schrijft sinds 1999 voor de Volkskrant over architectuur, design en grafische vormgeving
Een greep uit de kattennieuwtjes van het slotnummer: een overzicht van alle katten uit het leven W.F. Hermans. De rubriek ‘Condoleren maar!’ met recent overleden katten. Een doorwrocht onderzoek naar zoekgeraakte katten die na jaren op het oude nest terugkeren (record: kat Phoebe, twintig jaar). Plus een vlammend voorwoord (‘Ten Geleide’) waarin de directie zich opwindt dat mensen ongevraagd abonnementsgelden overmaken. ‘Terwijl je sinds jaren alleen nog maar losse nummers kunt kopen.’ Een maatregel die Schreuders had ingesteld, omdat hij anders nooit van PoKra afkwam.
Schreuders is een kleurrijke ontwerper die in zijn jongere jaren het grafisch vakgebied op de kast kreeg door stellingen als ‘alle ontwerpers zijn criminelen’ en publiekelijk een affiche van Wim Crouwel te verscheuren. Later werd hij artdirector van de VPRO Gids, maakte boekomslagen, De Juinensche Courant voor Van Kooten en De Bie en een boek over Londen met alle locaties waar Beatlesfoto’s zijn gemaakt. Maar met zijn eigen uitgaven als De Poezenkrant en het even onvoorspelbare Furore creëerde hij een vrije ruimte voor zichzelf als maker. ‘Dit is een medium voor taal en typografie, met als smoes de poes’, citeert de directeur met instemming het Wiki-lemma over PoKra.
Hij schept veel behagen in vormimitaties van beroemde kranten en tijdschriften. Het ene nummer lijkt op de Volkskrant of NRC, de volgende op National Geographic, De Telegraaf of Privé. Schreuders is ook een van de zeldzame grafisch vormgevers die kan schrijven. Die mix van inhoud en stijl, het maakplezier dat op elke bladzijde voelbaar is, vormt samen met de droge, soms wat bruuske humor (‘Trouwe lezers komen in aanmerking voor Poezenkrant Premium. Bent u een trouwe lezer? Dan hoeft u niets te doen.’) een receptuur die nergens op leek, maar wel een hondstrouwe doelgroep goed smaakte.
In de glorietijd waren er drieduizend abonnees, die massaal plaatjes en belevenissen van hun huisdier instuurden. Bekende Nederlanders leenden graag hun pen, zoals Paulien Cornelisse in De Poezenkrant no. 69. ‘Toen ik het nummer af had, leek de cover zo erg op de Volkskrant-voorpagina dat het absoluut nodig was dat er een 150-je, de voorpaginacolumn, op kwam’, zegt Schreuders. Cornelissen zei zonder aarzelen ja. Op zo’n moment, als vorm en de tekst naadloos samenvallen, heeft de ontwerper het erg naar zijn zin.
‘Heel jammer’, zegt een lezeres die begrip toont voor Schreuders’ besluit om te stoppen. ‘Kopjes van De Raaf, die nu wat minder heeft om naar uit te kijken.’
Poezenkrant no. 70. Verkrijgbaar voor 7 euro bij 46 geselecteerde boekhandels en poezenkrant.com.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden