Dat staat in het nog vertrouwelijke ontwerpadvies dat de Commissie woensdag bespreekt. Medio december beslissen de Europese regeringsleiders of ze het voorstel van de Commissie overnemen. Daarvoor is de instemming vereist van alle leiders. EU-diplomaten voorzien bezwaren van de Hongaarse premier Viktor Orbán. Die koestert niet alleen zijn goede banden met Moskou, hij hoopt met dwarsliggen ook druk te zetten op Brussel om geblokkeerde EU-subsidies voor zijn land los te krijgen.
In het ontwerpadvies wordt het openen van de onderhandelingen met Kyiv aan een aantal openstaande hervormingen gekoppeld. Die hebben betrekking op corruptiebestrijding - zoals een wet tegen lobbyen en een goede registratie van de financiële belangen van bestuurders - en een betere bescherming van de rechten van Russische, Hongaarse en Roemeense minderheden in Oekraïne.
Over de auteur
Marc Peeperkorn is sinds 2008 de EU-correspondent voor de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Commissievoorzitter Ursula von der Leyen toonde zich afgelopen weekend tijdens een bliksembezoek aan Kyiv vol vertrouwen dat de laatste stappen gezet worden. ‘Jullie kunnen dit doen en jullie kunnen het snel doen’, zei ze tegen de Oekraïense parlementariërs. ‘Ik ben ervan overtuigd dat u uw ambitieuze doel kunt bereiken: dat wil zeggen dat het historische besluit om het proces van toetredingsonderhandelingen te openen al dit jaar zal worden genomen.’ Betrokken EU-ambtenaren verwachten dan ook niet dat ontwerpadvies wezenlijk wordt bijgesteld als de Commissie het woensdag presenteert.
Oekraïne kreeg in juni vorig jaar de status van kandidaat EU-lid, samen met Moldavië. Von der Leyen had zich zeer sterk gemaakt hiervoor. De leiders gingen akkoord, wetende dat het weigeren van de kandidaatstatus Moskou in de kaart zou spelen. Mede onder druk van Nederland stelden de leiders zeven voorwaarden op waaraan Oekraïne moet voldoen voordat de daadwerkelijke onderhandelingen kunnen beginnen. Het gaat onder meer om verbeteringen van de rechtsstaat met onafhankelijke rechters, het garanderen van vrije media, het bestrijden van corruptie en de bescherming van minderheden.
In Kyiv zei Von der Leyen dat Oekraïne ‘meer dan 90 procent’ van de voorwaarden heeft vervuld. ‘De omvang en diepte van de hervormingen die u heeft doorgevoerd, zijn verbazingwekkend’, aldus de Commissievoorzitter. Ze verzekerde dat de Commissie geen oogje heeft toegeknepen bij de beoordeling van de voortgang en dat Kyiv niet heeft gevraagd om souplesse.
In het ontwerpadvies wordt daarom voorgesteld de onderhandelingen te beginnen, mits de laatste paar procent hervormingen komende weken worden afgehandeld. De toetredingsonderhandelingen zelf zullen naar verwachting jaren duren. Het zou de eerste keer zijn dat de EU met een land in oorlog over EU-lidmaatschap onderhandelt. Naast Oekraïne adviseert de Commissie om ook de onderhandelingen met Moldavië te beginnen als dat land nog een aantal hervormingen in gang zet.
De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Dmytro Koeleba zei vorige week op een congres in Berlijn dat zijn land ‘zeer pijnlijke hervormingen’ heeft doorgevoerd. Hij benadrukte het strategische belang voor de EU als Oekraïne lid wordt. ‘Om een grotere speler te zijn moet de EU groter worden’, aldus Koeleba. Op datzelfde congres stelde de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Annalena Baerbock ‘een duidelijke boodschap’ van de leiders in december te verwachten. De EU kan zich volgens Baerbock geen ‘grijze zones’ aan haar buitengrenzen veroorloven. ‘Ik voel de Europese hartslag in Kyiv’, aldus de Duitse minister.
Voor de kandidaatlanden op de Westelijke Balkan - Albanië, Noord-Macedonië, Montenegro, Bosnië-Herzegovina, Servië - komt de Commissie woensdag met een nieuw groei- en investeringsplan van zes miljard euro. Het gaat om twee miljard euro aan subsidies en vier miljard euro aan goedkope leningen. Deze kandidaten (alsook potentieel kandidaat Kosovo) krijgen dat geld alleen als ze de rechtsstaat verbeteren en de corruptie aanpakken. De Commissie is vooral kritisch over Bosnië.
De Balkanlanden kunnen rekenen op geleidelijke toegang tot de Europese interne markt. Op die manier hoopt de Commissie het EU-lidmaatschap voor de Balkanlanden te versnellen. Sommige wachten daar al ruim tien jaar op. Oostenrijk, Slovenië en Kroatië zijn de grootste pleitbezorgers voor meer Europese ambitie op de Balkan, ook om het gevoel daar weg te nemen dat Oekraïne en Moldavië worden voorgetrokken.
Alinea 3
Klaar? Vergeet de doorleessuggesties niet!
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden