Ten eerste: Pieter Omtzigts NSC helt naar rechts. Nu is dat misschien niet verbazingwekkend voor een partij die gebouwd is op voormalige CDA’ers, maar toch was het in de afgelopen maanden nog een open vraag: welke koers zou de nieuwe beweging gaan varen? Omdat het vrijwel zeker is dat NSC straks de spilfunctie heeft in de nieuwe formatie – een coalitie zónder NSC is in geen enkele peiling een werkbare optie – is het bovendien van politiek belang: helpt hij Timmermans of Yesilgöz het kabinet in?
Uiteindelijk is dat aan de kiezers, en desgevraagd houdt Omtzigt zorgvuldig alle opties open, maar in de debatten was het toch vooral Timmermans die het opnam tegen de andere twee. Samen met Yesilgöz maakt Omtzigt bezwaar tegen de voorgenomen belastingverhogingen van GroenLinks-PvdA, samen met Yesilgöz wil hij een veel strenger immigratiebeleid gaan voeren, en samen met Yesilgöz wil hij wel klimaatbeleid voeren, maar niet op een manier waardoor bedrijven de neiging krijgen om te vertrekken. En in een onverwachte kwestie als het Israëlisch-Palestijnse conflict, legt hij samen met Yesilgöz net iets meer nadruk op het Israëlische dan op het Palestijnse perspectief.
Doordat de debatten over 'bestaanszekerheid’ vaak vanzelf ook over de verhoging van het minimumloon gaan, vindt Omtzigt zichzelf zelfs daar soms eerder in het VVD-kamp terug, omdat hij vreest dat een te forse verhoging leidt tot inflatie, meer werkloosheid en een slechtere concurrentiepositie.
Ten tweede: het is bemoedigend om te zien dat de campagne vooralsnog gaat over de grote maatschappelijke thema’s van deze tijd. De grote partijen laten zich niet afleiden door toevallige incidenten. Tegelijkertijd kunnen ze niet verhullen dat het te vaak ontbreekt aan concrete oplossingen.
Toen het RTL-debat zondagavond over de woningnood ging – voor veel kiezers thema nummer één – kwamen Omtzigt, Timmermans en Yesilgöz niet veel verder dan opsommen wat het demissionaire kabinet-Rutte IV ook al wilde doen om de bouw aan te jagen. Voor de betaalbaarheid van de zorg in een tijd van vergrijzing, heeft nog niemand een concreet en haalbaar plan ingediend. Het Sociaal en Cultureel Planbureau merkte terecht op dat in veel programma's ook spanning zit op het ‘streven naar maatwerk door de overheid’ in combinatie met het verlangen naar een overheid die begrijpelijker, doelmatiger en zuiniger opereert. Maatwerk is doorgaans niet goedkoop.
In hun contacten achter de schermen met het Centraal Planbureau over de doorrekening van de programma's zijn veel partijen in de afgelopen weken waarschijnlijk noodgedwongen concreter geworden. Woensdag, als die doorrekening openbaar wordt, kunnen we zien of dat zoden aan de dijk heeft gezet.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden