Timmermans verraste vriend en vijand zondagavond met zijn spontane ‘handreiking aan jonge boeren’. Hij maakte duidelijk dat 2030 voor hem niet heilig is als doeljaar voor de halvering van de landelijke stikstofuitstoot. Dit terwijl in het verkiezingsprogramma van GroenLinks-PvdA letterlijk staat: ‘We houden vast aan het doel om de stikstofuitstoot in 2030 te halveren.’
Maar lijsttrekker Timmermans houdt daar dus helemaal niet aan vast. Tijdens het RTL-debat zei hij: ‘Ik heb de afgelopen tijd veel met jonge boeren gesproken en heb goed naar hen geluisterd. We moeten er samen uitkomen. Dat vind ik belangrijker dan precies vasthouden aan wat we in het verkiezingsprogramma hebben afgesproken. We praten hier over jaartallen, maar we moeten het hebben over de natuur.’
Over de auteur
Yvonne Hofs is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën, economische zaken en landbouw, natuur en visserij.
Volg alles over de Tweede Kamerverkiezingen hier.
Timmermans’ woorden echoën die van toenmalig CDA-leider Wopke Hoekstra in het beruchte AD-interview van augustus 2022. Hoekstra zei: ‘2030 is voor ons niet heilig. Boeren moeten weer bondgenoot worden. Waarbij één ding niet ter discussie staat: natuurherstel moet. Maar we moeten het samen doen, in dialoog.’
Toenmalig GroenLinks-leider Jesse Klaver veegde Hoekstra de mantel uit vanwege diens verraad aan het coalitieakkoord. Klaver noemde hem een ‘spookrijder in het kabinet’ en verweet hem dat hij zijn oren naar de boerenlobby liet hangen.
In een Kamerdebat op 29 juni zei Klaver: ‘Ik sta nog steeds vol achter de doelstelling in het regeerakkoord. Weet u wat ik nou het kwalijke vind? Dat hoe langer je wacht, hoe moeilijker het wordt om die doelen te halen. Voor mij staat als een paal boven water: die doelstelling van 2030, die staat.’
Maar Hoekstra’s standpunt van vorig jaar is nu dus het standpunt van Klavers eigen partijleider. Timmermans zei er zondag weliswaar bij dat het laten vallen van 2030 als doeljaar ‘geen excuus voor uitstel’ mag zijn, maar het naar voren halen van het halveringsdoel was een versnellingsmaatregel.
In het coalitieakkoord staat: ‘We versnellen de doelstellingen in de wet van 2035 naar 2030’. Het terugdraaien van een versnelling is per definitie een vertraging. Als het doeljaar irrelevant is, zouden de boeren ook niet zo fel geprotesteerd hebben tegen ‘2030’.
Het is de vraag wat milieubewuste GroenLinksers hiervan vinden. Een deel van hen vreesde al dat de fractiefusie met de PvdA ten koste zou gaan van het groene karakter. Door al voor de formatie een groen standpunt uit het verkiezingsprogramma weg te geven, bevestigt Timmermans het imago van PvdA’ers als pragmatische bestuurders die contrasteren met de principiële idealisten bij GroenLinks.
GroenLinks-Kamerleden reageren maandag niet op vragen van de Volkskrant. Een fractievoorlichter meldt ten slotte per app: ‘Onze ambitie en doelstelling voor stikstofreductie is onveranderd. Ons verkiezingsprogramma staat. We willen een alliantie creëren tussen boswachters en boeren om de natuur te herstellen en die bereik je niet door steeds je eigen verkiezingsprogramma op te dreunen.’
De draai van Timmermans kan GroenLinks-PvdA stemmen kosten onder milieubewuste kiezers. D66, de Partij voor de Dieren en Volt kunnen nu zeggen dat hun grote concurrent niet te vertrouwen is als het gaat om natuur, milieu en klimaat.
D66-lijsttrekker Rob Jetten vindt er inderdaad wat van. ‘Ik mis bij Timmermans het vuur voor de natuur. De afgelopen decennia heeft de politiek veel te weinig voortgang geboekt in het stikstofdossier. Natuurlijk moet je compromissen sluiten, maar laten we alsjeblieft niet nú al beginnen met uitstel. Het is beter om moeilijke keuzes te maken dan de boel te laten versloffen ten koste van de natuur, de woningbouw en de economie.’
PvdD-lijsttrekker Esther Ouwehand, die graag met GroenLinks-PvdA een natuur- en milieuvriendelijk kabinet zou vormen, is teleurgesteld in Timmermans. ‘We kunnen geen seconde langer wachten om de natuur beter te beschermen. 2030 is eigenlijk al te laat. Boswachters slaakten niet voor niks kortgeleden nog een noodkreet: verschillende natuurgebieden zijn bijna onherstelbaar beschadigd. Ik maak me daar grote zorgen over.’
Laurens Dassen van Volt ziet dit als signaal dat GroenLinks-PvdA de groene idealen desnoods laat varen om te kunnen regeren. ‘We hebben zitten kijken naar een formatie op tv waarbij Timmermans een heel belangrijk natuurdoel laat vallen. Natuurlijk heeft de uitstelpolitiek van de afgelopen kabinetten een impact, maar 2030 moet wel het streven blijven. Veel mensen hopen op een progressief kabinet dat eindelijk knopen doorhakt. Nu moeten we vrezen voor een vijfde kabinet-Rutte zonder Rutte dat wéér belangrijke besluiten voor zich uit schuift.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden