Het opvallendste aan het politieke debat vorige week in De Balie tussen een trits buitenlandwoordvoerders was het ontbreken van drie dingen: urgentie, urgentie, en urgentie. Een beetje de poederkamer op een hellende Titanic: te gezellig. Net als de meeste verkiezingsprogramma’s trouwens, waar oorlogen bladvulling voor achterin zijn.
Over de auteur
Arnout Brouwers is journalist en columnist voor de Volkskrant, met als specialisatie veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Terwijl we ons poederen voor de spiegel, schrijft commentator George Will over ‘het gevaarlijkste Amerikaanse moment sinds de Tweede Wereldoorlog.’ Ook gevaarlijker dan de Cuba Crisis (1962). Toen ging het om één onvoorspelbare leider. ‘Vandaag heb je drie roekeloos geleide kernmachten - China, Rusland en Noord-Korea - met een vierde, Iran, in de wachtkamer.’
Kan Amerika deze veelkoppige dreiging aan? Amerika’s internationale rol wordt geleidelijk van binnenuit gesloopt door Trump-extremisten in het Congres. Het bevestigt de omvang van de crisis, die voor democratieën behalve extern ook intern is. Oekraïne zal zichzelf overeind moeten houden met de Europese en Amerikaanse hulp die het kan krijgen - en de afnemende steun daarbuiten.
Dat laatste komt door de link met de oorlog tussen Israël en Hamas. Het lukt tot dusver niet Israël in te tomen, dus de westerse houding in deze twee conflicten wordt allerwegen gezien als hypocriet. ‘Vergeet regels, vergeet wereldorde, het mondiale Zuiden zal nooit meer naar ons luisteren’, zei een westerse diplomaat tegen Time.
Het bevestigt hoezeer we al leven al in een wereld waarin het gebruik van geweld loont - niet dat van Israël, maar dat van Hamas. Na hun terroristische klap van 7 oktober zien ook Iran, Rusland en China hun agenda, de overgang naar een post-westerse, immorele internationale orde (waarin ‘waarden’ synoniem zijn aan westerse hypocrisie) bespoedigd. Poetin, goed voor honderdduizenden doden in een onnodige Europese oorlog, profiteert.
Dit is een ander, minder mediageniek aspect dat beide oorlogen verbindt: ze zijn ontketend door krachten die de status quo omver willen werpen en daar zelf beter van worden - ongeacht de aantallen doden waartoe dit leidt, ook in eigen kamp. Zie de Hamas-uitleg dat het nooit tunnels ter bescherming van burgers heeft gebouwd, ‘want hun veiligheid is de verantwoordelijkheid van de VN’. Inktzwart cynisme, waar geen bataljon volkenrechtgeleerden tegenop kan.
Dat deze krachten onderling gelieerd zijn, is duidelijk. Terwijl wij onze morele zuiverheid nog eens onder de loep nemen, rukken de assen van het kwaad op en ruiken een zege. Noord-Korea levert munitie aan Rusland. Iran levert Rusland drones die helpen Oekraïense steden aan te vallen, in ruil voor Russische wapens. Iran blaast via Hamas de normalisering van relaties tussen Israël en zijn Arabische buren op. China omarmt Rusland omdat Amerika de gezamenlijke vijand is en het Taiwan wil kunnen aanpakken zonder diplomatiek isolement.
Noem het assen van het kwaad of van verzet - I don’t care - maar zeker is dat hier krachten werkzaam zijn die het poederen van uw neus graag willen overnemen, maar dan wat ruwer.
Of het de VS zal lukken Israël in te tomen? Het probleem is dat Israëls doel - Hamas uitschakelen - begrijpelijk is nu de oude strategie, militaire afschrikking, totaal heeft gefaald. Zoals de voormalige vredesonderhandelaar Dennis Ross schrijft: ‘Vrede nu of in de toekomst is onmogelijk zolang Hamas intact blijft en Gaza onder controle houdt.’
Intussen staan Europeanen inzake Oekraïne op een kruispunt. Poetin rekent op onze oorlogsmoeheid en denkt het lang vol te kunnen houden. De Duitse expert Nico Lange zegt daarover: ‘Het is duidelijk dat de formulering ‘Oekraïne mag niet verliezen, we steunen het zolang nodig’ Rusland altijd de tijd geeft zich aan te passen en nieuwe capaciteit op te bouwen. Uit militair perspectief zou de formule moeten luiden: ‘Oekraïne moet zo snel mogelijk winnen en daarom ondersteunen we het snel en massaal’.’
Maar fluisteraars in Washington wijzen de andere kant op: Zelensky richting onderhandelingen duwen. En daarmee zijn we terug bij onze politiek en de verkiezingen. Het goede nieuws is dat de Haagse ‘Oekraïne consensus’ nog standhoudt. Maar blijft dat zo nu het moeilijk wordt en meer wordt gevraagd? Dat is voor dit continent de cruciale vraag: gaan Europese landen hun steun aan Oekraïne nu intensiveren of gaan ze zwalken en buigen? Ik vrees het laatste, maar Europese democratieën hebben zichzelf eerder verrast tegenover duistere krachten.
Source: Volkskrant