Al ruim acht maanden wacht een hervorming van de Franse immigratiewetgeving op behandeling door het parlement. Voortdurend werd dat uitgesteld; immigratie is al decennialang een ontvlambaar onderwerp in Frankrijk, en zeker na de maandenlange pensioenprotesten begin dit jaar vond president Macron het klimaat niet rijp voor een kalm debat.
De aanslag in het Noord-Franse Arras op vrijdag 13 oktober heeft de stemming veranderd. De regering wil zich ferm tonen en nog voor het einde van het jaar moeten de plannen door het parlement zijn geloodst. Consensus lijkt echter nog ver weg.
Over de auteur
Eline Huisman is correspondent Frankrijk voor de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
De vermoedelijke dader, Mohammed M., is een man van Tsjetsjeense afkomst die bij de inlichtingendienst bekend stond als potentieel staatsgevaarlijk. Hij had geen geldige verblijfsvergunning, maar kon niet worden uitgezet omdat hij voor zijn 13de naar Frankrijk was geëmigreerd en daardoor extra bescherming genoot.
De wet moet het makkelijker maken migranten die geen recht hebben op een verblijfsvergunning Frankrijk uit te zetten als ze een bedreiging vormen voor de openbare orde. Een meerderheid van het parlement is het daarmee eens.
Al jaren is het daadwerkelijk uitzetten van mensen zonder recht op verblijf een heet hangijzer. Van alle personen die de afgelopen jaren te horen kregen dat ze Frans grondgebied moesten verlaten, deed minder dan 7 procent dat. Dat heeft onder meer te maken met beschermingsmaatregelen, maar ook met de weigering van sommige herkomstlanden om terugkeer mogelijk te maken.
Ook migranten met een verblijfsvergunning moeten makkelijker uitgezet kunnen worden als ze een ‘ernstige bedreiging’ vormen voor de openbare orde. Daarvan is sprake als ze een misdaad hebben begaan waarop minimaal tien jaar celstraf staat (of vijf jaar bij recidive).
De grootste controverse betreft artikel drie. Migranten die illegaal in Frankrijk verblijven, kunnen volgens dat artikel een verblijfsvergunning krijgen van één jaar als ze werkzaam zijn in een sector waar sprake is van een tekort aan arbeidskrachten. Dat geldt onder meer voor de horeca, de bouw, de landbouw en de zorg.
Migranten die daarop aanspraak willen maken, moeten al minstens drie jaar in Frankrijk verblijven en aantonen dat ze tenminste acht maanden gewerkt hebben in een beroep of een regio met tekort aan arbeidskrachten. De regering wil daarmee tegemoetkomen aan werkgevers en tegelijk meer bescherming bieden aan werkende migranten zonder papieren. Ze werken vaak zonder contract en tegen slechte betaling, of onder persoonsgegevens van iemand anders – soms met medeweten of onder aansporing van werkgevers.
Voor de rechtse partij Les Républicains (LR) is artikel drie echter een rode lijn. Illegale migratie zou daarmee worden aangemoedigd en beloond. De leider van LR, Eric Ciotti, heeft gedreigd met een motie van wantrouwen tegen de regering als dat artikel niet wordt geschrapt.
Het kamp-Macron heeft geen absolute meerderheid in de assemblée nationale, de Franse Tweede Kamer. Het zoekt daarom vooral steun bij Les Républicains, de meest natuurlijke bondgenoot. Tegelijkertijd heeft de linkervleugel van Macrons partij Renaissance gezegd niet in te stemmen met de wet als die maatregel wordt ingetrokken.
Artikel drie wordt gezien als de meer sociale kant van de wet die verder vooral inzet op strengheid. Illegale migratie moet verder worden tegengegaan met hardere repressie tegen smokkelaars, de mogelijkheid ook zonder toestemming vingerafdrukken te nemen van migranten, en controle van personenauto’s in grensgebied.
Dat lijkt uiterst krap, gezien het gebrek aan consensus. Marine Le Pen van Rassemblement National, de extreem-rechtse partij voor wie streng migratiebeleid een speerpunt is, heeft al wel gezegd de wet te kunnen steunen mits artikel drie wordt geschrapt. Maar dat ligt dus uiterst gevoelig in het kamp-Macron.
Een andere uitweg zou zijn om een stemming in het parlement te omzeilen, via het zogenoemde artikel 49.3. Dat is controversieel: het zou de zeventiende keer zijn dat deze regering het middel inzet. Bij de pensioenhervorming overleefde premier Borne de daaropvolgende motie van wantrouwen tenauwernood. Les Républicains heeft al gedreigd met een motie van wantrouwen als de regering opnieuw die route kiest.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden