Australische media noemen haar graag ‘Iron Lady’. De bijnaam is ontleend aan de legendarische Britse premier Margaret Thatcher, maar hij past Gina Rinehart minstens net zo goed. Ze is 69, eigenwijs en bijna helemaal op eigen kracht groot geworden in de mannenwereld van mijnbouw en ijzererts. Dus hoe zou men haar anders moeten noemen?
Zakentijdschrift Forbes zag in 2011 in de keiharde Rinehart al de potentieel rijkste persoon van de wereld. Als de wisselkoers van de Australische dollar en de zenuwen van de wereldmarkt hadden meegezeten, was het haar misschien wel gelukt. In 2023 staat ze op de bescheiden 51ste plaats, maar behoort ze met haar 26 miljard dollar aan vermogen nog altijd tot de rijksten ter aarde.
Over de auteur
Michel Maas is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij oorlogsverslaggever en correspondent in Oost-Europa en in Zuidoost-Azië.
Waar Rinehart opdoemt, beginnen zakenlui te sidderen. Waar zij zich inkoopt, trekken anderen zich haastig terug. Ze heeft haar oog nu op lithium laten vallen: de belangrijkste grondstof voor batterijen van elektrische auto’s.
Door ellebogenwerk op de aandelenmarkt heeft ze belangen opgebouwd in het Australische Liontown Resources (19,9 procent) en Azure Minerals (15,4 procent). Het Amerikaanse bedrijf Albemarle zag, toen het hoorde met wie het te maken kreeg, maar af van plannen met Liontown.
Rinehart is vanaf haar jonge jaren voorbestemd om te worden wie ze nu is. Haar hele jeugd was doordesemd van het idee dat ze haar vader, Lang Hancock, zou opvolgen in zijn mijnbouwbedrijf. ‘Hij noemde haar Fella (kerel), en beschouwde haar in alles als zijn alter ego’, vertelde familievriendin Imelda Roche aan The Sydney Morning Herald.
Vader Hancock besprak alles met zijn dochter, en schoof haar naar voren als hij dat beter vond. Toen hij bedacht dat je met kernbommen sneller en makkelijker bij het ijzererts kon komen, moest Gina het vuile pr-werk opknappen. ‘Uit haar mond klinkt het toch beter dan uit de mijne’, zei Hancock destijds. Het plan ging niet door, maar de wilde gedachtegang paste bij Rinehart en haar vader.
Rinehart zegt nog steeds heel direct waar het – volgens haar – op staat, of anderen dat nou leuk vinden of niet. Klimaatverandering vindt ze bijvoorbeeld flauwekul. In een toespraak op haar oude meisjesschool legde ze uit dat de aarde alleen maar warmer werd door de zon en door onderzeese vulkaanuitbarstingen. Toen de school dat deel van de speech online wegknipte, zette zij de volledige toespraak op haar eigen website, waar hij nog altijd staat.
De keus voor lithium komt dan ook niet voort uit liefde voor het milieu. Het milieu kan haar eigenlijk gestolen worden. Ze heeft geen goed woord over voor de Groenen, die ze smalend ‘greenies’ (groentjes) noemt. Ze zijn alleen maar slecht voor zaken.
Hancock liet Rinehart, zijn enige kind, bij zijn dood in 1992 een mijnbouwbedrijf na dat 75 miljoen dollar waard was, maar 100 miljoen aan schulden had. Gina maakte daar in minder dan tien jaar een winstgevend bedrijf van dat al snel zijn eigen mijnen had en de basis zou vormen voor een steeds uitdijend concern met beleggingen in allerlei sectoren.
Rinehart is inmiddels een van de grootste landeigenaren van de wereld, met 93 duizend vierkante kilometer land (ruim twee keer Nederland). Ze kocht ook aandelen in Fairfax Media, uitgever van onder meer The Sydney Morning Herald. Toen bleek dat ze daarmee geen invloed kreeg op de inhoud van de krant, verkocht zij de aandelen weer net zo snel.
Rinehart is, net als haar overleden vader, geen makkelijk persoon. Dat merkte Hancock zelf al toen hij tegen het eind van zijn leven steeds vaker ruzie met zijn dochter kreeg. Ook met haar kinderen maakt Rinehart ruzie, en altijd over geld. Wegens conflicten kwam ze niet naar de bruiloften van haar twee oudste kinderen.
Australië smult al jaren van de rechtszittingen waarin Rinehart tegenover haar kinderen staat. Zij hebben jaren moeten procederen om het familie-trustfonds (van meer dan 3 miljard euro) uit haar handen te trekken. Dat had Rinehart eigenlijk in 2011 al moeten overdragen, maar ze had de overdrachtsdatum veranderd, van 2011 naar 2068. De kinderen wonnen de zaak en kregen alsnog de zeggenschap over de miljarden.
Ook een ruzie met de laatste echtgenote van haar vader, Rose Porteous, is nooit bijgelegd. Rinehart noemde haar ‘de oriëntaalse concubine’ en betichtte haar er in de rechtszaal van dat ze met haar gescheld en getier Hancocks dood zou hebben versneld. De rechter gaf Rinehart, na jaren procederen, deels gelijk. Porteous kreeg het huis, maar verder niets.
Rinehart figureert in de nieuwe Netflix-serie The Fall of the House of Usher. Daarin komt een rijtje foto’s voorbij van de allerrijksten van de wereld: de Vanderbilts, Mark Zuckerberg, Rupert Murdoch, de familie Trump, én... Gina Rinehart. Dat had zelfs Forbes niet kunnen dromen.
‘We kunnen beter Afrikanen inhuren. Die werken graag voor minder dan 2 dollar per dag.’ Gina Reinhart
‘Iemand een muntje toewerpen en dan vragen om daar een dag voor te werken, dat is niet hoe we dat hier in Australië doen.’
Premier Julia Gillard, op Rineharts suggestie om goedkope Afrikanen in te huren.
‘Rijkdom staat niet gelijk aan intelligentie.’ Wetenschapper Will Steffen tegen ABC Perth over Rineharts houding ten opzichte van klimaatverandering.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden