Van het Haagse theater Korzo, waar dit jaar de meeste activiteiten van Crossing Border plaatsvinden, is het een minuut of 12 lopen naar de speciaal voor het festival opgetuigde Spiegeltent aan de Lange Voorhout. Gelukkig is het zaterdagavond even droog als zich voor deze festivallocatie al een flinke rij vormt.
Het is 9 uur, over een klein halfuur zal hier de Engelse auteur Zadie Smith worden geïnterviewd. Het grootste deel van het publiek dat aanwezig is bij het gesprek dat Karin Amatmoekrim dan nog voert met Astrid Roemer zal blijven zitten. Het wordt binnen al snel stervensdruk en benauwd.
Het is wel duidelijk: Zadie Smith is de grote vedette vandaag en wellicht van heel Crossing Border. En ze maakt het waar. Smith (48) geeft zelden interviews; dat van afgelopen zaterdag in de Volkskrant was een uitzondering en vond op aandringen van de schrijver per e-mail plaats.
Maar op Crossing Border heeft ze er zin in. Ze vertelt aan interviewer Aldith Hunkar enthousiasmerend over haar nieuwe, net verschenen boek The Fraud (vertaald als Charlatan). Haar eerste historische roman waarin de meeste personages (zoals Charles Dickens) echt bestaan hebben. Hunkar beheerst niet alleen de materie van het boek goed, ook haar Engels is voortreffelijk. Dat helpt. Er is een goede klik tussen de twee, die blijft zelfs wanneer Hunkar de nooit iets opleverende vraag stelt hoe haar werkdag eruitziet. ‘Ik breng mijn kinderen naar school, ga schrijven en haal mijn kinderen weer van school.’
Ook gaat Smith niet mee in Hunkars idee over de verderfelijkheid van TikTok. Ze heeft er totaal geen moeite mee dat ook haar kinderen liever op TikTok zitten dan een boek lezen. En dat is niet het antwoord dat de interviewer graag wil horen. Wil Smith haar 13-jarige dochter niet van die verslaving afhelpen? ‘Nee, en ik zou ook niet weten hoe. Ik kan ook geen verslaafde van heroïne afhelpen, want ik gebruik zelf geen heroïne.’
Heerlijk gesprek, vindt ook Zadie Smith, die het betrekkelijk jonge publiek, waaronder veel twintigers, aan haar lippen heeft hangen. Schrijvers hebben het de laatste jaren makkelijker dan muzikanten op Crossing Border, hét festival in Den Haag voor muziek en literatuur. Er waren jaren dat popliefhebbers in de rij stonden voor toen spraakmakende bands als Fleet Foxes, The National of Spoon. Maar dit jaar zet het festival de trend door waarin literatuur de belangrijkste pijler is.
Er is zaterdag zelfs een dagprogramma met internationaal vermaarde schrijvers als Teju Cole waar apart kaarten voor gekocht moeten worden. Een groot succes, maar wel jammer voor het aanbod op het reguliere festival, waar de programmering van Cole de toch wat zwakke vrijdag een behoorlijke impuls had kunnen geven.
Het is beide avonden wel duidelijk dat het publiek niet meer voor de muziek komt, maar voor de schrijvers. Leuk wanneer iemand als de Amerikaanse Jim White beide ambachten zo goed beheerst, maar jammer dat een spannende band als het Engelse Caroline zaterdag maar enkele tientallen bezoekers trekt met hun wonderlijke mix van progrock en folk.
Het doet zaterdag ook het ergste vrezen voor Naaz, de Nederlandse zangeres van Koerdische komaf die dit jaar zo veel indruk maakte met haar album Never Have I Ever. Je ziet het publiek na Zadie Smith denken: weer helemaal terug naar Korzo, waar afsluiter Naaz al bezig is, of naar huis? Mooi om te zien dat de zaal langzaam toch volloopt en de zangeres met een betoverend intens Azadî haar nu extra actuele roep om vrijheid overbrengt.
Een muzikaal hoogtepunt op dit Crossing Border, waar verder weinig grenzen tussen muziek en literatuur overbrugd worden. Ooit, in 1997, las Lou Reed er zijn teksten voor, en bedachten we de muziek erbij. Onvergetelijk was ook het optreden zeven jaar later van de Engelse schrijver Nick Hornby met de Amerikaanse rockband Marah.
De enige die dit jaar echt iets bijzonders met zijn teksten doet, is schrijver en programmamaker Wilfried de Jong. Hij leest vrijdag twee fragmenten uit zijn bundel Schwung voor, die prachtig worden begeleid door gitarist Cok van Vuuren. Die bijtende bluesnoten terwijl De Jong het treurige verhaal leest over Ava die in Nashville Stand By Your Man zingt, resoneren nog lang na.
Eigenlijk wil je na de veel te korte twintig minuten alle teksten uit het Schwung wel zo begeleid horen, denk je, wanneer je de wandeling naar Tommy Wieringa in de Spiegeltent onderneemt. Die vertelt geestig over zijn eigen carrière en vergeefse poging in 1996 om zichzelf op het festivalprogramma te krijgen.
Net als Zadie Smith heeft ook Wieringa een (deels) historische roman geschreven, Nirwana. En net als Smith benadrukte Wieringa dat het schrijversvak op zichzelf vooral saai is. Er valt niets te zien aan schrijvers die aan het werk zijn, daarom mislukken de meeste boekenprogramma’s ook, voegt Wieringa eraan toe. Mogelijk, maar het is een genot om naar schrijvers over hun vak te luisteren, zo blijkt. Daarvoor gaan we naar Crossing Border.
Terug naar de Koninklijke Schouwburg
Na enkele jaren vooral in de zalen van Korzo te hebben plaatsgevonden, zal Crossing Border volgend jaar weer terugkeren naar de Koninklijke Schouwburg in Den Haag. De grotere zaal biedt volgens festivaldirecteur Michel Behre meer groeimogelijkheden. Al zal de programmering zich nog meer gaan richten op schrijvers en literatuur, en wordt de ruimere huisvesting dus niet benut om grotere muziekattracties neer te zetten.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden