Waarom lukte het de politie in Staphorst niet om de demonstranten van Kick Out Zwarte Piet (KOZP) te beschermen tegen lokale relschoppers? Bijna een jaar na de Sinterklaasintocht is daar eindelijk een antwoord op, dankzij een rapport van de Inspectie Justitie en Veiligheid. Een nogal pijnlijk antwoord.
De politie wilde de colonne van KOZP-auto’s niet met eigen wagens beveiligen om niet de indruk te wekken ‘partij te kiezen’. De voorkeur om ‘neutraal’ te blijven is des te kwalijker omdat de politie beschikte over inlichtingen waaruit bleek dat KOZP in de gaten werd gehouden door ‘infiltranten’ en ‘spotters’ die klaarstonden in Zwolle.
Wat te verwachten viel, gebeurde ook: de auto’s werden door honderden Staphorsters ingesloten en bekogeld. Een KOZP-bus werd onder toeziend oog van de politie klemgereden bij een tankstation. De agenten hebben ‘vanwege hun eigen veiligheid afstand genomen van de situatie’. De conclusie dat de politie ‘niet doortastend heeft gehandeld’, is nog mild.
De afgelopen tijd verscheen een reeks alarmerende rapporten, onder meer van de Nationale Ombudsman, Amnesty International en het College voor de Rechten van de Mens, waaruit blijkt dat het demonstratierecht onder druk staat. Demonstraties worden zonder goede reden verboden. Demonstranten krijgen te maken met massale aanhoudingen. En ze worden via sociale media gemonitord of krijgen onaangekondigd bezoek aan huis van de politie.
Nu hebben politie, justitie en burgemeesters de laatste jaren ook te maken met drastisch veranderde omstandigheden. In tien jaar tijd nam het aantal demonstraties enorm toe. Verboden demonstraties gaan vaak alsnog door, bijvoorbeeld onder het mom van ‘koffiedrinken’, of er ontstaan spontane demonstraties die sneller uit de hand lopen.
Bovendien begrijpen actievoerders dat zij met braaf protesteren op het Malieveld weinig bereiken. In de hoop op publiciteit mikken demonstranten op ontwrichting door met trekkers Den Haag binnen te rijden, de A12 te blokkeren of, zoals KOZP steevast doet, naar de plek te gaan waar ze de fanatiekste tegenstanders tegenkomen.
Desondanks moet de overheid zich maximaal inspannen om het demonstratierecht te faciliteren. Beperken mag alleen onder strikte voorwaarden. En zelfs dan moet de overheid altijd kiezen voor de minst ingrijpende maatregel.
Onder faciliteren valt óók het inzetten van genoeg politie als er een risico bestaat dat demonstranten vijandig worden belaagd, zeker als dat risico met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid valt te voorspellen. Wie dan nog neutraal wenst te blijven, kiest partij tegen de democratie.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden