Met de tentoonstelling Kunst in het derde rijk - Verleiding en afleiding reflecteert Museum Arnhem op de kunst uit de periode van Hitlers Derde Rijk, 1933-1945. In de expositie stelt het museum enkele vragen: Hoe ziet deze kunst eruit? Waarom was er tijdens het naziregime, bekend om zijn politieke geweld, oorlog en de Holocaust, zoveel aandacht voor de hedendaagse kunst? Steunden de kunstenaars het regime, steunde het regime de kunstenaars, of beide?
De tentoonstelling omvat negentig werken die Duitse kunstenaars tussen 1933 en 1945 hebben gemaakt. Het zijn schilderijen en enkele beelden. Er zijn volgens een woordvoerder schilderijen bij die Adolf Hitler zelf ergens aan de muur had hangen, zoals De vier elementen van Adolf Ziegler, dat prijkte in de Führerbau in München.
Het museum wil vooral duidelijk maken hoe kunst door zijn regime werd gebruikt voor afleiding en manipulatie van de bevolking, hoewel de kunstenaars in kwestie vaak niet anders werkten dan voor 1933. Wel hadden er zich 14.000 aangemeld bij de Reichskulturkammer, wat nodig was om openlijk je werk te kunnen doen en tegelijk als goedkeuring van het bewind werd gezien. Zonder lidmaatschap van die Reichskulturkammer was het voor kunstenaars veel moeilijker om met kunst geld te verdienen.
Vooral kunst uit de periode 1937-1944, die werd tentoongesteld op de jaarlijkse Große Deutsche Kunstausstellung in München, is te zien, aldus het museum. Op deze staatstentoonstellingen kwamen enorme aantallen mensen af. Er werd werk van duizenden kunstenaars getoond, dat qua stijl en onderwerp voldeed aan de denkbeelden van de nationaalsocialisten. Deze kunstwerken werden op grote schaal aangekocht door burgers, de staat en haar nazileiders. Daar profiteerden de deelnemende kunstenaars flink van. Maar ook de staat profiteerde: kunst vormde een afleiding van de misdadige praktijken van de nazi's en een succesvol verleidingsmiddel voor hun ideologie.
"Veel mensen weten niet eens hoezeer beeldende kunst door de nazi's werd ingezet voor hun propaganda-industrie, maar dat gebeurde echt op grootscheepse wijze. En de belangstelling van het publiek was flink. In München was elk jaar een enorme tentoonstelling in het grote Huis van de Duitse Kunst. Daar kwamen telkens een half miljoen tot 850.000 mensen", aldus de woordvoerder van Museum Arnhem. Het was allemaal traditionele, realistische en makkelijk te behappen kunst. Van moderne kunst moesten de nazi's zoals bekend niets hebben: die was 'entartet' ofwel 'ontaard'.
Zij zagen liever schilderijen van bijvoorbeeld stoere mensen en van landschappen in het vaderland waar je een gezonde frisse neus kon halen. Ook het gezinsleven en industriële vooruitgang waren dankbare onderwerpen. Het meeste werk is na 1944 nauwelijks tentoongesteld. Het is nu dus voor het eerst sinds 1944 dat deze kunstwerken samenkomen in één overzichtstentoonstelling en dat een Nederlands museum op deze schaal aandacht besteedt aan deze beladen periode in de Duitse kunstgeschiedenis.
Veel kritiek op de plannen heeft het museum nog niet gehad. Toen het Design Museum Den Bosch in 2019 een tentoonstelling van design van het Derde Rijk maakte, was dat aanvankelijk wel anders, maar uiteindelijk werd de expositie een waar kassucces. Museum Arnhem bespeurt al wel veel nieuwsgierigheid naar het onderwerp.
De helft van de stukken komt uit de depots het Duits Historisch Museum in Berlijn. De expositie in Arnhem duurt van 12 november tot en met 24 maart.
Source: Nu.nl algemeen