Het kruis op het podium herinnert eraan dat het hier eigenlijk een kerk is, maar verder is het deze zaterdag in Kerk aan het Lint in Vleuten niks dan vaccins wat de klok slaat. Vaccins, in meervoud: aan lange tafels krijgt de langsschuivende menigte niet alleen de jaarlijkse griepprik, maar ook de coronabooster en eventueel de pneumokokkenprik aangeboden.
‘Ideaal’, vindt de 79-jarige Noor van den Berg dat. ‘Ik ben er erg blij mee. Nu ben ik tenminste in één keer klaar’, zegt ze, leunend op haar rollator. Meneer Daemen kwam met vrouw en dochter, voor drie vaccinaties: ‘Erg fijn. Het is lopendebandwerk: eerst de griep- en pneumokokkenprik, daarna die tegen corona’, zegt hij. ‘Alleen al om kosten te besparen denk ik dat dit een goede zet is’, vindt Trudy Smits, een andere bezoeker. ‘En het scheelt benzinekosten’, roept een oudere heer van een afstandje.
Over de auteur
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, met als specialismen microleven, klimaat, archeologie en gentech. Voor zijn coronaverslaggeving werd hij uitgeroepen tot journalist van het jaar.
Hoe logisch het allemaal ook klinkt, en hoe tevreden de bezoekers ook zijn, toch is wat men in Vleuten doet ‘uniek in Nederland’, signaleert Ted van Essen van de Nederlands Influenza Stichting. Ouderen die deze maanden worden opgeroepen voor vaccinatie, moeten voor de griepprik en de pneumokokkeninenting naar de huisarts en voor de coronaprik weer naar de GGD.
Nogal een gedoe, is de eenstemmige opvatting bij zowel patiënten als behandelaars. ‘Het liefst willen we dat die vaccins op één plek en één tijdstip worden aangeboden’, zei Ingrid Rep van seniorenorganisatie KBO-PCOB onlangs op een symposium over de kwestie.
De laatste jaren is de urgentie toegenomen. De griepprik heeft inmiddels gezelschap gekregen van de coronabooster, de pneumokokkenprik (eens in de vijf jaar) en het vaccin tegen gordelroos. En meer is op komst: zo werd eerder dit jaar het eerste ouderenvaccin tegen RS-virus toegelaten tot de markt, en is er een vaccin op komst tegen metapneumovirus, een ander voor ouderen gevaarlijk longontstekingsvirus.
‘Ik denk dat we toegaan naar een systeem waarbij je voor ouderen net zo’n cyclus krijgt als voor kinderen’, zegt viroloog Ab Osterhaus, eveneens op het symposium in Den Haag. ‘We worden steeds gezonder ouder. Maar ons immuunsysteem houdt daarmee geen gelijke tred. En ouderen die zo’n virus krijgen, flink ziek worden en een aantal weken in bed liggen, verliezen kilo’s spiermassa en daardoor een enorme kwaliteit van leven. In plaats van te golfen of de wereld rond te vliegen, lig je dan in een verpleeghuis naar het plafond te kijken.’
In buurlanden bieden vooral de apothekers uitkomst, signaleert Van Essen: daar kan men terecht voor alle vaccins. In Nederland ligt het lastiger. De huisarts biedt wel de griepprik aan, maar niet de coronaprik, die lastig te bewaren en ingewikkeld te bereiden is.
En de griepprik wil de huisarts niet graag kwijt, alleen al vanwege de vergoeding die de arts ermee opstrijkt. Het netwerk van GGD’s daarentegen is weer niet fijnmazig genoeg om alle ouderen dichtbij huis te ontvangen.
Nog los van allerlei ander gedoe: de ene prik is jaarlijks, de andere niet, de gordelroos- en pneumokokkenprikken zijn vaak niet gratis, en de systemen van huisarts en GGD sluiten niet op elkaar aan. ‘De term ‘vaccinatiestelsel’ suggereert dat er sprake is van een doelmatig geordend samenhangend geheel’, mopperde de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving daarover in een rapport. ‘Dit is echter niet het geval. Er is eerder sprake van een lappendeken.’
Vorig jaar besloot het kabinet dan ook om een ‘vaccinatievoorziening’ op te richten, één centraal punt voor alle volwassenenvaccinaties, in handen van de GGD. Handig ook voor eventuele toekomstige vaccins: ‘Er hoeft niet steeds gezocht te worden naar een partij die de prik gaat zetten’, schrijft het kabinet daarover.
Voor elkaar, zou je zeggen, maar de huisartsen liggen dwars. Die willen de griep- en pneumokokkenprik niet kwijt, volgens huisartsenvereniging LHV ‘omdat we denken dat dat voor de beste opkomst en bescherming van de juiste patiëntengroepen zorgt’. Zo vindt de vereniging dat de huisarts makkelijker de juiste patiënten kan bereiken, waardoor de vaccinatiegraad hoog blijft.
Het kabinet heeft het RIVM intussen opdracht gegeven om voor het vaccinatiecentrum een ‘uitvoeringstoets’ op te stellen – managementtaal voor: bedenk een manier om de huisartsen mee te krijgen. En prikdagen op een centrale plek zoals in Vleuten, is een van de opties: mede mogelijk gemaakt door GGD én de huisarts.
Huisartsenvereniging LHV houdt de kaarten nog even voor de borst. ‘Het ligt ook aan het voorstel waar het RIVM en VWS mee komen’, reageert de vereniging. Hoe gevoelig het ligt, blijkt wel als de Volkskrant in Vleuten wil langskomen: fotograferen mag niet, en GGD Utrecht wil zelfs basale vragen over de veiligheid niet beantwoorden.
Bij voorstander Van Essen kun je het tandenknarsen haast horen. Hoe moeilijk kan het zijn om ouderen in het herfstige snertweer maar één keer de deur uit te laten gaan? ‘We zijn nu het enige land in Europa waar je naar verschillende plekken moet’, zegt hij. Het plan is dat het vaccinatiecentrum in 2025 wordt ingevoerd. ‘Al zou dat zomaar weer een jaartje later kunnen worden’, zegt Van Essen.
In Vleuten is de enige terugkerende klacht dat het zo druk is. ‘Je ziet dat het nog wat onwennig is om de stromen mensen uit elkaar te houden', constateert Ellen van Dijk, die met haar partner alle prikken haalde en meteen een folder over valpreventie meekreeg. ‘Fijn dat je dit nu in één keer hebt gedaan.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden