Nadat Ahmed was ingecheckt in een vijfsterrenhotel in Caïro en er luisterde naar livemuziek, kwam het schuldgevoel. Opluchting had hij toen al gevoeld. Natuurlijk, hij was ontsnapt aan niets minder dan de hel op aarde. Maar hij was ook alleen: zijn moeder, vier zussen en twee broers achterlatend in het gebied waar je ‘nergens veilig bent’. Gaza.
Ahmed, die uit veiligheidsoverwegingen niet bij zijn echte naam genoemd wil worden, is een van de passagiers die zaterdagavond om 18.17 uur met de gecharterde Boeing 737 van reisorganisatie TUI aankwamen op de luchtmachtbasis Eindhoven. Het was de eerste vlucht met gerepatrieerde Nederlanders en Belgen die vast kwamen te zitten in Gaza, dat onder Israëlisch vuur kwam te liggen na de slachtpartij van Hamas op 7 oktober.
Aan boord van de vlucht bevonden zich vijftien Nederlanders, statushouders en hun gezinsleden. Zij behoren tot de kleine groep gelukkigen die vorige week bij de Egyptische grensovergang van Rafah werden doorgelaten.
Over de auteur
Pieter Hotse Smit is regioverslaggever van de Volkskrant in Oost-Nederland en verslaat ontwikkelingen in de provincies Overijssel en Gelderland. Eerder schreef hij over landbouw, natuur, voedsel en duurzaamheid
Na hun zwerftocht door Gaza en Egypte oogden ze zaterdagavond nog altijd ontheemd; lopend in de motregen over de landingsbaan, vanuit het donker richting de oranje verlichte terminal in Eindhoven. Een enkeling voortgeduwd in een rolstoel, vanwege verwondingen of ouderdom.
Verrassend genoeg wachtte, op vier jonge mannen na, geen familie of vrienden ze op. Uitbundige taferelen bleven dan ook uit. Een enkele geruisloze omhelzing van drie wachtenden met een paar oudere passagiers, de wangen om en om twee keer tegen die van de ander gedrukt, een hand op het hart en de hereniging was voltrokken.
Van een afstandje sloegen vijf televisiecamera’s en voor iedere Nederlandse passagier ruim één journalist het gade. Na een traumatische tijd en vermoeiende reis bleek er weinig behoefte de pers te woord te staan. Op één Nederlander na: de 16-jarige Mohammed, die een aantal keer met zijn vlogs uit Gaza figureerde in het Jeugdjournaal.
De jongen uit Doorn zou met zijn ouders en broertje voor een maand naar zijn zieke oma in Gaza gaan. Dat werden er door de oorlog twee. Maar het ergste: zijn moeder overleed bij een Israëlisch bombardement.
In Nike-outfit – witte hoodie, grijze trainingsbroek, witte schoenen – staat Mohammed gelaten en met zachte stem de pers te woord. Met de handen geslagen om zijn jongere broertje voor hem, blijkt Mohammed eigenlijk ook niet zo veel te willen vertellen.
Ja, hij heeft veel bombardementen meegemaakt. En geen moment voelde hij zich veilig sinds het geweld begin oktober begon en niet meer stopte. Over wat hij precies zag zwijgt hij. Ook wil hij niet zeggen waarom hij geen afscheid heeft mogen nemen van zijn zieke oma. ‘Ik voel me nu al beter, opgelucht’, is het weinige wat hij zegt. ‘Ik voel me weer thuis.’
Minister Hanke Bruins Slot van Buitenlandse Zaken was aanwezig in Eindhoven om de passagiers op te vangen. Ze hoorde ‘verhalen die door de ziel snijden’.
Ze heeft zorgen over veertien Nederlanders met wie haar ministerie nog in contact staat in Gaza. Het is onduidelijk wanneer zij, en mogelijk meer Nederlanders die nog geen contact hebben gezocht het ministerie, de grens over mogen. Zaterdag heeft Hamas de evacuaties stopgezet na een aanval op een ambulance. Die wordt door Israël erkend, maar volgens het land ging het om Hamas-strijders.
Voor Abdulrahman Musallam (70), zijn vrouw Haifaa (63) en hun zoon is die tijd van angst voorbij. Voor een bezoek aan hun andere kinderen gingen ze, kort voor de oorlog begon, vanuit België naar Gaza. Musallam heeft een reddingsdeken van folie om zich heen als hij vertelt over de angstaanjagende bombardementen. ‘Het stopte geen minuut.’
Wat dat met je doet, wil Ahmed, de Palestijnse-Belg die in Caïro schuldgevoelens kreeg, wel vertellen. ‘Weet je: als je op een plek leeft waar de dood ieder moment haar intrede kan doen, worden de kleinste dingen dierbaar’, zegt hij. ‘Vers water, een opgeladen telefoon, het zijn momenten van geluk als je weet dat je in de rij voor een brood gebombardeerd kunt worden. Of omdat je toevallig in een appartementencomplex woont waar volgens Israël een belangrijk iemand van Hamas woont. Dat doet wat met je. Ik voelde niet eens angst. Ik wilde alleen maar huilen.’
Voor een droom keerde Ahmed sinds een jaar geregeld terug naar zijn geboortegrond. Wonend bij zijn moeder, broers en zussen trof hij in het noorden van Gaza voorbereidingen voor een permanente vestiging met zijn vrouw en vijf kinderen.
Het liep anders. Het werd oorlog en Israël gooide een bom op een appartementencomplex 20 meter van hun huis vandaan. Er vielen tientallen burgerdoden, zegt hij. Uit vrees dat dit ook hen kon overkomen, en de hele familie zou wegvagen, besloten ze hun doodskansen te spreiden door apart van elkaar onderkomen te zoeken in Gaza.
Ahmed in het zuiden, dicht bij de Egyptische grens. Ook om in de buurt te zijn op het moment dat hij op de lijst van buitenlanders zou komen te staan met mensen die mogen vertrekken.
Toen dat moment daar was, kwam wel de angst. De angst voor een lege telefoon. Wat zou betekenen dat hij zomaar de exacte oproep van zijn overheid om naar de grens te komen zou missen en daarmee zijn ontsnappingskans? Zo liep het niet. Woensdagavond hoorde Ahmed dat hij kon komen en zag de volgende dag vanuit een auto hoe sommigen op blote voeten of per ezel dezelfde kant optrokken.
Zondag wordt Ahmed in België herenigd met zijn gezin, een moment waarvan hij weken niet wist of het nog zou komen. Die onzekerheid is nu ingeruild voor de vraag of hij zijn moeder, broers en zussen uit Gaza ooit nog terugziet.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden