De miljoenen kreeften in onze sloten kwamen oorspronkelijk niet in ons land voor. Het gaat om verschillende soorten Amerikaanse rivierkreeften.
Tientallen jaren geleden kwamen de kreeften in het westen van het land in het water terecht en inmiddels hebben ze zich over het hele land verspreid.
De kreeften zorgen voor overlast. Ze vreten hele sloten kaal, eten dieren op die daarin leven en met hun gewoel over de bodem zorgen ze ervoor dat het water troebel wordt en planten er slecht kunnen groeien.
Het is overigens niet zo dat de kreeften voor instabiele dijken en kades zorgen. Dat hardnekkige gerucht bestrijden zowel de waterschappen als onderwaterbioloog Bram Kroese. "Ze graven holletjes", zegt Kroese. "Maar dat heeft geen gevolgen voor de veiligheid van dijken."
Toch zijn de kreeften een serieus probleem. In de Krimpenerwaard (Zuid-Holland) trokken overheden eind vorig jaar al aan de bel dat het kreeftenprobleem onbeheersbaar is geworden.
De Amerikaanse rivierkreeften (onder meer de rode, de geknobbelde en de gestreepte) zijn niet makkelijk te bestrijden. Otters eten wel eens kreeft, maar die komen nog niet overal voor en geven de voorkeur aan vis. Reigers en meeuwen eten ze ook af en toe. Het zet weinig zoden aan de dijk, terwijl de kreeften zich razendsnel voortplanten.
Toch is er een dier dat zou kunnen bijdragen aan het verspreiden van de Amerikaanse rivierkreeften: de Europese nerts. In tegenstelling tot de kreeften is dat een inheemse soort die van nature in ons land voorkwam. En het favoriete voedsel van de Europese nerts is rivierkreeft, zegt Glenn Lelieveld van de Zoogdiervereniging.
De Zoogdiervereniging heeft onderzoek gedaan naar het herintroduceren van de Europese nerts in Nederland. En wat blijkt: ons land is bij uitstek geschikt om de soort weer uit te zetten.
Het gaat niet goed met de Europese nerts. "Het is het meest bedreigde roofdier van Europa", zegt Lelieveld. Dat mensen de Amerikaanse nerts naar Europa hebben gehaald voor het bont heeft daar flink aan bijgedragen. De Amerikaanse nerts is wat groter en duldt de aanwezigheid van de Europese nerts niet.
Ook draagt de Amerikaanse nerts virussen bij zich waar de Europese dood aan gaat. De Europese nerts komt nog voor in kleine gebieden in Oost-Europa, en in twee rivierdalen in Zuid-Frankrijk en het noorden van Spanje.
In de Nederlandse wateren komt oorspronkelijk ook de Europese rivierkreeft voor. Maar daarmee gaat het niet goed. De kreeft leeft nog maar op één plek: in de buurt van Arnhem. De oorzaak: een verslechterde waterkwaliteit en de ziektes die de Amerikaanse rivierkreeften meebrachten. Daar is de Europese rivierkreeft niet tegen bestand.
"In vrijwel heel Europa komen Amerikaanse nertsen op grote schaal voor", zegt Lelieveld. "Maar in Nederland nauwelijks." Dat komt doordat alle nertsenfokkerijen tijdens de coronapandemie zijn gesloten. De diertjes konden ook corona krijgen en het risico op mutaties was te groot.
De Amerikaanse nertsen die in de loop van de jaren ontsnapten uit de fokkerijen werden vaak gevangen door muskusrattenvangers. De muskusrat is nog zo'n exoot die in Nederland veelvuldig voorkomt en wordt bestreden.
Volgens de Zoogdiervereniging zijn de Weerribben-Wieden en de Biesbosch het geschiktst om de Europese nerts uit te zetten. Vanuit die natuurgebieden kan het dier zich dan verspreiden over de rest van het land en zich tegoed doen aan kreeften.
Toch is dat nog niet zo makkelijk. Om ervoor te zorgen dat de Europese nerts zich handhaaft in ons land is een flinke populatie nodig. Lelieveld denkt in eerste instantie aan honderd tot tweehonderd dieren.
Die moeten gefokt worden. En Europese nertsen leven alleen. Dus moeten er in dat fokcentrum aparte hokken worden gemaakt van 10 tot 20 vierkante meter. Zo'n centrum is er nu nog niet in Nederland en dat moet worden gebouwd.
Daarnaast moeten al die nertsen eten krijgen en moeten de hokken worden schoongemaakt. Eenmaal uitgezet moet dat worden gemonitord. En dat alles net zolang tot de Europese nertsen zichzelf overeind kunnen houden in Nederland.
"Dat kan wel tien tot twintig jaar duren", zegt Lelieveld. En daar zit dan ook een kostenplaatje aan vast. "10 miljoen euro voor de eerste tien jaar", is Lelievelds ruwe inschatting.
Een flink bedrag, maar aan de bestrijding van de verschillende soorten Amerikaanse rivierkreeften hangt ook een behoorlijk prijskaartje.
"Stel dat je de kreeften alleen in de belangrijkste watergangen van de waterschappen vijf jaar lang probeert weg te vangen, dan loopt dat op tot 5 à 6 miljoen euro", zegt een woordvoerder van de Unie van Waterschappen.
Job schrijft veel over boeren in het stikstofdossier en de natuur in Nederland. Hij maakte Verscheurd door de wolf: een podcast over de terugkeer van de wolf. Lees hier meer verhalen van Job.
De waterschappen verwelkomen natuurlijke bestrijders dan ook graag. Al zijn er volgens de woordvoerder wel zoveel kreeften dat het de vraag is of de Europese nerts dat probleem volledig op kan lossen.
Volgens Lelieveld is de Europese nerts niet de enige oplossing om kreeften te bestrijden. "Een predator roeit prooidieren nooit volledig uit. Maar het is wel een natuurlijke manier om de grote aantallen kreeften flink omlaag te brengen."
Ook Lou Skrabanja denkt dat de Europese nerts een flinke bijdrage kan leveren. Hij is verzorger van de twee Europese nertsen van dierentuin GaiaZOO in Kerkrade. "Er moet genoeg water zijn, bijvoorbeeld rivieren of moerassen. Ze kunnen daarin heel goed jagen. En er moet voldoende voedsel zijn."
Overigens eten Europese nertsen niet alleen kreeften. Ook vissen, kikkers en eieren staan op het menu. Volgens Lelieveld is dat niet een probleem. "Er zijn ontzettend veel dieren die graag eieren eten. Als je een stabiel natuursysteem hebt, dan is predatie van eieren geen issue."
De Zoogdiervereniging verwacht niet dat binnenkort al kan worden gestart met het proces om de Europese nerts uit te zetten. "We gaan eerst nog meer onderzoek doen. We willen echt alle wetenschappelijke feiten goed op een rij hebben", zegt Lelieveld.
Het ministerie van Landbouw en Natuur noemt de Europese nerts "niet voor de hand liggend" als bestrijder van de uitheemse rivierkreeften. "Hij komt al erg lang niet meer voor in Nederland. We richten ons in eerste instantie op soorten die al veel voorkomen in het leefmilieu van de kreeften", zegt een woordvoerder.
Volgens de woordvoerder is uitzetten van de Europese nerts "niet aan de orde". In tegenstelling tot de Zoogdiervereniging verwacht het ministerie niet dat de Europese nerts een "erg effectief middel" is om de kreeften te bestrijden.
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl algemeen